غزل شماره ۲۶۱ حافظ: درآ که در دلِ خسته، توان درآید باز + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۶۱ حافظ

درآ که در دلِ خسته، توان درآید باز

❖

بیا که در تنِ مُرده، رَوان درآید باز

بیا که فُرقَتِ تو، چشمِ من چنان در بست

❖

که فتحِ بابِ وصالت مگر گشاید باز

غمی که چون سپهِ زنگ، مُلکِ دل بگرفت

❖

ز خیلِ شادیِ رومِ رُخَت زُدایَد باز

به پیشِ آینهٔ دل هر آن چه می‌دارم

❖

به جز خیالِ جمالت، نمی‌نماید باز

بدان مَثَل که شب آبستن است روز از تو

❖

ستاره می‌شِمُرَم تا که شب چه زاید باز

بیا که بلبلِ مطبوعِ خاطرِ حافظ

❖

به بویِ گُلبُنِ وصلِ تو می‌سُراید باز

✨ نتیجه فال غزل ۲۶۱ حافظ

این فال نویدبخش پایان دوران هجران و تاریکی است. دل‌شکستگی و غمی که اکنون به آن دچارید، با لطف یار و گشایش امور برطرف خواهد شد. صبر پیشه کنید و امید خود را از دست ندهید، چرا که روزگار روشنی و شادی در راه است و مراد دلتان به زودی حاصل خواهد شد.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل بیانگر اشتیاق شدید شاعر به دیدار معشوق و رهایی از درد هجران است. حافظ با تمنای بازگشت یار، از تاریکی و غم حاکم بر دل سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که آینه دلش تنها تصویر جمال معشوق را بازمی‌تاباند. او با امیدواری تمام، شب‌زنده‌داری کرده و انتظار کشف راز آینده را می‌کشد تا بلبل طبعش دوباره در سایه وصل یار نغمه‌سرایی کند.

معنی بیت به بیت غزل

درآ که در دلِ خسته، توان درآید باز | بیا که در تنِ مُرده، رَوان درآید باز

بیت ۱ بیا تا با آمدنت، توان و نیروی دوباره به دل خسته‌ام بازگردد و جان تازه ای در تن بی‌روح و مرده‌ام دمیده شود.

بیا که فُرقَتِ تو، چشمِ من چنان در بست | که فتحِ بابِ وصالت مگر گشاید باز

بیت ۲ بیا که دوری و فراق تو چنان چشمانم را از بینایی محروم کرده است که جز گشوده شدن درِ وصال و دیدار تو، راه دیگری برای باز شدن چشمم وجود ندارد.

غمی که چون سپهِ زنگ، مُلکِ دل بگرفت | ز خیلِ شادیِ رومِ رُخَت زُدایَد باز

بیت ۳ غم و اندوهی که همچون لشکر سیاهان سرزمین دل را تسخیر کرده است، تنها با سپاه شادی‌آفرین چهره سفید و زیبای تو زدوده و پاک می‌شود.

به پیشِ آینهٔ دل هر آن چه می‌دارم | به جز خیالِ جمالت، نمی‌نماید باز

بیت ۴ هر آینه و تصویری که در برابر آینه دلم قرار می‌دهم، چیزی به جز نقش و خیال چهره زیبای تو را نشان نمی‌دهد.

بدان مَثَل که شب آبستن است روز از تو | ستاره می‌شِمُرَم تا که شب چه زاید باز

بیت ۵ بر اساس آن ضرب‌المثل که شب آبستن روز است، ستاره‌ها را می‌شمارم و بیدار می‌مانم تا ببینم این شب تاریک در نهایت چه چیزی به دنیا می‌آورد.

بیا که بلبلِ مطبوعِ خاطرِ حافظ | به بویِ گُلبُنِ وصلِ تو می‌سُراید باز

بیت ۶ ای محبوب بیا که بلبل طبع و قریحه حافظ، به امید عطر و بوی بوته گل وصال تو دوباره شروع به غزل‌خوانی و نغمه‌سرایی کرده است.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

فُرقت دوری، جدایی و هجران

سپه زنگ لشکر زنگبار، کنایه از سیاهی، تاریکی و اندوه

روم سرزمین روم، کنایه از سپیدی، روشنی و زیبایی رخسار یار

گُلبُن بوته گل، ساقه و ریشه گل سرخ

مطبوع پسندیده، خوشایند و دلنشین

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «ز خیلِ شادیِ رومِ رُخَت»

استفاده از واژه‌های 'روم' (سفید) و 'زنگ' (سیاه) یا 'غم' و 'شادی' برای ایجاد تناسب معنایی متضاد.

تشبیه «آینهٔ دل»

دل شاعر به آینه‌ای تشبیه شده است که تنها عکس جمال یار در آن منعکس می‌شود.

کنایه «چشمِ من چنان در بست»

کنایه از نابینا شدن یا از دست دادن توان دیدن به دلیل گریه و فراق زیاد.

ایهام «به بویِ گُلبُنِ وصل»

واژه 'بو' هم به معنای عطر و رایحه و هم به معنای امید و آرزو به کار رفته است.

حسن تعلیل «ستاره می‌شمرم تا که شب چه زاید باز»

دلیل شمردن ستاره‌ها را انتظار برای زایش روز و وصال یار بیان کرده است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۲,۲۳۷

ابجد وسیط ۱,۳۳۹

ابجد صغیر ۹۶۱

تعداد حروف ۲۹۰

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۶۰

غزل بعدی غزل شماره ۲۶۲

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ