غزل شماره ۸۵ حافظ: شربتی از لبِ لعلش نچشیدیم و بِرَفت + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۸۵ حافظ

شربتی از لبِ لعلش نچشیدیم و بِرَفت

❖

رویِ مَه پیکرِ او سیر ندیدیم و برفت

گویی از صحبتِ ما نیک به تنگ آمده بود

❖

بار بربست و به گَردش نرسیدیم و برفت

بس که ما فاتحه و حرزِ یمانی خواندیم

❖

وز پی‌اش سوره اخلاص دمیدیم و برفت

عشوه دادند که بر ما گذری خواهی کرد

❖

دیدی آخر که چنین عشوه خریدیم و برفت

شد چمان در چمنِ حسن و لطافت لیکن

❖

در گلستانِ وصالش نَچَمیدیم و برفت

همچو حافظ همه شب ناله و زاری کردیم

❖

کای دریغا به وداعش نرسیدیم و برفت

✨ نتیجه فال غزل ۸۵ حافظ

فرصتی ارزشمند یا فرد عزیزی را از دست داده‌اید و اکنون دچار حسرت و افسوس هستید. بیش از این خود را با فغان و اندوه ملامت نکنید و فریب وعده‌های پوچ دیگران را نخورید. از این تجربه درس بگیرید، قدردا‌ن داشته‌ها و لحظات کنونی باشید و با واقع‌بینی و تصمیمی درست، برای روزهای پیش رو برنامه‌ریزی کنید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل تصویری عمیق و اندوه‌بار از حسرت جدایی و فراق ناگهانی معشوق است. شاعر از هجران زودهنگامی سخن می‌گوید که بی‌مقدمه روی داده و فرصت حتی یک بوسه، نگاهی سیراب یا آخرین خداحافظی را از او ستانده است. او تمام تلاش‌ها، دعاها و اذکار خود را برای حفظ یار بی‌اثر می‌بیند و با بیانی سوزناک، تلخی فریب خوردن از امیدهای واهی و داغ جا ماندن از کاروان وصال را به تصویر می‌کشد.

معنی بیت به بیت غزل

شربتی از لبِ لعلش نچشیدیم و بِرَفت | رویِ مَه پیکرِ او سیر ندیدیم و برفت

بیت ۱ هنوز بهره و کامِ شیرینی از لب‌های یاقوتی‌اش نبرده بودیم و چهره زیبای ماه مانندش را سیر تماشا نکرده بودیم که ناگهان رفت.

گویی از صحبتِ ما نیک به تنگ آمده بود | بار بربست و به گَردش نرسیدیم و برفت

بیت ۲ انگار از هم‌نشینی و گفت‌وگو با ما سخت به ستوه آمده بود؛ بار سفر بست و چنان شتابان رفت که حتی به گرد راهش هم نرسیدیم.

بس که ما فاتحه و حرزِ یمانی خواندیم | وز پی‌اش سوره اخلاص دمیدیم و برفت

بیت ۳ چه بسیار که برای سلامت و ماندنش سوره حمد و دعای حرز یمانی خواندیم و به دنبالش سوره توحید دمیدیم، اما با همه این دعاها او رفت.

عشوه دادند که بر ما گذری خواهی کرد | دیدی آخر که چنین عشوه خریدیم و برفت

بیت ۴ با ناز و فریب وعده دادند که به سوی ما گذر خواهی کرد؛ دیدی سرانجام این فریب را باور کردیم و او باز هم رفت؟

شد چمان در چمنِ حسن و لطافت لیکن | در گلستانِ وصالش نَچَمیدیم و برفت

بیت ۵ او در بوستان زیبایی و لطافت با ناز خرامید، اما ما فرصت نیافتیم در گلشن وصالش با شادمانی قدم بزنیم و او رفت.

همچو حافظ همه شب ناله و زاری کردیم | کای دریغا به وداعش نرسیدیم و برفت

بیت ۶ همانند حافظ تمام شب را به ناله و گریه گذراندیم که ای دریغ و افسوس، حتی فرصت نشد با او خداحافظی کنیم و او رفت.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

لب لعل لب سرخ، درخشان و زیبا همچون سنگ یاقوت

مه‌پیکر زیباروی، صاحب اندام و چهره‌ای دلربا چون ماه

حرز یمانی دعایی مشهور منسوب به حضرت علی (ع) برای ایمنی و حفظ مسافر از بلاها

عشوه خریدن فریفته شدن، دل بستن و باور کردن ناز و وعده‌های دروغین

چمان خرامان، با ناز و وقار راه رونده

نچمیدیم با ناز و فراغت گردش نکردیم، قدم نزدیم

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

استعاره «لب لعل / گلستان وصال»

لب سرخ معشوق به لعل، و وصال و همراهی با او به گلستان تشبیه شده و به صورت استعاره به کار رفته است.

تشبیه «روی مه‌پیکر»

زیبایی و درخشش معشوق به ماه مانند شده است.

کنایه «به گردش نرسیدیم»

کنایه از سرعت بسیار در رفتن و ناتوانی عاشق از رسیدن به یار و بازداشتن او از سفر.

مراعات نظیر (تناسب) «فاتحه، حرز یمانی، سوره اخلاص، خواندیم، دمیدیم»

کلمات حوزه دعا، تلاوت قرآن و اعمال مذهبی با یکدیگر تناسب معنایی دارند.

جناس اشتقاق «چمان، چمن، نچمیدیم»

این واژه‌ها دارای ریشه مشترک بوده و سبب ایجاد موسیقی درونی زیبایی در کلام شده‌اند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۵,۰۷۲

ابجد وسیط ۱,۶۳۰

ابجد صغیر ۱,۰۹۶

تعداد حروف ۳۱۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۸۴

غزل بعدی غزل شماره ۸۶

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ