غزل شماره ۳۸۳ حافظ: چندان که گفتم غم با طبیبان + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۸۳ حافظ
چندان که گفتم غم با طبیبان
❖
درمان نکردند مسکین غریبان
آن گل که هر دم در دست بادیست
❖
گو شرم بادش از عندلیبان
یا رب امان ده تا بازبیند
❖
چشم محبان روی حبیبان
درج محبت بر مهر خود نیست
❖
یا رب مبادا کام رقیبان
ای منعم آخر بر خوان جودت
❖
تا چند باشیم از بی نصیبان
حافظ نگشتی شیدای گیتی
❖
گر می‌شنیدی پند ادیبان
✨ نتیجه فال غزل ۳۸۳ حافظ
این فال نشان‌دهنده رنج دوری و بی‌وفایی روزگار است، اما ناامید نباشید. با صبر و پناه بردن به لطف الهی، گشایش در کارها حاصل می‌شود و به زودی چشم شما به دیدار یار روشن خواهد شد. به پند بزرگان گوش فرا دهید و دل به زرق و برق دنیا نبندید تا به آرامش برسید.
خلاصه و مفهوم غزل
حافظ در این غزل از درد فراق و بی‌درمانی طبیبان روزگار شکایت می‌کند. او از بی‌وفایی معشوق گلایه دارد و از خداوند می‌خواهد که بار دیگر وصال یار را نصیب محبان کند. شاعر در ادامه به گلایه از بی‌مهری‌ها پرداخته و در پایان به عنوان پند به خود، یادآور می‌شود که اگر انسان گوش به فرمان پندآموزان دانا می‌داد، اسیر و شیفته این جهان زودگذر نمی‌شد.
معنی بیت به بیت غزل
چندان که گفتم غم با طبیبان | درمان نکردند مسکین غریبان
بیت ۱
هر چه اندوه خود را با مدعیان طبابت و دانایی در میان گذاشتم، نتوانستند دردمندان غریب و بی‌نوا را درمان کنند.
آن گل که هر دم در دست بادیست | گو شرم بادش از عندلیبان
بیت ۲
به آن معشوق بی‌ثباتی که هر لحظه با کسی همراه است، بگویید از بلبلان عاشق خجالت بکشد.
یا رب امان ده تا بازبیند | چشم محبان روی حبیبان
بیت ۳
پروردگارا مهلتی ده تا چشم دوستداران بار دیگر به دیدار چهره معشوقان روشن شود.
درج محبت بر مهر خود نیست | یا رب مبادا کام رقیبان
بیت ۴
صندوقچه محبت و دوستی بر نشان و مهر راستین خود قرار ندارد؛ خدایا مبادا که رقیبان به آرزوی خود برسند.
ای منعم آخر بر خوان جودت | تا چند باشیم از بی نصیبان
بیت ۵
ای بخشنده، تا به کی باید بر سفره کرم و بخشش تو باشیم اما خود از آن بی‌نصیب بمانیم؟
حافظ نگشتی شیدای گیتی | گر می‌شنیدی پند ادیبان
بیت ۶
ای حافظ، اگر به اندرزهای حکیمان و دانشمندان گوش فرا می‌دادی، شیفته و دیوانه این جهان فانی نمی‌شدی.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
طبیبان
پزشکان و همچنین در اینجا کنایه از مدعیان عقل و حکمت که از درد عشق بیخبرند
عندلیبان
بلبلان، جمع عندلیب، نماد عاشقان راستین و نالان
درج محبت
صندوقچه یا ظرف نگهداری جواهرات عشق و دوستی
منعم
صاحب نعمت و بخشنده، دارا و توانگر
خوان جود
سفره بخشش و سخاوت
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«گو شرم بادش از عندلیبان»
نسبت دادن صفت انسانی شرم و حیا به گل.
استعاره
«آن گل که هر دم در دست بادیست»
استعاره از معشوق بی‌وفا و ناپایدار.
تضاد
«منعم و بی‌نصیبان»
تضاد میان صاحب نعمت و محرومان که به زیبایی معنا را تقویت کرده است.
تناسب
«گل و عندلیبان»
مراعات نظیر میان گل و بلبل که از عناصر سنتی شعر عاشقانه هستند.
کنایه
«شیدای گیتی گشتن»
کنایه از دلباختن و اسیر شدن در بند دنیا و تعلقات آن.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۱۷,۵۳۷
ابجد وسیط
۱,۰۳۱
ابجد صغیر
۷۰۷
تعداد حروف
۲۳۱
نظرات
ارسال یک نظر