غزل شماره ۴۶۵ حافظ: رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۶۵ حافظ
رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی
❖
آمد به گوش ناگهم آواز بلبلی
مسکین چو من به عشق گلی گشته مبتلا
❖
و اندر چمن فکنده ز فریاد غلغلی
می‌گشتم اندر آن چمن و باغ دم به دم
❖
می‌کردم اندر آن گل و بلبل تاملی
گل یار حسن گشته و بلبل قرین عشق
❖
آن را تفضلی نه و این را تبدلی
چون کرد در دلم اثر آواز عندلیب
❖
گشتم چنان که هیچ نماندم تحملی
بس گل شکفته می‌شود این باغ را ولی
❖
کس بی بلای خار نچیده‌ست از او گلی
حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ
❖
دارد هزار عیب و ندارد تفضلی
✨ نتیجه فال غزل ۴۶۵ حافظ
این فال نشان‌دهنده عشق، اشتیاق و در عین حال سختی‌های مسیر زندگی است. برای رسیدن به مقصود نباید انتظار آسانی و بی‌رنجی داشت و نباید به روزگار بی‌وفا امید بست. با صبر و پایداری بر مشکلات غلبه کنید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل با توصیف یک صبح دل‌انگیز در باغ و تماشای رابطهٔ میان گل و بلبل آغاز می‌شود. شاعر با همزادپنداری با بلبل شیدا، به بیان سختی‌ها و رنج‌های راه عشق می‌پردازد و در نهایت با گله از روزگار ناسازگار، یادآور می‌شود که چیدن گل بی‌خار در این دنیا ممکن نیست و نباید از چرخ فلک انتظار لطف و گشایش داشت.
معنی بیت به بیت غزل
رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی | آمد به گوش ناگهم آواز بلبلی
بیت ۱
هنگام بامداد به باغ رفتم تا گلی بچینم، که ناگهان صدای آواز بلبلی به گوشم رسید.
مسکین چو من به عشق گلی گشته مبتلا | و اندر چمن فکنده ز فریاد غلغلی
بیت ۲
آن بلبل بیچاره نیز مانند من به عشق گلی دچار شده و با فریاد و ناله‌اش در باغ و چمن هنگامه و غلغله‌ای برپا کرده بود.
می‌گشتم اندر آن چمن و باغ دم به دم | می‌کردم اندر آن گل و بلبل تاملی
بیت ۳
پیوسته در آن چمن و باغ گردش می‌کردم و در وضعیت و رابطهٔ میان آن گل و بلبل به دقت می‌اندیشیدم.
گل یار حسن گشته و بلبل قرین عشق | آن را تفضلی نه و این را تبدلی
بیت ۴
گل دمساز زیبایی خود شده و بلبل هم‌نشین عشق گردیده است؛ اما گل به بلبل لطف و مهربانی نمی‌کند و بلبل نیز از شدت عشق حالت دگرگونی و شیدایی دارد.
چون کرد در دلم اثر آواز عندلیب | گشتم چنان که هیچ نماندم تحملی
بیت ۵
از آنجا که نوای سوزناک بلبل در دل من اثر گذاشت، چنان بی‌طاقت شدم که دیگر هیچ صبر و توانی برایم نماند.
بس گل شکفته می‌شود این باغ را ولی | کس بی بلای خار نچیده‌ست از او گلی
بیت ۶
در این باغ گل‌های فراوانی شکفته می‌شوند، اما هیچ‌کس نتوانسته است بدون تحمل رنج و آسیب خار، گلی از آن بچیند.
حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ | دارد هزار عیب و ندارد تفضلی
بیت ۷
ای حافظ، از گردش روزگار امید گشایش و راحتی نداشته باش؛ زیرا این چرخ فلک هزاران نقص و عیب دارد و هیچ‌گاه به کسی لطف و عنایت نمی‌کند.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
چنَم
بچینم (از مصدر چیدن)
غلغل
هنگامه، هیاهو و فریاد و همهمه
تامل
دقت نظر، اندیشیدن و درنگ کردن
تفضل
لطف، بخشش و مهربانی
تبدل
تغییر حالت، دگرگونی
عندلیب
بلبل، مرغ خوش‌نوا
فرج
گشایش در کار، رهایی از غم و اندوه
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«گل یار حسن گشته و بلبل قرین عشق»
نسبت دادن صفات انسانی مانند دوستی و همراهی با حسن (زیبایی) به گل.
تضاد
«گل و خار»
آوردن دو واژه با معنای متضاد (گل به عنوان نماد زیبایی و لطافت و خار به عنوان نماد سختی و گزندگی) برای برجسته‌سازی معنا.
تکواژ هم‌آوا یا جناس
«مدار / مدار»
استفاده از واژهٔ مدار در بیت پایانی با دو معنای مختلف (خط سیر فلک و به معنای پرهیز کردن و داشتن امید).
تناسب
«باغ، گل، بلبل، خار، چمن»
آوردن واژه‌های مرتبط با یک حوزه معنایی (طبیعت و گلستان) که به زیبایی شعر افزوده است.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۷,۶۷۰
ابجد وسیط
۱,۶۲۴
ابجد صغیر
۱,۱۰۲
تعداد حروف
۳۳۴
نظرات
ارسال یک نظر