غزل شماره ۱۸۸ حافظ: مَرا به رِنْدی و عِشْق، آن فُضول، عِیْب کُنَد + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۱۸۸ حافظ
مَرا به رِنْدی و عِشْق، آن فُضول، عِیْب کُنَد
❖
کِه اِعْتِراض بَر اَسْرارِ عِلْمِ غِیْب کُنَد
کَمالِ سِرِّ مُحَبَّت بِبین، نَه نَقْصِ گُناه
❖
کِه هَرکِه بی‌هُنَر اُفْتَد، نَظَر به عِیْب کُنَد
زِ عِطْرِ حورِ بِهِشت آن نَفَس بَرآیَد بوی
❖
که خاکِ مِیْکَدِهٔ ما، عَبیرِ جِیب کُنَد
چُنان زَنَد رَهِ اِسْلام، غَمْزِهٔ ساقی
❖
کِه اِجْتِناب زِ صَهْبا، مَگَر صُهِیْب کُنَد
کِلیدِ گَنْجِ سَعادَت، قَبولِ اَهْلِ دِل اَسْت
❖
مَباد آن‌که در این نکته، شَکّ و رِیْب کُنَد!
شُبانِ وادیِ اَیْمَن، گَهی رَسَد بِه مُراد
❖
کِه چَنْد سال، به جان، خِدْمَتِ شُعِیْب کُنَد
زِ دیدِه، خون بِچِکانَد فَسانِهٔ «حافِظ»
❖
چو یادِ وَقْتِ زَمانِ شَباب و شِیْب کُنَد
✨ نتیجه فال غزل ۱۸۸ حافظ
این فال نشان می‌دهد که مسیر رسیدن به کمال و سعادت با سختی و صبر همراه است. به سرزنش افراد کوته‌فکر توجه نکن و با دلی پاک به path عشق و حقیقت ادامه بده. صبر در برابر سختی‌ها و خدمت به بزرگان، تو را به مقصود می‌رساند.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از شاهکارهای حافظ در دفاع از عشق، رندی و شیوه زندگی عاشقانه خود در برابر مدعیان ظاهربین و فضول است. شاعر تأکید می‌کند که درک اسرار عشق نیاز به چشم بینا و هنر دارد و عیب‌جویان از آن بی‌بهره‌اند. حافظ با اشاره به داستان حضرت موسی، لزوم صبر، مرارت و خدمت در راه سلوک را یادآور می‌شود و در پایان از سختی‌ها و رنج‌های دوران زندگی خود سخن می‌گوید.
معنی بیت به بیت غزل
مَرا به رِنْدی و عِشْق، آن فُضول، عِیْب کُنَد | کِه اِعْتِراض بَر اَسْرارِ عِلْمِ غِیْب کُنَد
بیت ۱
شخص فضول و کوته‌فکری که از اسرار علم الهی و حکمت عشق بی‌خبر است، مرا به خاطر رندی و عاشقی سرزنش می‌کند.
کَمالِ سِرِّ مُحَبَّت بِبین، نَه نَقْصِ گُناه | کِه هَرکِه بی‌هُنَر اُفْتَد، نَظَر به عِیْب کُنَد
بیت ۲
به جای دیدن خطاهای ظاهر، کمال راز محبت را درک کن؛ زیرا آدم‌های بی‌هنر و تهی‌مغز همیشه به دنبال عیب‌جویی هستند.
زِ عِطْرِ حورِ بِهِشت آن نَفَس بَرآیَد بوی | که خاکِ مِیْکَدِهٔ ما، عَبیرِ جِیب کُنَد
بیت ۳
عطر دل‌انگیز حوریان بهشتی زمانی به مشام می‌رسد که خاک میکده ما را همچون مشک و عنبر در گریبان خود جای دهند.
چُنان زَنَد رَهِ اِسْلام، غَمْزِهٔ ساقی | کِه اِجْتِناب زِ صَهْبا، مَگَر صُهِیْب کُنَد
بیت ۴
کرشمه و ناز ساقی چنان ایمان و اسلام را به یغما می‌برد که جز شخص بسیار پارسایی چون صهیب، کسی نمی‌تواند از شراب پرهیز کند.
کِلیدِ گَنْجِ سَعادَت، قَبولِ اَهْلِ دِل اَسْت | مَباد آن‌که در این نکته، شَکّ و رِیْب کُنَد!
بیت ۵
کلید دستیابی به گنج سعادت و نیکبختی، مقبولیت در نزد اهل دل است؛ مبادا کسی در این حقیقت تردید به دل راه دهد.
شُبانِ وادیِ اَیْمَن، گَهی رَسَد بِه مُراد | کِه چَنْد سال، به جان، خِدْمَتِ شُعِیْب کُنَد
بیت ۶
چوپان وادی ایمن (حضرت موسی) زمانی به مقصود خود می‌رسد که سال‌ها با جان و دل به خدمت حضرت شعیب بپردازد.
زِ دیدِه، خون بِچِکانَد فَسانِهٔ «حافِظ» | چو یادِ وَقْتِ زَمانِ شَباب و شِیْب کُنَد
بیت ۷
هنگامی که حافظ داستان جوانی و پیری خود را به یاد می‌آورد، از دیدگانش خون جاری می‌شود.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
رندی
بی‌پروایی در راه عشق، آزادگی و وارستگی از قید و بندهای ریاکارانه
فضول
کسی که در کاری که به او مربوط نیست دخالت می‌کند و ایراد می‌گیرد
عبیر
ماده‌ای خوش‌بو ترکیبی از مشک و زعفران و گلاب
جیب
گریبان، یقه پیراهن
صهبا
شراب انگوری سرخ‌رنگ
صهیب
از صحابه پیامبر که به زهد و پارسایی مشهور بود
ريب
شک و تردید
شباب
دوران جوانی
شیب
دوران پیری و سفیدی مو
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«زمان شباب و شیب»
واژه‌های جوانی و پیری در تقابل معنایی با یکدیگر هستند.
تناسب
«میکده، صهبا، ساقی»
این واژگان همگی به حوزه باده‌نوشی و لوازم آن تعلق دارند و تناسب ایجاد کرده‌اند.
تلمیح
«شبان وادی ایمن / خدمت شعیب»
اشاره به داستان حضرت موسی و چوپانی او برای حضرت شعیب در قرآن کریم دارد.
کنایه
«ز دیده خون بچکاند»
کنایه از شدت گریه و اندوه فراوان است.
تشخیص
«خاک میکده عبیر جیب کند»
به خاک میکده صفات انسانی نسبت داده شده که جیب خود را معطر می‌کند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۳,۴۷۹
ابجد وسیط
۱,۵۴۹
ابجد صغیر
۱,۱۲۳
تعداد حروف
۳۳۳
نظرات
ارسال یک نظر