غزل شماره ۲۶۳ حافظ: بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب انداز + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۶۳ حافظ
بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب انداز
❖
خروش و وِلوِله در جانِ شیخ و شاب انداز
مرا به کَشتیِ باده درافکن ای ساقی!
❖
که گفته‌اند «نِکویی کن و در آب انداز»
ز کویِ میکده برگشته‌ام ز راهِ خطا
❖
مرا دگر ز کَرَم با رهِ صواب انداز
بیار زآن مِی گلرنگِ مشک‌بو جامی
❖
شرارِ رَشک و حسد در دلِ گلاب انداز
اگر چه مست و خرابم، تو نیز لطفی کن
❖
نظر بر این دلِ سرگشتهٔ خراب انداز
به نیم‌شب اگرت آفتاب می‌باید
❖
ز رویِ دخترِ گُل‌چهرِ رز، نقاب انداز
مَهِل که روزِ وفاتم به خاک بسپارند
❖
مرا به میکده بَر، در خُمِ شراب انداز
ز جورِ چرخ چو حافظ به جان رسید دلت
❖
به سویِ دیو مِحَن، ناوَکِ شهاب انداز
✨ نتیجه فال غزل ۲۶۳ حافظ
نیت شما با امید و توکل به انجام خواهد رسید. اگر در گذشته تصمیمی نادرست گرفته‌اید، ناامید نشوید و با یاری جستن از بزرگان به مسیر درست بازگردید. در برابر رنج‌ها و ستم‌های روزگار صبور باشید و روحیه شادابی و امید را در خود زنده نگه دارید تا تیرگی‌ها به روشنایی بدل شوند.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل شورانگیز نمادی از تمنای وصال به عالم معرفت، اعتراف به لغزش‌های گذشته و اشتیاق وافر برای بازگشت به راه درست است. حافظ راه رهایی از غم‌ها و جور زمانه را نشاط معنوی، رهایی از زهد ریایی و پناه بردن به محبت و دستگیری ساقی ازلی می‌داند.
معنی بیت به بیت غزل
بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب انداز | خروش و وِلوِله در جانِ شیخ و شاب انداز
بیت ۱
بیا و وجود ما را چون کشتی در رودخانه شراب غوطه‌ور ساز و در جان پیر و جوان شوری عظیم برپا کن.
مرا به کَشتیِ باده درافکن ای ساقی! | که گفته‌اند «نِکویی کن و در آب انداز»
بیت ۲
ای ساقی، در حق من کرم کن و مرا به کشتی شراب بنشان، چرا که در مثل گفته‌اند نیکی کن و در آب بینداز.
ز کویِ میکده برگشته‌ام ز راهِ خطا | مرا دگر ز کَرَم با رهِ صواب انداز
بیت ۳
از کوی میخانه و راه حقیقت به اشتباه دور شده‌ام؛ از سر لطف و بخشش دوباره مرا به راه راست بازگردان.
بیار زآن مِی گلرنگِ مشک‌بو جامی | شرارِ رَشک و حسد در دلِ گلاب انداز
بیت ۴
جامی از آن شراب سرخ‌فام و معطر به مشک بیاور تا از زیبایی و عطر خوش آن، آتش حسادت در دل گلاب بیفتد.
اگر چه مست و خرابم، تو نیز لطفی کن | نظر بر این دلِ سرگشتهٔ خراب انداز
بیت ۵
هرچند از سرگشتگی و لغزش‌ها ویران و بی‌قرارم، تو بزرگواری کن و نگاهی از سر لطف به این دل آشفته بینداز.
به نیم‌شب اگرت آفتاب می‌باید | ز رویِ دخترِ گُل‌چهرِ رز، نقاب انداز
بیت ۶
اگر در تاریکی نیمه‌شب خورشیدی تابان می‌خواهی، پرده از چهره باده انگوری بردار تا همه‌جا را روشن کند.
مَهِل که روزِ وفاتم به خاک بسپارند | مرا به میکده بَر، در خُمِ شراب انداز
بیت ۷
مگذار پس از مرگم مرا به خاک بسپارند، بلکه پیکرم را به میخانه برده و در خمره شراب بینداز.
ز جورِ چرخ چو حافظ به جان رسید دلت | به سویِ دیو مِحَن، ناوَکِ شهاب انداز
بیت ۸
ای حافظ، هنگامی که از ستم روزگار به تنگ آمدی، با باده‌نوشی و شادی، تیری آتشین چون شهاب به‌سوی دیو غم پرتاب کن.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
شط
رودخانه بزرگ، نهر پرآب
شاب
مرد جوان، برنا
صواب
درست، شایسته، راه حق
شرار
زبانه و جرقه آتش
مَهل
مگذار، مهلت مده (از مصدر هلیدن)
مِحَن
جمع محنت؛ رنج‌ها و بلاها
ناوَک
تیر کوچک، نوعی تیر پرتابی
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تمثیل و ارسال‌المثل
«که گفته‌اند نکویی کن و در آب انداز»
اشاره به ضرب‌المثل معروف «تو نیکی می‌کن و در دجله انداز» به شیوه‌ای رندانه.
استعاره
«دختر گل‌چهر رز»
استعاره زیبا و دلنشین از شراب و باده ناب انگوری.
تضاد (طباق)
«شیخ و شاب / خطا و صواب»
تقابل میان پیر و جوان، و همچنین اشتباه و درستی در جهت زیبایی کلام.
تلمیح
«به سوی دیو محن، ناوک شهاب انداز»
اشاره به آیات قرآن و باور رانده شدن شیاطین از آسمان به‌وسیله تیرهای آتشین شهاب.
تشخیص (جان‌بخشی)
«شرار رشک و حسد در دل گلاب انداز»
نسبت دادن دل و احساس حسادت به گلاب در برابر باده مشک‌بو.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۹,۲۸۱
ابجد وسیط
۱,۸۱۹
ابجد صغیر
۱,۲۷۳
تعداد حروف
۳۹۰
نظرات
ارسال یک نظر