غزل شماره ۲۶۲ حافظ: حالِ خونین دلان که گوید باز؟ + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۶۲ حافظ

حالِ خونین دلان که گوید باز؟

❖

وز فلک خونِ خُم که جوید باز؟

شرمش از چشمِ مِی پرستان باد

❖

نرگسِ مست اگر بروید باز

جز فَلاطونِ خُم نشینِ شراب

❖

سِرِّ حکمت به ما که گوید باز؟

هر که چون لاله کاسه گَردان شد

❖

زین جفا رُخ به خون بشوید باز

نَگُشایَد دلم چو غنچه اگر

❖

ساغری از لبش نبوید باز

بس که در پرده چنگ گفت سخن

❖

بِبُرَش موی تا نَمویَد باز

گِردِ بیتُ الحَرامِ خُم حافظ

❖

گر نمیرد به سَر بپوید باز

✨ نتیجه فال غزل ۲۶۲ حافظ

این فال نشان‌دهنده‌ی دلتنگی، رنج و انتظار برای رسیدن به روزگار خوش است. اگرچه سختی‌ها و محدودیت‌ها مانع کار شما شده‌اند، اما با پایداری، امید و اصالت درون می‌توانید بر مشکلات غلبه کنید. ناامید نشوید و با دل‌سپردن به عشق و خرد، راه خود را ادامه دهید تا به مقصود برسید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل از غزلیات پرشور حافظ است که در دوران خفقان و سخت‌گیری‌های ظاهری نسبت به میگساری سروده شده است. شاعر با زبانی شکوه‌آمیز و پر از ایهام و طنز، از بسته‌شدن میکده‌ها و رنج دردمندان گلایه می‌کند و حکمت حقیقی را در باده‌نوشی و صفا می‌داند. در پایان، حافظ با وفاداری کامل به مرام رندی، میکده را بیت‌الحرامِ خود می‌خواند.

معنی بیت به بیت غزل

حالِ خونین دلان که گوید باز؟ | وز فلک خونِ خُم که جوید باز؟

بیت ۱ چه کسی می‌تواند حال دلِ خونین و دردمندان را شرح دهد و از روزگار، تقاص و خون‌بهای خم‌های شکسته شراب را مطالبه کند؟

شرمش از چشمِ مِی پرستان باد | نرگسِ مست اگر بروید باز

بیت ۲ اگر گل نرگسِ مست دوباره بشکفد، باید از چشم مست و میخانه‌رفته‌ی باده‌نوشان شرمنده و خجالت‌زده باشد.

جز فَلاطونِ خُم نشینِ شراب | سِرِّ حکمت به ما که گوید باز؟

بیت ۳ به‌جز شرابِ کهنه و جان‌پروری که در خم نشسته و همچون افلاطون حکیم است، چه کسی رازهای حکمت را به ما می‌آموزد؟

هر که چون لاله کاسه گَردان شد | زین جفا رُخ به خون بشوید باز

بیت ۴ هرکسی که مانند گل لاله پیاله‌به‌دست و کاسه‌گردان شد، از این ستم و محرومیت، چهره‌اش را از غصه به خون (اشک خونین) می‌شوید.

نَگُشایَد دلم چو غنچه اگر | ساغری از لبش نبوید باز

بیت ۵ اگر پیاله‌ی شراب از لبِ معشوق بوییده و نوشیده نشود، دلِ گرفته‌ی من مانند غنچه باز و شکوفا نخواهد شد.

بس که در پرده چنگ گفت سخن | بِبُرَش موی تا نَمویَد باز

بیت ۶ ساز چنگ آن‌قدر رازها در پرده‌های موسیقی بازگو کرد، تارهای آن را ببُر تا دیگر به ناله و مویه نیفتد.

گِردِ بیتُ الحَرامِ خُم حافظ | گر نمیرد به سَر بپوید باز

بیت ۷ ای حافظ، اگر مرگ امانت دهد، دوباره با سر و اشتیاق فراوان به طواف گردِ خانه‌ی مقدسِ خمِ شراب خواهی رفت.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

خونین دلان عاشقان دردمند و ستمدیده با دلِ خونین

نرگس مست گل نرگس و کنایه از چشم خمار و مست معشوق

کاسه گردان کسی که کاسه به دست می‌گردد؛ اینجا تشبیه لاله به پیاله و کاسه

چنگ سازی زهی و قدیمی که با انگشتان نواخته می‌شود

بیت‌الحرام خم ترکیبی طنزآمیز و کنایی؛ خانه‌ی حرم خم شراب در برابر بیت‌الحرام واقعی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «فَلاطونِ خُم نشینِ شراب»

تشبیه شرابِ درون خم به افلاطون حکیم به دلیل دارا بودن حکمت.

ایهام «در پرده چنگ گفت سخن»

واژه‌ی «پرده» هم به معنای پرده‌های ساز و موسیقی است و هم به معنای راز و کنایه.

حسن تعلیل «هر که چون لاله کاسه گردان شد / زین جفا رخ به خون بشوید باز»

دلیل داغ و رنگ سرخ لاله را به کاسه‌گردانی و شستن رخ به خون نسبت داده است.

تضاد «بیتُ الحرام و خم»

مقابله‌ی مکان مقدس مذهبی با ظرف شراب برای ایجاد طنز و تأکید بر رندی.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۰,۸۸۸

ابجد وسیط ۱,۲۳۲

ابجد صغیر ۹۳۵

تعداد حروف ۲۶۷

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۶۱

غزل بعدی غزل شماره ۲۶۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ