غزل شماره ۳۸۴ حافظ: می‌سوزم از فِراقت روی از جَفا بگردان + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۸۴ حافظ
می‌سوزم از فِراقت روی از جَفا بگردان
❖
هجران بلایِ ما شد، یا رب بلا بگردان
مَه جلوه می‌نماید بر سبز خِنگِ گَردون
❖
تا او به سر درآید، بر رَخش پا بگردان
مَرغول را بَرافشان یعنی به رَغمِ سنبل
❖
گِردِ چمن بُخوری همچون صبا بگردان
یغمایِ عقل و دین را بیرون خرام سرمست
❖
در سر کلاه بِشکن در بَر قَبا بگردان
ای نورِ چشمِ مستان در عینِ انتظارم
❖
چنگِ حزین و جامی بِنواز یا بگردان
دوران همی‌نویسد بر عارضش خطی خوش
❖
یا رب نوشتهٔ بد از یارِ ما بگردان
حافظ ز خوبرویان بختت جز این قَدَر نیست
❖
گر نیستت رضایی حُکمِ قضا بگردان
✨ نتیجه فال غزل ۳۸۴ حافظ
این فال نشان‌دهنده فراق، انتظار و اشتیاق عمیق است. اگر درگیر درد هجران هستید، بدانید که با صبر، دعا و تلاش قلبی می‌توانید شرایط را تغییر دهید. ناامید نباشید و با توکل به خدا و حفظ امید، مسیر خود را ادامه دهید تا به سر منزل مقصود برسید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از شورانگیزترین سروده‌های حافظ است که در آن شاعر از سوز و گداز فراق معشوق، جلوه‌های زیبای او و تلاش برای جلب توجه یار سخن می‌گوید. حافظ در این ابیات با الهام از فضای عاشقانه و رندانه، از ساقی، بزم، می، و چنگ یاد می‌کند و در نهایت بیان می‌کند که اگر انسان به تقدیر ناخوشایند خود راضی نباشد، می‌تواند با اراده و تلاش، حکم قضا را دگرگون سازد.
معنی بیت به بیت غزل
می‌سوزم از فِراقت روی از جَفا بگردان | هجران بلایِ ما شد، یا رب بلا بگردان
بیت ۱
از دوری تو در آتش فراق می‌سوزم؛ از روی بی‌مهری روی برگردان. جدایی برای ما بلای بزرگی شده است، پروردگارا این بلا را دفع کن.
مَه جلوه می‌نماید بر سبز خِنگِ گَردون | تا او به سر درآید، بر رَخش پا بگردان
بیت ۲
ماه در آسمانِ نیلی و فیروزه‌ای خودنمایی می‌کند؛ پیش از آنکه او از زیبایی فرود آید، تو بر اسب خود سوار شو و جولان بده.
مَرغول را بَرافشان یعنی به رَغمِ سنبل | گِردِ چمن بُخوری همچون صبا بگردان
بیت ۳
گیسوی تاب‌دار و پیچیده‌ات را پریشان کن تا برخلاف سنبل، همچون نسیم صبا گرداگرد چمن بگردی و عطر افشانی کنی.
یغمایِ عقل و دین را بیرون خرام سرمست | در سر کلاه بِشکن در بَر قَبا بگردان
بیت ۴
برای غارت کردن عقل و دین عاشقان، سرمست و با ناز بیرون خرام، کلاه از سر کج کن و لباس و ظاهر خود را دگرگون ساز.
ای نورِ چشمِ مستان در عینِ انتظارم | چنگِ حزین و جامی بِنواز یا بگردان
بیت ۵
ای روشنی‌بخش چشم مست‌کنندگان، سخت در انتظار توأم؛ یا چنگ اندوهگین را بنواز یا جام باده را به گردش درآور.
دوران همی‌نویسد بر عارضش خطی خوش | یا رب نوشتهٔ بد از یارِ ما بگردان
بیت ۶
روزگار بر چهره‌ی معشوق خط و خال زیبایی می‌نگارد؛ خدایا سرنوشت و تقدیر بد را از یار ما دور فرما.
حافظ ز خوبرویان بختت جز این قَدَر نیست | گر نیستت رضایی حُکمِ قضا بگردان
بیت ۷
ای حافظ، سهم بخت تو از خوبرویان بیش از این نیست؛ اگر به این تقدیر راضی نیستی، خود حکم قضا را تغییر ده.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
خِنگ
اسب سفید یا اسب به طور مطلق
مَرغول
موی تاب‌دار، پیچیده و جعد گیسو
بُخوری
دود کردن عود و مواد خوشبو، عطرپاشی
خرام
راه رفتن با ناز و غرور، خرامیدن
عارض
چهره، رخسار، گونه
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشبیه
«سبز خنگ گردون»
آسمان به اسب سبز (یا کبود و نیلی) تشبیه شده است.
ایهام
«خط»
واژه خط در بیت ششم هم به معنای خط و خال چهره و هم به معنای سرنوشت و نوشته تقدیر به کار رفته است.
تناسب
«چنگ و جام و صبا»
کلمات مرتبط با بزم و موسیقی در کنار هم آورده شده‌اند.
تضاد
«عقل و مست»
تضاد میان عقل‌اندیشی و مستی عشق در غزل دیده می‌شود.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۳,۲۶۱
ابجد وسیط
۱,۶۷۷
ابجد صغیر
۱,۱۶۷
تعداد حروف
۳۶۳
نظرات
ارسال یک نظر