غزل شماره ۴۶۴ حافظ: بگرفت کار حسنت چون عشق من کمالی + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۶۴ حافظ

بگرفت کار حسنت چون عشق من کمالی

❖

خوش باش زان که نبود این هر دو را زوالی

در وهم می‌نگنجد کاندر تصور عقل

❖

آید به هیچ معنی زین خوب‌تر مثالی

شد حظ عمر حاصل گر زان که با تو ما را

❖

هرگز به عمر روزی روزی شود وصالی

آن دم که با تو باشم یک سال هست روزی

❖

وان دم که بی تو باشم یک لحظه هست سالی

چون من خیال رویت جانا به خواب بینم

❖

کز خواب می‌نبیند چشمم به جز خیالی

رحم آر بر دل من کز مهر روی خوبت

❖

شد شخص ناتوانم باریک چون هلالی

حافظ مکن شکایت گر وصل دوست خواهی

❖

زین بیشتر بباید بر هجرت احتمالی

✨ نتیجه فال غزل ۴۶۴ حافظ

این غزل نشان‌دهنده عمق عشق و پختگی است. اگر در انتظار رسیدن به مقصود یا وصال هستی، باید بدانی که دست‌یابی به امور بزرگ نیازمند صبر، تحمل سختی‌ها و دوری‌هاست. ناامید مباش و بدان که روزهای سخت جدایی، ارزش لحظات وصل را چند برابر می‌کند. با شکیبایی به مسیر خود ادامه بده تا بهرۀ عمرت حاصل شود.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل از غزلیات لطیف و عمیق حافظ است که در آن شاعر از کمال یافتن توأمان حسن معشوق و عشق خود سخن می‌گوید. او از مقوله نسبیت زمان در عاشقی می‌گوید؛ به گونه‌ای که در کنار معشوق، سالیان به اندازه یک روز کوتاه می‌گذرند و در هجران، یک لحظه به درازای یک سال است. حافظ در پایان به خود و دیگر عاشقان یادآور می‌شود که رسیدن به مقام وصل، نیازمند تحمل سختی فراق و دوری است و نباید از رنج هجران شاکی بود.

معنی بیت به بیت غزل

بگرفت کار حسنت چون عشق من کمالی | خوش باش زان که نبود این هر دو را زوالی

بیت ۱ زیبایی تو به همراه عشق من به حد کمال و پختگی رسیده‌اند؛ پس شادمان باش که هیچ‌کدام از این دو (حسن و عشق) رو به نیستی و زوال نمی‌روند.

در وهم می‌نگنجد کاندر تصور عقل | آید به هیچ معنی زین خوب‌تر مثالی

بیت ۲ در گمان و خیال نیز نمی‌گنجد که عقل بتواند در هیچ موضوع و مفهومی، نمونه‌ای زیباتر و برتر از این تصور کند.

شد حظ عمر حاصل گر زان که با تو ما را | هرگز به عمر روزی روزی شود وصالی

بیت ۳ بهره و لذت زندگی زمانی کامل می‌شود که ما را در تمام طول عمر، حتی برای یک روز هم که شده، وصال تو نصیب گردد.

آن دم که با تو باشم یک سال هست روزی | وان دم که بی تو باشم یک لحظه هست سالی

بیت ۴ هنگامی که در کنار تو هستم، زمان چنان با سرعت و خوشی می‌گذرد که یک سال همچون یک روز است؛ و چون از تو دورم، یک لحظه به اندازه یک سال بر من گران و طولانی می‌گذرد.

چون من خیال رویت جانا به خواب بینم | کز خواب می‌نبیند چشمم به جز خیالی

بیت ۵ ای جانِ من، وقتی که من روی زیبای تو را در خواب آرزو می‌کنم، از شدت بی‌خوابی، چشمم جز خیال و پندار خواب، چیزی نمی‌بیند.

رحم آر بر دل من کز مهر روی خوبت | شد شخص ناتوانم باریک چون هلالی

بیت ۶ بر دلِ خسته‌ام رحم کن، زیرا از شدت عشق به چهره زیبای تو، وجود ضعیف و ناتوانم همچون هلال ماه باریک و نحیف شده است.

حافظ مکن شکایت گر وصل دوست خواهی | زین بیشتر بباید بر هجرت احتمالی

بیت ۷ ای حافظ، اگر خواهان رسیدن به وصل دوست هستی، گله و شکایت مکن؛ بلکه باید بیش از این‌ها رنج دوری و هجران را به جان بخری.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

حظ بهره، نصیب، بهره‌مندی و لذت

وهم گمان، پندار و خیال

شخص تن، بدن و کالبد انسان

هلال ماه نو که به دلیل باریکی به شکل خمیده دیده می‌شود

هجر دوری، جدایی و فراق

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «شد شخص ناتوانم باریک چون هلالی»

شاعر تن نحیف و لاغر خود را به دلیل دوری و عشق به هلال ماه تشبیه کرده است.

تضاد «یک سال هست روزی / یک لحظه هست سالی»

کاربرد واژه‌های سال و روز و لحظه در تقابل با یکدیگر برای نشان دادن نسبیت زمان در وصل و هجر.

ایهام تناسب «روزی شود وصالی»

واژه روزی هم به معنی «یک روز» است و هم به معنی «قسمت و رزق»، که با کلمه «وصال» تناسب دارد.

حسن تعلیل «چون من خیال رویت جانا به خواب بینم / کز خواب می‌نبیند چشمم به جز خیالی»

شاعر بی‌خوابی خود را به این دلیل زیبا نسبت می‌دهد که چشمش می‌خواهد حتی در خواب هم به تصویر روی معشوق مشغول باشد.

تراسل فوت «بگرفت کار حسنت چون عشق من کمالی»

هماهنگی و تقارن میان کمال یافتن حسن معشوق و کمال یافتن عشق عاشق.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۹,۹۴۸

ابجد وسیط ۱,۷۷۲

ابجد صغیر ۱,۲۲۹

تعداد حروف ۳۶۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۶۳

غزل بعدی غزل شماره ۴۶۵

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ