غزل شماره ۲۴۰ حافظ: ابرِ آذاری برآمد بادِ نوروزی وزید + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۴۰ حافظ
ابرِ آذاری برآمد بادِ نوروزی وزید
❖
وَجهِ مِی می‌خواهم و مُطرب، که می‌گوید رسید؟
شاهدان در جلوه و من شرمسارِ کیسه‌ام
❖
بارِ عشق و مُفلسی صَعب است، می‌باید کشید
قَحطِ جُود است آبروی خود نمی‌باید فروخت
❖
باده و گُل از بهایِ خرقه می‌باید خرید
گوییا خواهد گشود از دولتم کاری که دوش
❖
من همی‌کردم دعا و صبحِ صادق می‌دمید
با لبی و صد هزاران خنده آمد گل به باغ
❖
از کریمی گوییا در گوشه‌ای بویی شنید
دامنی گر چاک شد در عالمِ رندی چه باک
❖
جامه‌ای در نیکنامی نیز می‌باید درید
این لطایف کز لبِ لَعلِ تو من گفتم، که گفت؟
❖
وین تَطاول کز سرِ زلفِ تو من دیدم، که دید؟
عدلِ سلطان گر نپرسد حالِ مظلومانِ عشق
❖
گوشه‌گیران را ز آسایش طمع باید بُرید
تیرِ عاشق‌کُش ندانم بر دلِ حافظ که زد
❖
این قَدَر دانم که از شعرِ تَرَش خون می‌چکید
✨ نتیجه فال غزل ۲۴۰ حافظ
این فال نشان‌دهنده شروع تحولی تازه و بهاری در زندگی شماست. اگرچه در مسیر خواسته‌های خود با سختی و تهی‌دستی روبه‌رو شده‌اید، اما با امیدواری، دعا و تلاش صمیمانه، گشایشی در کارهایتان ایجاد خواهد شد. ناامید نباشید و به لطف خدا امیدوار بمانید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل با توصیف زیبایی‌های بهار و وزیدن باد نوروزی آغاز می‌شود و شاعر از نیاز خود به شادی، شراب و موسیقی در عین تهی‌دستی سخن می‌گوید. او با زبانی رندانه به گلایه از روزگار بی‌مهری و قحطی بخشش می‌پردازد، اما هم‌زمان به استجابت دعا و گشایش کارها در پرتو امیدواری و لطف الهی دل بسته است.
معنی بیت به بیت غزل
ابرِ آذاری برآمد بادِ نوروزی وزید | وَجهِ مِی می‌خواهم و مُطرب، که می‌گوید رسید؟
بیت ۱
ابر بهاری پدیدار شد و باد نوروزی وزید؛ هزینه شراب و سازنده موسیقی را می‌طلبم، کیست که بگوید این خواسته برآورده شد؟
شاهدان در جلوه و من شرمسارِ کیسه‌ام | بارِ عشق و مُفلسی صَعب است، می‌باید کشید
بیت ۲
معشوقان زیبا در حال جلوه‌گری‌اند و من از تهی‌دستی شرمنده‌ام؛ بار سنگین عشق همراه با بی‌چیزی بسیار دشوار است اما ناچار باید آن را تحمل کرد.
قَحطِ جُود است آبروی خود نمی‌باید فروخت | باده و گُل از بهایِ خرقه می‌باید خرید
بیت ۳
روزگار قحطی بخشش است، نباید برای به دست آوردن چیزی آبرو را از دست داد؛ بلکه باید باده و گل را با فروش لباس درویشی تهیه کرد.
گوییا خواهد گشود از دولتم کاری که دوش | من همی‌کردم دعا و صبحِ صادق می‌دمید
بیت ۴
به نظر می‌رسد بخت و اقبال گره از کار من بگشاید، چرا که دیشب هنگام طلوع سپیده صبح سخت دعا می‌کردم.
با لبی و صد هزاران خنده آمد گل به باغ | از کریمی گوییا در گوشه‌ای بویی شنید
بیت ۵
گل با لبی پر از خنده و شادی به باغ آمد، گویی در گوشه‌ای بوی لطف و بخشش از انسانی کریم به مشامش رسیده است.
دامنی گر چاک شد در عالمِ رندی چه باک | جامه‌ای در نیکنامی نیز می‌باید درید
بیت ۶
اگر در دنیای رندی و بی‌پروایی آبروی ظاهر آسیب دید باکی نیست؛ گاهی برای رسیدن به نام نیک نیز باید از برخی تعلقات گذشت.
این لطایف کز لبِ لَعلِ تو من گفتم، که گفت؟ | وین تَطاول کز سرِ زلفِ تو من دیدم، که دید؟
بیت ۷
این نکات لطیف و شیرین را که من درباره لب سرخ تو گفتم، چه کسی بیان کرده است؟ و این همه ستم و بیداد را که از زلف تو کشیدم، چه کسی دیده است؟
عدلِ سلطان گر نپرسد حالِ مظلومانِ عشق | گوشه‌گیران را ز آسایش طمع باید بُرید
بیت ۸
اگر پادشاه عادل احوال عاشقان ستمدیده را جویا نشود، گوشه‌نشینان باید امید و طمع خود را از آسایش و آرامش قطع کنند.
تیرِ عاشق‌کُش ندانم بر دلِ حافظ که زد | این قَدَر دانم که از شعرِ تَرَش خون می‌چکید
بیت ۹
نمی‌دانم تیر ستمگر عشق را چه کسی بر دل حافظ زد؛ همین قدر می‌دانم که از اشعار آبدار و تازه‌اش خونِ دل جاری بود.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
ابر آذاری
ابر بهاری که در ماه آدار یا آذرماه رومی (مصادف با اسفند و فروردین) می‌بارد.
وَجهِ مِی
پول و بهای خرید شراب.
مفلسی
تهی‌دستی و فقر.
تطاول
درازستی، ستم و تجاوز.
صبح صادق
سپیده دم واقعی و روشنی اول صبح.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
حسن طلب
«وجهِ مِی می‌خواهم و مُطرب، که می‌گوید رسید؟»
شاعر با بیانی طنزآمیز و رندانه تقاضای هزینه شراب و مطرب می‌کند.
تضاد
«شاهدان در جلوه و من شرمسارِ کیسه‌ام»
تضاد میان جلوه‌گری شاهدان و شرمساری شاعر از تهی‌دستی.
تشخیص
«با لبی و صد هزاران خنده آمد گل به باغ»
خندیدن و لب داشتن به گل نسبت داده شده است.
حسن تعلیل
«از کریمی گوییا در گوشه‌ای بویی شنید»
خندان بودن گل را به شنیدن بوی بخشش یک انسان کریم نسبت داده است.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۲,۷۰۸
ابجد وسیط
۲,۵۷۶
ابجد صغیر
۱,۶۲۲
تعداد حروف
۵۰۰
نظرات
ارسال یک نظر