غزل شماره ۲۳۹ حافظ: رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۳۹ حافظ
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
❖
وظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید
صَفیرِ مرغ برآمد، بَطِ شراب کجاست؟
❖
فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟
ز میوه‌های بهشتی چه ذوق دریابد
❖
هر آن که سیبِ زَنَخدانِ شاهدی نَگَزید
مَکُن ز غُصّه شکایت که در طریقِ طلب
❖
به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
ز رویِ ساقی مَه‌وَش گلی بچین امروز
❖
که گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید
چُنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست بِبُرد
❖
که با کسی دِگَرَم نیست برگِ گفت و شَنید
من این مُرَقَّعِ رنگین چو گُل، بخواهم سوخت
❖
که پیرِ باده‌فروشش به جُرعه‌ای نخرید
بهار می‌گذرد دادگسترا دریاب
❖
که رفت موسم و حافظ هنوز مِی نچشید
✨ نتیجه فال غزل ۲۳۹ حافظ
این فال نویدبخش آغاز روزگار خوشی و کامیابی است. سختی‌ها و رنج‌های گذشته دوام نخواهند آورد و به زودی بهار زندگی شما فرا می‌رسد. برای رسیدن به مقصود باید با تلاش و صبر گام بردارید و فرصت‌های طلایی عمر را غنیمت بشمارید. به دل خود تردید راه ندهید و از نشاط زندگی غافل نشوید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از زیباترین سروده‌های بهاریه حافظ است که با مژده آمدن بهار و سرسبزی طبیعت آغاز می‌شود. شاعر با زبانی شاداب و سرشار از طراوت، به ستایش عشق، زیبایی‌های جهان و نوشیدن باده می‌پردازد. او ضمن تأکید بر اینکه رسیدن به اهداف بزرگ نیازمند تحمل سختی و زحمت است، صوفیان ریاکار و خرقه را نکوهش کرده و انسان را به قدر دانستن لحظات عمر و بهره‌مندی از زیبایی‌های زندگی پیش از تمام شدن فرصت بهار دعوت می‌کند.
معنی بیت به بیت غزل
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید | وظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید
بیت ۱
مژده رسید که فصل بهار آمده و سبزه‌ها روییده‌اند؛ اگر مقرری و حقوق ما برسد، آن را صرف خرید گل و شراب خواهیم کرد.
صَفیرِ مرغ برآمد، بَطِ شراب کجاست؟ | فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟
بیت ۲
آواز پرندگان بلند شد، پس صراحی (ظرف) شراب کجاست؟ بلبل به ناله و فغان افتاده و می‌پرسد چه کسی نقاب را از چهره گل برداشته است؟
ز میوه‌های بهشتی چه ذوق دریابد | هر آن که سیبِ زَنَخدانِ شاهدی نَگَزید
بیت ۳
کسی که طعم بوسه بر چانه زیبارویی را نچشیده باشد، از میوه‌های بهشتی هیچ لذتی نخواهد برد.
مَکُن ز غُصّه شکایت که در طریقِ طلب | به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
بیت ۴
از غصه و سختی شکایت نکن، زیرا در راه رسیدن به مقصود و مطلوب، هیچ‌کس بدون تحمل زحمت به راحتی نرسیده است.
ز رویِ ساقی مَه‌وَش گلی بچین امروز | که گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید
بیت ۵
امروز از چهره ساقی ماه‌پیکر گلی بچین (ببوس)، زیرا در اطراف چهره گل‌گون او، خط نوسته و موهای صورت همچون بنفشه روییده است.
چُنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست بِبُرد | که با کسی دِگَرَم نیست برگِ گفت و شَنید
بیت ۶
ناز و کرشمه ساقی آن‌چنان دلم را ربوده است که دیگر حوصله و توانی برای گفتگو با هیچ‌کس دیگری ندارم.
من این مُرَقَّعِ رنگین چو گُل، بخواهم سوخت | که پیرِ باده‌فروشش به جُرعه‌ای نخرید
بیت ۷
من این خرقه رنگارنگ و وصله‌دار را همچون گل خواهم سوزاند، چرا که پیر میکده آن را حتی به بهای یک جرعه شراب هم خریداری نکرد.
بهار می‌گذرد دادگسترا دریاب | که رفت موسم و حافظ هنوز مِی نچشید
بیت ۸
ای پادشاه دادگستر، بهار در حال گذر است؛ فرصت را دریاب که فصل به پایان رسید و حافظ هنوز جرعه‌ای شراب ننوشیده است.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
وظیفه
مقرری، حقوق یا مستمری ماهیانه
نَبید
شراب، باده
صَفیر
آواز و بانگ بلند پرندگان
بَطِ شراب
صراحی یا ظرف شراب که گاهی به شکل مرغابی می‌ساختند
زنخدان
چانه
مُرَقَّع
خرقه و لباس وصله‌داری که صوفیان می‌پوشیدند
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ایهام
«که گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید»
undefined
تشبیه
«من این مُرَقَّعِ رنگین چو گُل، بخواهم سوخت»
undefined
تضاد
«به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید»
undefined
مراعات نظیر
«بهار و سبزه و گل و نبید و بلبل»
undefined
پرسش انکاری
«فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟»
undefined
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۳,۳۹۲
ابجد وسیط
۲,۰۱۲
ابجد صغیر
۱,۳۵۲
تعداد حروف
۴۰۱
نظرات
ارسال یک نظر