غزل شماره ۸۶ حافظ: ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۸۶ حافظ
ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت
❖
کارِ چراغ خلوتیان باز درگرفت
آن شمعِ سرگرفته دگر چهره برفروخت
❖
وین پیرِ سال‌خورده جوانی ز سر گرفت
آن عشوه داد عشق که مفتی ز ره برفت
❖
وان لطف کرد دوست که دشمن حذر گرفت
زنهار از آن عبارتِ شیرینِ دل‌فریب
❖
گویی که پستهٔ تو سخن در شکر گرفت
بارِ غمی که خاطرِ ما خسته کرده بود
❖
عیسی‌دمی خدا بفرستاد و برگرفت
هر سروقد که بر مَه و خور حسن می‌فروخت
❖
چون تو درآمدی پیِ کاری دگر گرفت
زین قصه هفت گنبدِ افلاک پرصداست
❖
کوته‌نظر ببین که سخن مختصر گرفت
حافظ تو این سخن ز که آموختی؟ که بخت
❖
تعویذ کرد شعرِ تو را و به زر گرفت
✨ نتیجه فال غزل ۸۶ حافظ
دوران اندوه و دلتنگی شما به پایان رسیده و بخت و اقبال به شما رو کرده است. مشکلی که دلتان را سنگین کرده بود با یاری فردی دلسوز برطرف می‌شود. به اهداف بزرگ خود امیدوار باشید، به بدخواهان بی‌توجهی کنید و قدر این گشایش و روزهای شادمانی را بدانید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل حافظ بیانگر پایان دوران فراق و آغاز فصل وصال، سرور و شادابی است. شاعر با آشکار شدن چهره یار و رفع پرده غیبت، دل خلوت‌نشینان را روشن می‌بیند و با ورود محبوب مسیحایی‌دم، بار غم از دل برداشته می‌شود. شکوه حضور معشوق همه رقیبان و زیبارویان دیگر را به حاشیه می‌برد و آوازه این عشق آسمانی در تمام افلاک طنین‌انداز می‌شود، در حالی که بخت و اقبال شعر حافظ را چون گوهری زرین جاودانه می‌سازد.
معنی بیت به بیت غزل
ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت | کارِ چراغ خلوتیان باز درگرفت
بیت ۱
ای ساقی بیا که معشوق نقاب از چهره برداشت و با نور رخسار او مجلس و خلوت عاشقان دوباره روشن و پررونق شد.
آن شمعِ سرگرفته دگر چهره برفروخت | وین پیرِ سال‌خورده جوانی ز سر گرفت
بیت ۲
آن معشوق که مانند شمعی خاموش یا کم‌فروغ بود دوباره چهره برافروخت و این عاشق کهنسال از شوق وصال، جوانی و نشاط را از سر گرفت.
آن عشوه داد عشق که مفتی ز ره برفت | وان لطف کرد دوست که دشمن حذر گرفت
بیت ۳
عشق چنان فسون و دلبری‌ای نشان داد که حتی فقیه و زاهد را از راه به‌در کرد و معشوق چنان محبتی نمود که دشمن ترسید و دوری گزید.
زنهار از آن عبارتِ شیرینِ دل‌فریب | گویی که پستهٔ تو سخن در شکر گرفت
بیت ۴
امان از آن سخنان شیرین و دلنشین تو، گویی دهان پسته مانندت کلام را به شکر آمیخته و بازگو می‌کند.
بارِ غمی که خاطرِ ما خسته کرده بود | عیسی‌دمی خدا بفرستاد و برگرفت
بیت ۵
بار اندوه سنگینی که دل ما را آزرده و مجروح ساخته بود، خداوند با فرستادن یار مسیحانفسی از دوش ما برداشت و جانمان را تازه کرد.
هر سروقد که بر مَه و خور حسن می‌فروخت | چون تو درآمدی پیِ کاری دگر گرفت
بیت ۶
هر زیباروی بلندقامتی که به ماه و خورشید فخر زیبایی می‌فروخت، با ورود تو خجل شد و به دنبال کار خود رفت.
زین قصه هفت گنبدِ افلاک پرصداست | کوته‌نظر ببین که سخن مختصر گرفت
بیت ۷
از غوغای داستان این عشق در تمام هفت آسمان صدا پیچیده است؛ نگرش تنگ‌نظران را ببین که این حقیقت بزرگ را ساده و ناچیز شمرده‌اند.
حافظ تو این سخن ز که آموختی؟ که بخت | تعویذ کرد شعرِ تو را و به زر گرفت
بیت ۸
ای حافظ، تو این‌چنین سخن‌سرایی را از که یاد گرفته‌ای که بخت و اقبال، شعر تو را چون دعای دفع چشم‌زخم و بلا ساخت و در قابی از طلا نشاند.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
درگرفت
رونق یافت، روشن شد، شعله‌ور شد
شمع سرگرفته
شمعی که فتیلهٔ سوخته‌اش قیچی شده تا بهتر بسوزد؛ کنایه از معشوق تجدید حیات یافته
مفتی
فقیه و دانشمند صادرکننده فتوا در امور دینی
پسته
استعاره از دهان کوچک و زیبای یار
خاطر
دل، روح و روان، اندیشه
تعویذ
دعا و حرزی که برای دفع چشم‌زخم و بلایا به کار می‌رود
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
استعاره
«گویی که پستهٔ تو سخن در شکر گرفت»
پسته استعاره مصرحه از دهان خندان و کوچک معشوق است.
تلمیح
«عیسی‌دمی خدا بفرستاد و برگرفت»
اشاره به معجزه حضرت عیسی (ع) در جانبخشی و درمان بیماران دارد.
تضاد
«وین پیرِ سال‌خورده جوانی ز سر گرفت»
میان دو واژه «پیر» و «جوانی» تقابل معنایی برقرار است.
کنایه
«پیِ کاری دگر گرفت»
کنایه از تسلیم شدن، کناره‌گیری و کنار رفتن رقبا در برابر جمال یار است.
مبالغه
«زین قصه هفت گنبدِ افلاک پرصداست»
بزرگ‌نمایی در فراگیری آوازه عشق و پر شدن تمام کائنات از ماجرای معشوق.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۴۶,۳۸۸
ابجد وسیط
۲,۰۶۶
ابجد صغیر
۱,۴۵۱
تعداد حروف
۴۰۰
نظرات
ارسال یک نظر