غزل شماره ۲۵۳ حافظ: ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمر + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۵۳ حافظ

ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمر

❖

بازآ که ریخت بی گُلِ رویت بهارِ عمر

از دیده گر سرشک چو باران چِکَد رواست

❖

کاندر غمت چو برق بِشُد روزگارِ عمر

این یک دو دَم که مهلتِ دیدار ممکن است

❖

دریاب کارِ ما که نه پیداست کارِ عمر

تا کی مِی صَبوح و شِکرخوابِ بامداد

❖

هشیار گَرد، هان که گذشت اختیارِ عمر

دی در گذار بود و نظر سویِ ما نکرد

❖

بیچاره دل که هیچ ندید از گذارِ عمر

اندیشه از محیطِ فنا نیست هر که را

❖

بر نقطهٔ دهانِ تو باشد مدارِ عمر

در هر طرف ز خیلِ حوادث کمین‌گهیست

❖

زان رو عِنان‌گسسته دَوانَد سوارِ عمر

بی عمر زنده‌ام من و این بس عجب مدار

❖

روز فِراق را که نَهَد در شمارِ عمر؟

حافظ سخن بگوی که بر صفحهٔ جهان

❖

این نقش مانَد از قَلَمَت یادگارِ عمر

✨ نتیجه فال غزل ۲۵۳ حافظ

این فال نشان‌دهنده‌ی گذر عمر و اهمیت قدر دانستن لحظات است. در زندگی با چالش‌هایی روبرو خواهید شد که نیازمند هوشیاری و تصمیم‌گیری درست است. به زیبایی‌های زندگی و عشق توجه کنید و بدانید که عشق حقیقی ماندگار است. بازگشت عزیزی یا یافتن راهی برای وصال ممکن است، اما نیازمند تلاش و درکِ ارزشِ زمان است.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل بازتابی از گذران عمر و ارزش لحظه‌های کوتاه زندگی است. حافظ با اشاره به زیبایی و تأثیر حضور معشوق، از او می‌خواهد که بازگردد، زیرا فقدان او باعث پژمردگی بهار زندگی شده است. او بر ضرورت هوشیاری در برابر گذر سریع عمر و اهمیت درکِ فرصت‌های اندک برای دیدار تأکید می‌کند. همچنین، این شعر به تأثیر ماندگار سخن و هنر در طول زمان اشاره دارد و از ناپایداری حوادث و تلاش برای عبور از آن‌ها سخن می‌گوید.

معنی بیت به بیت غزل

ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمر | بازآ که ریخت بی گُلِ رویت بهارِ عمر

بیت ۱ ای کسی که با تابش نور چهره‌ات، زندگی‌ام چون لاله‌زار پرگل و شاداب است، بازگرد! چرا که بدونِ طراوتِ چهره‌ی تو، بهارِ زندگی‌ام پژمرده شد.

از دیده گر سرشک چو باران چِکَد رواست | کاندر غمت چو برق بِشُد روزگارِ عمر

بیت ۲ اگر اشک از چشمانم مانند باران فرو بریزد، روا و شایسته است، زیرا در غمِ تو، عمرم مانند برق سریع سپری شد.

این یک دو دَم که مهلتِ دیدار ممکن است | دریاب کارِ ما که نه پیداست کارِ عمر

بیت ۳ در این فرصت اندک که دیدار میسر است، به وضعِ دلِ غمزده‌ی ما رسیدگی کن، زیرا پایانِ عمر و سرنوشتِ ما معلوم نیست.

تا کی مِی صَبوح و شِکرخوابِ بامداد | هشیار گَرد، هان که گذشت اختیارِ عمر

بیت ۴ تا کی می‌خواهی به نوشیدن شرابِ صبحگاهی و خوابِ شیرینِ بامداد مشغول باشی؟ بیدار شو و بدان که فرصتِ انتخاب و تدبیر در زندگی از دست رفت.

دی در گذار بود و نظر سویِ ما نکرد | بیچاره دل که هیچ ندید از گذارِ عمر

بیت ۵ دیروز (معشوق) در گذر بود و توجهی به ما نکرد؛ بیچاره دلم که در طولِ عمرش، چیزی جز حسرت و ناکامی ندید.

اندیشه از محیطِ فنا نیست هر که را | بر نقطهٔ دهانِ تو باشد مدارِ عمر

بیت ۶ کسی که زندگی‌اش حولِ محورِ دهانِ زیبای تو بچرخد (و دلش شیدای تو باشد)، از نابودی و فنا ترسی نخواهد داشت.

در هر طرف ز خیلِ حوادث کمین‌گهیست | زان رو عِنان‌گسسته دَوانَد سوارِ عمر

بیت ۷ از آنجا که از هر سو خطرات و حوادث در کمین است، عمر چون اسبی افسارگسیخته شتابان می‌گذرد.

بی عمر زنده‌ام من و این بس عجب مدار | روز فِراق را که نَهَد در شمارِ عمر؟

بیت ۸ من بدونِ تو (عمرِ حقیقی) زنده‌ام، و این عجیب نیست؛ زیرا روزهای فراق را که نمی‌توان در شمارِ عمر حساب کرد.

حافظ سخن بگوی که بر صفحهٔ جهان | این نقش مانَد از قَلَمَت یادگارِ عمر

بیت ۹ حافظ، سخن بگو و اثر هنری خود را برجای بگذار، زیرا تنها یادگارِ عمرِ تو، همین نقشِ کلامت بر صفحهٔ روزگار خواهد بود.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

خُرَّم شاد، خوشحال، خرّم

فروغ نور، روشنایی، درخشش

چِکَد چکیدن، بریزد (اشاره به اشک)

مِی صبوح شرابِ صبحگاهی

عِنان‌گسسته افسار گسیخته، سرکش (در مورد اسب)

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمر»

تشبیهِ عمر به لاله‌زار، که شادابی و زندگی را نشان می‌دهد؛ همچنین رخِ معشوق به فروغ (نور) تشبیه شده است.

استعاره مکنیه «بازآ که ریخت بی گُلِ رویت بهارِ عمر»

عمر به درختی تشبیه شده که بهار (شکوفه) دارد و سپس این شکوفه ریخته است.

تکرار (ردیف) «عمر (در تمام ابیات)»

تکرار کلمه «عمر» در پایان هر دو مصرع، به عنوان ردیف، که باعث وحدت آهنگ و مضمون می‌شود.

کنایه «بر نقطهٔ دهانِ تو باشد مدارِ عمر»

کنایه از وابستگی تمامِ زندگی و مدارِ عمرِ عاشق به معشوق و لب‌های او.

جان‌بخشی (تشخیص) «دی در گذار بود و نظر سویِ ما نکرد / بیچاره دل که هیچ ندید از گذارِ عمر»

دادنِ صفتِ انسانی (گذشتن، نظر کردن، بیچاره بودن) به زمان (دی) و دل.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۸,۲۷۷

ابجد وسیط ۲,۲۴۷

ابجد صغیر ۱,۵۱۲

تعداد حروف ۴۵۰

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۵۲

غزل بعدی غزل شماره ۲۵۴

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ