غزل شماره ۲۵۹ حافظ: منم که دیده به دیدارِ دوست کردم باز + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۵۹ حافظ
منم که دیده به دیدارِ دوست کردم باز
❖
چه شُکر گویَمَت ای کارسازِ بنده نواز؟
نیازمندِ بلا گو رخ از غبار مَشوی
❖
که کیمیایِ مراد است، خاکِ کویِ نیاز
ز مشکلاتِ طریقت عِنان مَتاب ای دل!
❖
که مردِ راه نَیَندیشد از نَشیب و فراز
طهارت ار نه به خونِ جگر کُنَد عاشق
❖
به قولِ مُفتیِ عشقش درست نیست نماز
در این مقامِ مجازی به جز پیاله مگیر
❖
در این سراچهٔ بازیچه، غیرِ عشق مَباز
به نیم‌بوسه دعایی بخر ز اهلِ دلی
❖
که کِیدِ دشمنت از جان و جسم دارد باز
فِکَنْد زمزمهٔ عشق در حجاز و عراق
❖
نوایِ بانگِ غزل‌هایِ حافظ از شیراز
✨ نتیجه فال غزل ۲۵۹ حافظ
این فال نشان‌دهنده رسیدن به مراد پس از تحمل سختی‌هاست. به دل خود تردید راه ندهید و از مشکلات نهراسید؛ با صبر و عشق مسیر را ادامه دهید تا به مقصود برسید.
خلاصه و مفهوم غزل
حافظ در این غزل پس از ابراز شادمانی از دیدار یار، بر ارزش و اهمیت رنج‌ها و سختی‌های راه عشق تأکید می‌کند. او از سالک می‌خواهد که از مشکلات نهراسد و با دل و جان در راه عشق قدم بردارد، زیرا دنیا گذرگاه و سرای بازیچه‌ای بیش نیست و تنها کیمیای عشق است که ارزش واقعی دارد.
معنی بیت به بیت غزل
منم که دیده به دیدارِ دوست کردم باز | چه شُکر گویَمَت ای کارسازِ بنده نواز؟
بیت ۱
این منم که دوباره چشمم به روی دوست روشن شده است؛ ای خدایی که کارها را سامان می‌دهی و به بندگانت لطف می‌کنی، چگونه تو را شکر کنم؟
نیازمندِ بلا گو رخ از غبار مَشوی | که کیمیایِ مراد است، خاکِ کویِ نیاز
بیت ۲
به کسی که طالب عشق و سختی‌های آن است بگو چهره‌اش را از غبار راه نشوید، زیرا خاک آستان نیاز، همان ماده‌ای است که آرزوها را به حقیقت بدل می‌کند.
ز مشکلاتِ طریقت عِنان مَتاب ای دل! | که مردِ راه نَیَندیشد از نَشیب و فراز
بیت ۳
ای دل، از دشواری‌های راه سلوک روی برنگردان، زیرا انسان شجاع و اهل راه از پستی و بلندی‌ها و سختی‌های مسیر نمی‌ترسد.
طهارت ار نه به خونِ جگر کُنَد عاشق | به قولِ مُفتیِ عشقش درست نیست نماز
بیت ۴
اگر عاشق در راه عشق با رنج و خون دل خوردن وضو و پاکی نگیرد، از نظر فقیه و پیشوای عالم عشق، عبادت و نیاز او پذیرفته نیست.
در این مقامِ مجازی به جز پیاله مگیر | در این سراچهٔ بازیچه، غیرِ عشق مَباز
بیت ۵
در این دنیای ناپایدار و غیرحقیقی، به چیزی جز جام شراب عشق دل مبند و در این سرای بازیچه، تمام هستی خود را جز در راه عشق قمار نکن.
به نیم‌بوسه دعایی بخر ز اهلِ دلی | که کِیدِ دشمنت از جان و جسم دارد باز
بیت ۶
با اندک محبت و توجهی، دعای خیر انسان پاک‌دلی را به دست آور که همین دعا تو را از مکر و فریب دشمن در جان و تن حفظ می‌کند.
فِکَنْد زمزمهٔ عشق در حجاز و عراق | نوایِ بانگِ غزل‌هایِ حافظ از شیراز
بیت ۷
آوازه و نوای غزل‌های عاشقانه حافظ از شیراز برخاسته و زمزمه عشق را در سرزمین‌های حجاز و عراق طنین‌انداز کرده است.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
کارساز
چاره‌گر، سامان‌دهنده کارها
کیمیا
ماده‌ای خیالی برای تبدیل مس به طلا، کنایه از چیز بسیار باارزش
عنان م‌تاب
افسر مگردان، روی برنگردان، منصرف نشو
نشیب و فراز
پستی و بلندی، سختی‌ها و ناهمواری‌ها
کِید
مکر، فریب، حیله و توطئه
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«نشیب و فراز»
استفاده از دو واژه با معنای متضاد (پستی و بلندی) برای زیبایی کلام.
تشبیه
«کیمیای مراد است خاک کوی نیاز»
خاک کوی نیاز به کیمیا (ماده مس‌مساز طلا) تشبیه شده است.
کنایه
«خون جگر»
کنایه از رنج کشیدن و سختی فراوان تحمل کردن است.
ایهام تناسب
«فکند زمزمهٔ عشق در حجاز و عراق»
واژه‌های حجاز و عراق علاوه بر نام مکان‌های جغرافیایی، نام مقام‌ها و گوشه‌های موسیقی نیز هستند که با واژه «نوا» تناسب دارند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۵,۰۵۴
ابجد وسیط
۱,۷۲۶
ابجد صغیر
۱,۱۷۷
تعداد حروف
۳۵۲
نظرات
ارسال یک نظر