غزل شماره ۲۰۰ حافظ: دانی که چنگ و عود چه تَقریر می‌کنند؟ + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۰۰ حافظ
دانی که چنگ و عود چه تَقریر می‌کنند؟
❖
پنهان خورید باده که تَعزیر می‌کنند
ناموسِ عشق و رونقِ عُشّاق می‌بَرند
❖
عیبِ جوان و سرزنشِ پیر می‌کنند
جز قلبِ تیره هیچ نشد حاصل و هنوز
❖
باطل در این خیال که اِکسیر می‌کنند
گویند رمزِ عشق مگویید و مشنوید
❖
مشکل حکایتیست که تَقریر می‌کنند
ما از برونِ در شده مغرورِ صد فریب
❖
تا خود درونِ پرده چه تدبیر می‌کنند
تشویشِ وقتِ پیرِ مغان می‌دهند باز
❖
این سالِکان نگر که چه با پیر می‌کنند
صد مُلکِ دل به نیم نظر می‌توان خرید
❖
خوبان در این معامله تقصیر می‌کنند
قومی به جِدّ و جهد نهادند وصلِ دوست
❖
قومی دگر حواله به تقدیر می‌کنند
فِی‌الجُمله اعتماد مکُن بر ثباتِ دهر
❖
کـ‌این کارخانه‌ایست که تغییر می‌کنند
مِی خور که شیخ و حافظ و مفتی و محتسب
❖
چون نیک بنگری همه تزویر می‌کنند
✨ نتیجه فال غزل ۲۰۰ حافظ
فال شما نشان می‌دهد که در مواجهه با ظاهرگرایی و ریاکاری اطرافیان، باید هوشیار و محتاط باشید. به حقیقت درونی خود وفادار بمانید و از قضاوت‌های سطحی نترسید. دنیا در حال تغییر است و نمی‌توان به ثبات آن اعتماد کرد. تلاش و کوشش واقعی، شما را به مقصد می‌رساند، نه تقدیر کورکورانه. از فریبکاری دوری کنید و به دنبال جوهر باشید.
خلاصه و مفهوم غزل
این شعر شامل مضامین عرفانی عمیقی است که شاعر در آن سعی کرده حال و هوای خود را به خوبی بیان کند. در این شعر حافظ مثل همیشه با تمثیل شناخت حقیقی به می نشان می‌دهد که ظاهربینان چگونه خود را محروم کرده و از فهم عمق عشق و محبت عاجزند. همچنین حافظ در این شعر سعی می‌کند عمق عشق را بیان کرده و به ابدی بودن دنیای عشق در برابر فانی بودن دنیای مادی اشاره کند. او همچنین به خود حق‌پنداری ظاهربینان اشاره کرده و نشان می‌دهد که فهم عمیق نیازمند تلاش و کوشش فراوان و دوری از گناهان و پاکی طینت است.
معنی بیت به بیت غزل
دانی که چنگ و عود چه تَقریر می‌کنند؟ | پنهان خورید باده که تَعزیر می‌کنند
بیت ۱
می‌دانی که چنگ و عود (سازهای موسیقی) چه پیامی می‌دهند؟ می‌گویند باده را پنهانی بنوشید، زیرا در غیر این صورت شما را مجازات می‌کنند (تازیانه می‌زنند).
ناموسِ عشق و رونقِ عُشّاق می‌بَرند | عیبِ جوان و سرزنشِ پیر می‌کنند
بیت ۲
آبروی عشق و شکوه عاشقان را از بین می‌برند و جوانان را به خاطر عشق عیب‌جوئی و پیران را سرزنش می‌کنند.
جز قلبِ تیره هیچ نشد حاصل و هنوز | باطل در این خیال که اِکسیر می‌کنند
بیت ۳
از این کارها (ظاهربینی و ریاکاری) جز دلی تیره و تار به دست نیامد، و هنوز به باطل در این خیالند که با این اعمال، کیمیاگری می‌کنند (و کار ارزشمندی انجام می‌دهند).
گویند رمزِ عشق مگویید و مشنوید | مشکل حکایتیست که تَقریر می‌کنند
بیت ۴
می‌گویند راز عشق را نه بر زبان آورید و نه بشنوید؛ اما این داستانی است که خودشان با گفتار و عملشان دشوار و پیچیده‌اش می‌کنند (زیرا خودشان عشق را نمی‌فهمند).
ما از برونِ در شده مغرورِ صد فریب | تا خود درونِ پرده چه تدبیر می‌کنند
بیت ۵
ما از بیرون این در (دنیای ظاهری)، فریب صدها ظاهر را خورده و مغرور شده‌ایم، باید دید که در پشت پرده (حقیقت عالم یا تقدیر الهی) چه تدبیری در حال انجام است.
تشویشِ وقتِ پیرِ مغان می‌دهند باز | این سالِکان نگر که چه با پیر می‌کنند
بیت ۶
باز هم وقت و آرامش پیر مغان (مرشد و راهنما) را به هم می‌زنند؛ ببین این سالکان (رهروان تازه کار و ناآگاه) با راهنمای خود چه رفتاری می‌کنند.
صد مُلکِ دل به نیم نظر می‌توان خرید | خوبان در این معامله تقصیر می‌کنند
بیت ۷
با نیم‌نگاهی محبت‌آمیز می‌توان صدها دل را به دست آورد و مالک شد؛ اما خوبان (زیبارویان یا معشوق) در این معامله کوتاهی می‌کنند و توجهی به عاشقان ندارند.
قومی به جِدّ و جهد نهادند وصلِ دوست | قومی دگر حواله به تقدیر می‌کنند
بیت ۸
گروهی با تلاش و کوشش فراوان به دنبال رسیدن به دوست (معشوق ازلی) هستند، در حالی که گروهی دیگر کار را به سرنوشت و تقدیر واگذار می‌کنند.
فِی‌الجُمله اعتماد مکُن بر ثباتِ دهر | کـ‌این کارخانه‌ایست که تغییر می‌کنند
بیت ۹
خلاصه، به پایداری روزگار اعتماد نکن، زیرا این دنیا کارگاهی است که پیوسته در حال تغییر و دگرگونی است و چیزی در آن ثابت نمی‌ماند.
مِی خور که شیخ و حافظ و مفتی و محتسب | چون نیک بنگری همه تزویر می‌کنند
بیت ۱۰
باده بنوش (کنایه از شور عشق و حقیقت‌طلبی)، زیرا وقتی خوب بنگری، می‌بینی که شیخ و حافظ (هم حافظ شاعر و هم حافظ قرآن) و مفتی و محتسب، همگی ریاکاری و فریب می‌دهند.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
تقریر
بیان کردن، شرح دادن.
تعزیر
مجازات کردن، تنبیه (که معمولاً کمتر از حد شرعی است).
ناموس عشق
آبرو، حیثیت و حرمت عشق.
اکسیر
ماده‌ای کیمیایی که تصور می‌شد مس را به طلا تبدیل می‌کند؛ در اینجا کنایه از کاری که باعث دگرگونی و ارتقاء می‌شود.
تزویر
ریاکاری، فریب، دورویی.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص (Personification)
«دانی که چنگ و عود چه تَقریر می‌کنند؟»
به چنگ و عود (سازهای موسیقی) که اشیاء بی‌جان هستند، توانایی "تقریر" و بیان کردن (گفتار) نسبت داده شده است.
استعاره (Metaphor)
«این کارخانه‌ایست که تغییر می‌کنند»
کلمه "کارخانه" استعاره از دنیا و جهان هستی است که پیوسته در حال تغییر و دگرگونی است.
ایهام (Double entendre)
«جز قلبِ تیره هیچ نشد حاصل»
کلمه "قلب" هم به معنی دل و هم به معنی سکه تقلبی است. در اینجا ایهام دارد که هم دل ظاهربینان تیره شده و هم حاصل کارشان (ادعای کیمیاگری) بی‌ارزش و تقلبی است.
تضاد (Antithesis)
«عیبِ جوان و سرزنشِ پیر می‌کنند»
آوردن کلمات "جوان" و "پیر" در کنار یکدیگر برای نشان دادن تقابل و تضاد سنی.
کنایه (Metonymy/Implication)
«پنهان خورید باده»
کنایه از پنهان داشتن شور و مستی عشق الهی یا اعمال خلاف ظاهربینان است تا مورد آزار و سرزنش مدعیان دروغین قرار نگیرد.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۸,۹۶۶
ابجد وسیط
۲,۵۶۴
ابجد صغیر
۱,۷۱۵
تعداد حروف
۵۰۵
نظرات
ارسال یک نظر