غزل شماره ۱۹۸ حافظ: گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟ + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۹۸ حافظ

گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟

❖

گفتا به چشم هر چه تو گویی چُنان کنند

گفتم خَراجِ مصر طلب می‌کند لبت

❖

گفتا در این معامله کمتر زیان کنند

گفتم به نقطهٔ دهنت خود که بُرد راه؟

❖

گفت این حکایتیست که با نکته‌دان کنند

گفتم صنم‌پَرست مشو با صَمَد نشین

❖

گفتا به کویِ عشق هم این و هم آن کنند

گفتم هوایِ میکده غم می‌بَرَد ز دل

❖

گفتا خوش آن کَسان که دلی شادمان کنند

گفتم شراب و خِرقه نه آیینِ مذهب است

❖

گفت این عمل به مذهبِ پیرِ مغان کنند

گفتم ز لَعلِ نوش‌ْلبان پیر را چه سود؟

❖

گفتا به بوسهٔ شِکَرینَش جوان کنند

گفتم که خواجه کِی به سرِ حجله می‌رود؟

❖

گفت آن زمان که مشتری و مَه قِران کنند

گفتم دعایِ دولت او وِردِ حافظ است

❖

گفتا این دعا ملایکِ هفت آسمان کنند

✨ نتیجه فال غزل ۱۹۸ حافظ

این فال نویدبخش گشایش کارها و برآورده شدن آرزوهاست. هرچند رسیدن به مقصود نیازمند صبر، عشق و تحمل سختی‌هاست، اما با توکل و امیدواری، مشکلات از میان می‌روند. به زودی شادی و نشاط جایگزین غم‌ها خواهد شد و روزگار به کام شما می‌گردد. ناامید نباشید و به راه خود ادامه دهید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل به صورت مناظره و گفتگویی شیرین میان عاشق (حافظ) و معشوق سروده شده است. حافظ در قالب پرسش و پاسخ، دغدغه‌های عاشقانه، ابهام در رسیدن به وصال، آیین میکده و عشق، و پیوند میان عشق زمینی و آسمانی را مطرح می‌کند. معشوق نیز با پاسخ‌های رندانه، طعنه‌آمیز و امیدبخش، به عاشق دلداری می‌دهد و در نهایت غزل با تمجید و دعای خیر به پایان می‌رسد.

معنی بیت به بیت غزل

گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟ | گفتا به چشم هر چه تو گویی چُنان کنند

بیت ۱ به معشوق گفتم: چه زمانی دهان و لبت مرا کامروا و بهره‌مند می‌سازند؟ پاسخ داد: به روی چشم، هر آنچه تو بخواهی انجام می‌دهند.

گفتم خَراجِ مصر طلب می‌کند لبت | گفتا در این معامله کمتر زیان کنند

بیت ۲ گفتم: بهای لبان تو به اندازه خراج و مالیات کشور مصر سنگین است. گفت: کسانی که در این معامله عشق شرکت می‌کنند، هرگز زیان نمی‌بینند.

گفتم به نقطهٔ دهنت خود که بُرد راه؟ | گفت این حکایتیست که با نکته‌دان کنند

بیت ۳ گفتم: چه کسی توانسته به دهان بسیار کوچک و نقطه‌مانند تو راه یابد؟ گفت: این داستانی است که تنها با افراد زیرک و نکته‌سنج در میان می‌گذارند.

گفتم صنم‌پَرست مشو با صَمَد نشین | گفتا به کویِ عشق هم این و هم آن کنند

بیت ۴ گفتم: بت‌پرست (زیبایی‌پرست) مباش و با خدای بی‌نیاز بنشین. پاسخ داد: در سرزمین عشق، هم به این کار (عشق‌ورزی به ظاهر) و هم به آن کار (عبادت معبود) می‌پردازند.

گفتم هوایِ میکده غم می‌بَرَد ز دل | گفتا خوش آن کَسان که دلی شادمان کنند

بیت ۵ گفتم: حضور در میخانه و فضای آن، غم و اندوه را از دل می‌زداید. گفت: خوشا به حال کسانی که دلی را شاد و مسرور می‌کنند.

گفتم شراب و خِرقه نه آیینِ مذهب است | گفت این عمل به مذهبِ پیرِ مغان کنند

بیت ۶ گفتم: نوشیدن شراب و پوشیدن خرقه صوفیانه با قوانین شریعت سازگار نیست. گفت: این کار در آیین و طریقیت پیشوای میخانه (پیر مغان) رواست.

گفتم ز لَعلِ نوش‌ْلبان پیر را چه سود؟ | گفتا به بوسهٔ شِکَرینَش جوان کنند

بیت ۷ گفتم: لب‌های سرخ و نوشین دلبران چه سودی به حال پیرمردان دارد؟ پاسخ داد: با بوسه شیرین خود، پیران را دوباره جوان می‌کنند.

گفتم که خواجه کِی به سرِ حجله می‌رود؟ | گفت آن زمان که مشتری و مَه قِران کنند

بیت ۸ گفتم: خواجه و دلدار چه زمانی به خانه عروسی و حجله می‌رود؟ گفت: آن هنگام که سیاره مشتری و ماه با هم قرینه و هم‌نشین شوند.

گفتم دعایِ دولت او وِردِ حافظ است | گفتا این دعا ملایکِ هفت آسمان کنند

بیت ۹ گفتم: دعا کردن برای سعادت و دولت او ذکر همیشگی حافظ است. گفت: تنها تو نیستی که چنین دعایی می‌کنی، بلکه فرشتگان هفت آسمان نیز دعاگوی او هستند.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

خراج مالیات و باجی که از سرزمین‌های فتح‌شده یا تحت فرمان می‌گرفتند.

نقطه دهن کنایه از دهان بسیار کوچک و ظریف معشوق.

صمد از نام‌ها و صفات خداوند به معنای بی‌نیاز.

پیر مغان پیشوا و رهبر میخانه و ارباب معرفت در اصطلاح عرفانی حافظ.

قِران تقارن و هم‌نشینی دو ستاره یا سیاره در یک برج فلکی.

وِرد ذکر و دعایی که به طور مرتب و پیوسته خوانده شود.

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام «گفتم هوای میکده غم می‌برد ز دل / گفتا خوش آن کسان که دلی شادمان کنند»

واژه «هوا» ایهام دارد؛ هم به معنای میل و آرزو و هم به معنای فضا و جو میکده به کار رفته است.

تضاد «گفتم صنم‌پرست مشو با صمد نشین / گفتا به کوی عشق هم این و هم آن کنند»

میان واژه‌های «صنم» (بت) و «صمد» (خدای بی‌نیاز) تضاد زیبایی برقرار است.

تشبیه «گفتم خراج مصر طلب می‌کند لبت»

لب معشوق به دلیل ارزش و بهای بسیار بالا به خراج و مالیات سنگین کشور مصر تشبیه شده است.

حسن تعلیل «گفتم ز لعل نوش‌لبان پیر را چه سود؟ / گفتا به بوسهٔ شکرینش جوان کنند»

شاعر دلیلی شاعرانه و هنرمندانه آورده که چرا پیران به لب معشوق نیاز دارند؛ بوسه شیرین معشوق پیری را به جوانی بدل می‌کند.

تلمیح «گفت آن زمان که مشتری و مه قِران کنند»

اشاره به اصطلاحات علم نجوم و احکام ستاره‌شناسی درباره سعد اکبر و تقارن سعدین (ماه و مشتری).

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۷,۰۹۶

ابجد وسیط ۲,۱۹۴

ابجد صغیر ۱,۶۴۵

تعداد حروف ۴۶۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۹۷

غزل بعدی غزل شماره ۱۹۹

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ