غزل شماره ۲۸۷ حافظ: ای همه شکلِ تو مَطبوع و همه جایِ تو خوش + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۸۷ حافظ

ای همه شکلِ تو مَطبوع و همه جایِ تو خوش

❖

دلم از عشوهٔ شیرینِ شِکرخایِ تو خوش

همچو گلبرگِ طَری هست وجودِ تو لطیف

❖

همچو سروِ چمنِ خُلد سراپای تو خوش

شیوه و نازِ تو شیرین، خط و خالِ تو مَلیح

❖

چشم و ابرویِ تو زیبا، قد و بالایِ تو خوش

هم گلستانِ خیالم ز تو پُر نقش و نگار

❖

هم مَشامِ دلم از زلفِ سَمَن سایِ تو خوش

در رَهِ عشق که از سیلِ بلا نیست گذار

❖

کرده‌ام خاطرِ خود را به تمنایِ تو خوش

شُکرِ چشمِ تو چه گویم؟ که بِدان بیماری

❖

می‌کُنَد دَردِ مرا از رخِ زیبایِ تو خوش

در بیابانِ طلب گر چه ز هر سو خطری‌ست

❖

می‌رود حافظِ بی‌دل به تَوَلّایِ تو خوش

✨ نتیجه فال غزل ۲۸۷ حافظ

ای صاحب فال، در مسیر پرشکوه عشقی عمیق و پرشور قرار داری. زیبایی‌ها و دلنشینی‌های یار، دلت را ربوده و با وجود خطرات و مشکلات راه، با عزمی راسخ و دلی امیدوار پیش می‌روی. این فال نشان‌دهنده پایداری، شادمانی درونی و اتکا به مهر معشوق است که تو را در برابر هر بلایی استوار می‌دارد و نهایتاً به خوشی و وصال می‌رساند.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل زیبا توصیفی تمام‌عیار از جمال و کمال معشوق است که حافظ با هنرمندی تمام، جزئیات دلربای او را به تصویر می‌کشد. شاعر از لطافت وجود، شیوه و ناز دلنشین، خط و خال نمکین، و چشم و ابرو و قد و بالای خوش معشوق سخن می‌گوید. او بیان می‌کند که خیالش از حضور یار پر نقش و نگار و مشام دلش از بوی زلف او خوش است. حافظ اذعان می‌کند که راه عشق مملو از بلاها و خطرات است، اما با این وجود، خاطر خود را با تمنای معشوق خوش کرده و بی‌باکانه به سوی او می‌رود. در نهایت، با تکیه بر دوستی و محبت معشوق، خود را در این مسیر دشوار پایدار و شادمان می‌بیند.

معنی بیت به بیت غزل

ای همه شکلِ تو مَطبوع و همه جایِ تو خوش | دلم از عشوهٔ شیرینِ شِکرخایِ تو خوش

بیت ۱ ای تو که همهٔ زیبایی‌های تو دل‌چسب و هر جایی از تو خوشایند است، من از ناز و زیبایی شیرین‌زبان تو بسیار خوشحالم.

همچو گلبرگِ طَری هست وجودِ تو لطیف | همچو سروِ چمنِ خُلد سراپای تو خوش

بیت ۲ وجود تو مانند گلبرگ تازه‌ای است که لطافت خاصی دارد و همچون سروهای باغ بهشتی، زیبایی و خوش‌عطری هستی تو را در بر گرفته است.

شیوه و نازِ تو شیرین، خط و خالِ تو مَلیح | چشم و ابرویِ تو زیبا، قد و بالایِ تو خوش

بیت ۳ زیبایی و روش نازنین تو دل‌فریب است، نقش و نگار صورتت دلنشین، چشم و ابروی تو زیبا و قد و قامتت دلخواه و خوشایند است.

هم گلستانِ خیالم ز تو پُر نقش و نگار | هم مَشامِ دلم از زلفِ سَمَن سایِ تو خوش

بیت ۴ سرزمین خیال من به زیبایی تو آراسته است و بوی خوش زلف‌های تو، دل مرا شاداب و خوشبخت می‌کند.

در رَهِ عشق که از سیلِ بلا نیست گذار | کرده‌ام خاطرِ خود را به تمنایِ تو خوش

بیت ۵ در مسیر عشق، با وجود تمام مشکلات و سختی‌ها، من به خاطر عشق تو، دلخوشی‌های خود را حفظ کرده‌ام.

شُکرِ چشمِ تو چه گویم؟ که بِدان بیماری | می‌کُنَد دَردِ مرا از رخِ زیبایِ تو خوش

بیت ۶ نمی‌دانم چگونه شکرگزاری کنم برای زیبایی چشمانت، زیرا آن‌ها به گونه‌ای عجیب و دلربا هستند که درد و رنج من را فراموش می‌کنم و باعث می‌شوند دردهایم به راحتی قابل تحمل شوند.

در بیابانِ طلب گر چه ز هر سو خطری‌ست | می‌رود حافظِ بی‌دل به تَوَلّایِ تو خوش

بیت ۷ در جستجوی عشق، با اینکه خطرات زیادی از هر طرف وجود دارد، اما حافظ بی‌دل با شوق و اشتیاق به دنبال تو می‌رود و از این راه خوشحال است.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

مَطبوع مورد پسند طبع، دلپذیر.

شِکرخا نرم‌کننده شکر، شیرین‌گفتار، در اینجا کنایه از لب شیرین.

طَری تر و تازه، شاداب.

خُلد بهشت جاویدان.

مَلیح نمکین، زیبا و دلنشین.

سَمَن سای معطّر مانند سمن، بوی خوش دهنده.

تَوَلّای دوستی، محبت، پشتیبانی.

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «همچو گلبرگِ طَری هست وجودِ تو لطیف»

شاعر وجود معشوق را به گلبرگ تازه و لطیف تشبیه کرده است.

کنایه «زلفِ سَمَن سایِ تو»

«سمن سای» کنایه از زلفی است که بوی خوش و دلنشین سمن می‌دهد.

تضاد «در رَهِ عشق که از سیلِ بلا نیست گذار / کرده‌ام خاطرِ خود را به تمنایِ تو خوش»

با وجود سیل بلا و خطرات در راه عشق (مفهوم منفی)، شاعر دل خود را با تمنای معشوق (مفهوم مثبت و امید) خوش می‌کند که نوعی تضاد در احساسات و شرایط است.

ایهام «می‌کُنَد دَردِ مرا از رخِ زیبایِ تو خوش»

کلمه «خوش» در این بیت دو معنی دارد: ۱. دلپذیر و گوارا کردن درد. ۲. درمان کردن و بهبود بخشیدن درد.

تناسب «شیوه و نازِ تو شیرین، خط و خالِ تو مَلیح / چشم و ابرویِ تو زیبا، قد و بالایِ تو خوش»

استفاده از کلمات هم‌خانواده و مرتبط با یکدیگر (مانند اعضای صورت و بدن معشوق و صفات زیبایی‌شناختی آن‌ها) برای ایجاد انسجام و تاکید بر موضوع زیبایی.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۶,۱۲۲

ابجد وسیط ۱,۷۹۰

ابجد صغیر ۱,۲۸۳

تعداد حروف ۳۶۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۸۶

غزل بعدی غزل شماره ۲۸۸

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ