غزل شماره ۳۷۶ حافظ: دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۷۶ حافظ
دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم
❖
سخن اهل دل است این و به جان بنیوشیم
نیست در کس کرم و وقت طرب می‌گذرد
❖
چاره آن است که سجاده به مِی بفروشیم
خوش هوایی‌ست فرح‌بخش خدایا بفرست
❖
نازنینی که به رویش مِی گل‌گون نوشیم
ارغنون ساز فلک ره‌زن اهل هنر است
❖
چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم؟
گل به جوش آمد و از مِی نزدیمش آبی
❖
لاجرم زآتش حرمان و هوس می‌جوشیم
می‌کشیم از قدح لاله شرابی موهوم
❖
چشم بد دور که بی‌مطرب و مِی مدهوشیم
حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما
❖
بلبلانیم که در مُوسم گل خاموشیم
✨ نتیجه فال غزل ۳۷۶ حافظ
این فال نشان‌دهندهٔ طبع لطیف و دل آرمان‌گرای شماست که در روزگار بی‌مهری و عدم درک اطرافیان، احساس تنهایی و حسرت می‌کنید. با وجود موانع و سختی‌ها، امید خود را از دست ندهید؛ صبر و وفاداری شما سرانجام به بار خواهد نشست و روزگار بر وفق مرادتان خواهد گشت.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از احساس دلتنگی، حسرت و ناسازگاری روزگار با اهالی هنر و دل حکایت می‌کند. شاعر در بهاری که انتظار شادی و سرور می‌رفت، از بی‌مهری روزگار و محرومیت از بزمِ عیش گله می‌کند و با بیانی طعنه‌آمیز و رندانه، از سجاده‌فروشی برای خرید باده سخن می‌گوید و خود را بلبلی خاموش در موسم گل می‌داند.
معنی بیت به بیت غزل
دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم | سخن اهل دل است این و به جان بنیوشیم
بیت ۱
ای دوستان، در فصل بهار و شکوفایی گل، بهتر است به خوش‌گذرانی و شادمانی بپردازیم؛ این سخن صاحبان دل و معرفت است و باید آن را با تمام وجود بشنویم و بپذیریم.
نیست در کس کرم و وقت طرب می‌گذرد | چاره آن است که سجاده به مِی بفروشیم
بیت ۲
امروزه کسی اهل بخشش و کرم نیست و روزگار خوشی و شادی به سرعت سپری می‌شود؛ پس چاره‌ای نداریم جز اینکه سجادهٔ عبادت ریایی را بدهیم و در ازای آن شراب ناب به دست آوریم.
خوش هوایی‌ست فرح‌بخش خدایا بفرست | نازنینی که به رویش مِی گل‌گون نوشیم
بیت ۳
هوا بسیار دل‌انگیز و شادی‌آور است؛ خدایا، دلبر و نازنینی را نصیب ما کن تا در کنار چهرهٔ زیبای او، شراب سرخ‌رنگ را بنوشیم.
ارغنون ساز فلک ره‌زن اهل هنر است | چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم؟
بیت ۴
ساز و نوای آسمان و روزگار، مایهٔ فریب و اندوه هنرمندان و اهل دل است؛ پس چرا از این غصه و درد، ناله نکنیم و فریاد برنیاریم؟
گل به جوش آمد و از مِی نزدیمش آبی | لاجرم زآتش حرمان و هوس می‌جوشیم
بیت ۵
گل شکفته شد و ما نتوانستیم جامی شراب به شکرانهٔ آن بر روی او بریزیم؛ به همین خاطر از آتش حسرت، محرومیت و آرزوهای برآورده‌نشده درون خود می‌سوزیم و می‌جوشیم.
می‌کشیم از قدح لاله شرابی موهوم | چشم بد دور که بی‌مطرب و مِی مدهوشیم
بیت ۶
چون بساط می فراهم نیست، از پیالهٔ لاله شرابی خیالی می‌نوشیم؛ چشم بد دور باد که بدون ساز و آواز و بادهٔ واقعی، از شدت عشق مدهوش و سرمستیم.
حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما | بلبلانیم که در مُوسم گل خاموشیم
بیت ۷
ای حافظ، این حال عجیب و غریب را با چه کسی می‌توان در میان گذاشت که ما بلبلانی هستیم و در فصل بهار و شکوفایی گل، سر در گریبان برده و خاموش مانده‌ایم.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
بنیوشیم
بشنویم
طرب
شادی و خوشی
ارغنون ساز
نوازنده یا سازندهٔ ارغنون (ساز بادی)
حرمان
محرومیت و ناامیدی
موهوم
خیالی و پنداری
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«ارغنون ساز فلک ره‌زن اهل هنر است»
نسبت دادن ویژگی راهزنی و نواختن ساز به فلک (آسمان) که امری انسانی است.
تشبیه
«قدح لاله»
تشبیه گل لاله به دلیل شکل پیاله‌مانندش به قدح یا جام شراب.
تضاد
«هشیار و مدهوش / جوشیدن گل و خاموشی بلبل»
آوردن واژگان متضاد برای زیبایی و برجسته‌سازی معنا در شعر.
کنایه
«سجاده به می فروختن»
کنایه از دست کشیدن از زهد ریایی و روی آوردن به باده‌نوشی و عشق حقیقی.
تناسب
«گل، بلبل، موسم گل، مطرب»
جمع‌آوری واژگانی که به حوزهٔ بهار و بزم تعلق دارند و باعث انسجام واژگانی شعر می‌شوند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۸,۱۶۰
ابجد وسیط
۱,۷۶۰
ابجد صغیر
۱,۲۷۷
تعداد حروف
۳۶۵
نظرات
ارسال یک نظر