غزل شماره ۲۶۰ حافظ: ای سرو ناز حسن که خوش می‌روی به ناز + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۶۰ حافظ
ای سرو ناز حسن که خوش می‌روی به ناز
❖
عشاق را به ناز تو هر لحظه صد نیاز
فرخنده باد طلعت خوبت که در ازل
❖
ببریده‌اند بر قد سروت قبای ناز
آن را که بوی عنبر زلف تو آرزوست
❖
چون عود گو بر آتش سودا بسوز و ساز
پروانه را ز شمع بود سوز دل ولی
❖
بی شمع عارض تو دلم را بود گداز
صوفی که بی تو توبه ز می کرده بود دوش
❖
بشکست عهد چون در میخانه دید باز
از طعنه رقیب نگردد عیار من
❖
چون زر اگر برند مرا در دهان گاز
دل کز طواف کعبه کویت وقوف یافت
❖
از شوق آن حریم ندارد سر حجاز
هر دم به خون دیده چه حاجت وضو چو نیست
❖
بی طاق ابروی تو نماز مرا جواز
چون باده باز بر سر خم رفت کف‌زنان
❖
حافظ که دوش از لب ساقی شنید راز
✨ نتیجه فال غزل ۲۶۰ حافظ
شما در طریقی قدم گذاشته‌اید که نیازمند صبر و استقامت است. از ناملایمات و طعنه‌های بدخواهان نهراسید، چرا که این سختی‌ها عیار و ارزش شما را بالاتر می‌برد. به زودی دری از موفقیت و شادی به رویتان گشوده می‌شود و رازی بر شما فاش می‌گردد که مایه وجد و سرورتان خواهد بود. به عهد خود وفادار بمانید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل بیانگر نیاز ابدی عاشق به ناز معشوق و ستایش جمال ازلی اوست. حافظ در این شعر برتری عشق و حضور قلب بر زهد خشک و مناسک ظاهری را یادآور می‌شود و تاکید می‌کند که ارزش عاشق در تحمل سختی‌ها و طعنه‌های رقیب آشکار می‌گردد. پایان غزل با جوشش باده و شادی حاصل از درک رازهای ساقی همراه است.
معنی بیت به بیت غزل
ای سرو ناز حسن که خوش می‌روی به ناز | عشاق را به ناز تو هر لحظه صد نیاز
بیت ۱
ای معشوق بلندقامت و زیباروی که با کرشمه و دلبری قدم می‌زنی، عاشقان در برابر این ناز تو همواره غرق در نیاز و تمنا هستند.
فرخنده باد طلعت خوبت که در ازل | ببریده‌اند بر قد سروت قبای ناز
بیت ۲
چهره زیبای تو خجسته و مبارک باشد؛ چرا که از همان آغاز آفرینش، جامه برازنده ناز و دلبری را برای قامت سروگونه تو بریده و دوخته‌اند.
آن را که بوی عنبر زلف تو آرزوست | چون عود گو بر آتش سودا بسوز و ساز
بیت ۳
به کسی که آرزوی استشمام بوی خوش موی تو را دارد بگو که باید مانند چوب عود در آتش عشق و شیدایی بسوزد و با این سوختن بسازد.
پروانه را ز شمع بود سوز دل ولی | بی شمع عارض تو دلم را بود گداز
بیت ۴
پروانه در حضور شمع می‌سوزد، اما دل من شگفت‌انگیزتر است؛ چرا که حتی بدون حضور شمع چهره تو، در آتش دوری‌ات می‌گدازد.
صوفی که بی تو توبه ز می کرده بود دوش | بشکست عهد چون در میخانه دید باز
بیت ۵
آن صوفی که در غیاب تو از باده‌نوشی توبه کرده بود، دیشب به محض اینکه در میخانه را باز دید، پیمانش را شکست و به سوی عشق بازگشت.
از طعنه رقیب نگردد عیار من | چون زر اگر برند مرا در دهان گاز
بیت ۶
ارزش و خلوص عشق من با سرزنش دشمنان کم نمی‌شود؛ همان‌طور که اگر طلا را زیر انبر و ابزار برش زرگری ببرند، از عیار و بهای آن کاسته نمی‌شود.
دل کز طواف کعبه کویت وقوف یافت | از شوق آن حریم ندارد سر حجاز
بیت ۷
دلی که به طواف آستان تو موفق شد و حقیقت را در کوی تو یافت، دیگر به سبب شوق به این حریم، میلی به سفر حج و رفتن به حجاز ندارد.
هر دم به خون دیده چه حاجت وضو چو نیست | بی طاق ابروی تو نماز مرا جواز
بیت ۸
وقتی بدون محراب ابروی تو، نماز من درست نیست و اجازه ورود به نماز را ندارم، دیگر چه حاجتی است که هر لحظه با اشک خونین چشم وضو بگیرم؟
چون باده باز بر سر خم رفت کف‌زنان | حافظ که دوش از لب ساقی شنید راز
بیت ۹
حافظ که دیشب از لب ساقی رازهای حقیقت را شنید، امروز همچون باده‌ای که در خم به جوش می‌آید، با وجد و شادی (کف‌زنان) به سوی میکده معرفت شتافت.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
طلعت
چهره، منظر، دیدار
عنبر
ماده‌ای خوشبو که در سیاهی به موی معشوق تشبیه می‌شود
سودا
عشق، خیال، شوریدگی
عارض
چهره، صورت، رخسار
گاز
انبر یا ابزار برنده‌ای که زرگران برای بریدن قطعات طلا به کار می‌برند
وقوف
آگاهی، ایستادن (اشاره به توقف در عرفات در مناسک حج)
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
استعاره
«سرو ناز حسن»
استعاره از معشوقی که قامتی بلند و حرکاتی دلپذیر دارد.
مراعات نظیر
«عود، آتش، سوختن»
ارتباط معنایی بین اجزای سوختن عود برای تولید بوی خوش.
تضاد
«ناز و نیاز»
تقابل میان بی‌نیازی معشوق (ناز) و احتیاج مبرم عاشق (نیاز).
تشبیه
«چون زر اگر برند مرا در دهان گاز»
تشبیه وفاداری و ارزش عاشق به طلای خالصی که در سختی‌ها عیارش ثابت می‌ماند.
ایهام
«کف‌زنان»
دارای دو معنی: ۱. باده‌ای که بر سر آن کف جمع شده ۲. کسی که از شادی دست می‌زند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۱,۱۸۴
ابجد وسیط
۲,۱۳۲
ابجد صغیر
۱,۶۲۸
تعداد حروف
۴۳۷
نظرات
ارسال یک نظر