غزل شماره ۱۵۵ حافظ: اگر روم ز پی‌اش فتنه‌ها برانگیزد + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۱۵۵ حافظ
اگر روم ز پی‌اش فتنه‌ها برانگیزد
❖
ور از طلب بنشینم به کینه برخیزد
و گر به رهگذری یک دم از وفاداری
❖
چو گرد در پی‌اش افتم چو باد بگریزد
و گر کنم طلب نیم بوسه صد افسوس
❖
ز حقه دهنش چون شکر فرو ریزد
من آن فریب که در نرگس تو می‌بینم
❖
بس آبروی که با خاک ره برآمیزد
فراز و شیب بیابان عشق، دام بلاست
❖
کجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد
تو عمر خواه و صبوری که چرخ شعبده باز
❖
هزار بازی از این طرفه‌تر برانگیزد
بر آستانه تسلیم سر بنه حافظ
❖
که گر ستیزه کنی، روزگار بستیزد
✨ نتیجه فال غزل ۱۵۵ حافظ
در شرایطی قرار گرفته‌اید که هر تصمیمی بگیرید با دشواری و واکنشی غیرمنتظره همراه است. شتاب‌زدگی و لجاجت با بخت و روزگار، گره کار را محکم‌تر می‌کند. راه موفقیت شما در این نیت، صبر، متانت، دوری از ستیزه‌جویی و تسلیم در برابر حکمت الهی است. با شجاعت در برابر موانع بایستید و به زمان فرصت دهید تا ورق برگردد.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل بازتاب‌دهنده حیرت و درماندگی عاشق در مواجهه با رفتارهای متناقض، ناز و گریزپایی معشوق و همچنین فراز و نشیب‌های خطرناک وادی عشق است. حافظ ضمن بیان بی‌قراری خود، راه عشق را میدان آزمایش شجاعان می‌داند و در نهایت سالک و انسان خردمند را به شکیبایی، پرهیز از لجاجت و تسلیم در برابر بازی‌ها و تقدیر روزگار دعوت می‌کند.
معنی بیت به بیت غزل
اگر روم ز پی‌اش فتنه‌ها برانگیزد | ور از طلب بنشینم به کینه برخیزد
بیت ۱
اگر در پی معشوق بروم و او را بجویم فتنه و آشوب به پا می‌کند، و اگر از طلب او دست بکشم و بنشینم، با کینه‌توزی و خشم به دشمنی برمی‌خیزد.
و گر به رهگذری یک دم از وفاداری | چو گرد در پی‌اش افتم چو باد بگریزد
بیت ۲
و اگر در گذارگاهی، برای یک لحظه از سر وفاداری همچون غبار به دنبالش روان شوم، او همچون باد شتابان می‌گریزد.
و گر کنم طلب نیم بوسه صد افسوس | ز حقه دهنش چون شکر فرو ریزد
بیت ۳
و اگر از او تقاضای نیم‌بوسه‌ای کنم، صدها طعنه و تمسخرِ شیرین مانند شکر از جعبه جواهرِ دهانش فرو می‌ریزد.
من آن فریب که در نرگس تو می‌بینم | بس آبروی که با خاک ره برآمیزد
بیت ۴
آن افسون و فریبی که من در چشم مست تو می‌بینم، آبروی عاشقان بسیاری را پایمال و با خاکِ راه یکسان خواهد کرد.
فراز و شیب بیابان عشق، دام بلاست | کجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد
بیت ۵
تمام پستی و بلندی‌های وادی عشق پر از دام‌های رنج و بلاست؛ کجاست عاشقی شجاع و شیردل که از بلا و سختی نهراسد و نگریزد؟
تو عمر خواه و صبوری که چرخ شعبده باز | هزار بازی از این طرفه‌تر برانگیزد
بیت ۶
تو از خدا طلب عمر و شکیبایی کن، چرا که این روزگار حیله‌گر و شعبده‌باز صدها بازی شگفت‌انگیزتر و عجیب‌تر از این پدید خواهد آورد.
بر آستانه تسلیم سر بنه حافظ | که گر ستیزه کنی، روزگار بستیزد
بیت ۷
ای حافظ، سر خود را بر درگاه تسلیم و رضا بگذار و با سرنوشت مدارا کن، زیرا اگر اهل لجاجت و جنگ باشی، روزگار نیز با تو سر ستیز خواهد داشت.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
فتنه
آشوب، شورش، بلا و گرفتاری
حُقّه
صندوقچه یا جعبه کوچک نگهداری جواهرات و اشیای قیمتی (در اینجا استعاره از دهان کوچک و زیبای معشوق)
افسوس
ریشخند، تمسخر و استهزا؛ همچنین به معنی حسرت و پشیمانی
طُرفه‌تر
شگفت‌انگیزتر، عجیب‌تر و نوتر
ستیزه
جنگ، خصومت، لجاجت و درافتادن
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«فراز و شیب / بنشینم و برخیزد»
به‌کار بردن کلمات با معانی متقابل مانند پستی و بلندی یا نشستن و برخاستن که سبب زیبایی کلام شده است.
تشبیه
«چو گرد در پی‌اش افتم چو باد بگریزد»
تشبیه عاشق از نظر خردی و افتادگی به گرد و تشبیه معشوق از نظر شتاب و گریزپایی به باد.
استعاره
«نرگس»
استعاره مصرحه از چشم خمار، افسونگر و فریبنده معشوق.
تشخیص
«چرخ شعبده باز / روزگار بستیزد»
نسبت دادن ویژگی‌های انسانی همچون شعبده‌بازی و جنگ‌جویی به فلک و روزگار.
کنایه
«با خاک ره برآمیختن آبرو»
کنایه از بی‌آبرو شدن، رسوایی و بر باد رفتن جاه و حرمت عاشق در راه عشق.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۳,۵۸۷
ابجد وسیط
۱,۷۲۹
ابجد صغیر
۱,۱۵۹
تعداد حروف
۳۴۰
نظرات
ارسال یک نظر