غزل شماره ۱۷۹ حافظ: رسید مژده که ایّامِ غم نخواهد ماند + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۱۷۹ حافظ
رسید مژده که ایّامِ غم نخواهد ماند
❖
چنان نماند، چنین نیز هم نخواهد ماند
من ار چه در نظرِ یار خاک‌سار شدم
❖
رقیب نیز چنین محترم نخواهد ماند
چو پرده‌دار به شمشیر می‌زند همه را
❖
کسی مُقیمِ حریمِ حَرَم نخواهد ماند
چه جایِ شُکر و شکایت ز نقشِ نیک و بد است؟
❖
چو بر صحیفهٔ هستی رقم نخواهد ماند
سرودِ مجلسِ جمشید گفته‌اند این بود
❖
که «جامِ باده بیاور که جم نخواهد ماند»
غنیمتی شِمُر ای شمع وصلِ پروانه!
❖
که این معامله تا صبح‌دم نخواهد ماند
توانگرا! دلِ درویشِ خود به دست آور
❖
که مخزنِ زَر و گنجِ دِرَم نخواهد ماند
بدین رَواقِ زَبَرجَد نوشته‌اند به زر
❖
که «جز نکوییِ اهلِ کرم نخواهد ماند»
ز مهربانیِ جانان طمع مَبر حافظ
❖
که نقشِ جور و نشانِ ستم نخواهد ماند
✨ نتیجه فال غزل ۱۷۹ حافظ
روزهای سخت و غم‌انگیز شما رو به پایان است. شرایط فعلی تغییر خواهد کرد و جای هیچ‌گونه ناامیدی نیست. از کبر و غرور دوری کنید، قدر فرصت‌ها را بدانید و اگر توانی دارید به دیگران نیکی کنید تا اثر نیک آن برایتان باقی بماند. به لطف و رحمت الهی امیدوار باشید که گشایش در راه است.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از امیدبخش‌ترین اشعار حافظ با محوریت گذرایی و بی‌اعتباری دنیا است. خواجه با بیانی حکمت‌آمیز و تکیه بر تفکر خیامی، یادآور می‌شود که احوال جهان چه در خوشی و چه در ناخوشی ماندگار نیستند. او انسان را به بهره‌گیری از لحظات حال، دستگیری از نیازمندان و امید داشتن به مهربانی حق دعوت می‌کند و تنها یادگار جاویدان را نیکی و بخشندگی می‌داند.
معنی بیت به بیت غزل
رسید مژده که ایّامِ غم نخواهد ماند | چنان نماند، چنین نیز هم نخواهد ماند
بیت ۱
نوید و مژده رسید که روزگار اندوه و سختی پایدار نخواهد بود؛ همان‌طور که روزهای خوش گذشته سپری شد، این دوران تلخ نیز ماندگار نخواهد بود.
من ار چه در نظرِ یار خاک‌سار شدم | رقیب نیز چنین محترم نخواهد ماند
بیت ۲
اگرچه من اکنون در دیدگان معشوق خوار و بی‌مقدار شده‌ام، اما رقیب و بدخواه من نیز تا ابد این‌گونه عزیز و گرامی باقی نخواهد ماند.
چو پرده‌دار به شمشیر می‌زند همه را | کسی مُقیمِ حریمِ حَرَم نخواهد ماند
بیت ۳
وقتی دربان و نگهبان سرنوشت، همگان را با شمشیر بی‌اعتنایی و تیغ اجل می‌راند، هیچ‌کس برای همیشه در آستان وصال و امنیت جهان ماندگار نخواهد بود.
چه جایِ شُکر و شکایت ز نقشِ نیک و بد است؟ | چو بر صحیفهٔ هستی رقم نخواهد ماند
بیت ۴
در دنیایی که هیچ اثری بر صفحه روزگار جاودانه نمی‌ماند، شکرگزاری از خوشی‌ها یا گله از ناگواری‌ها معنایی ندارد چون همه‌چیز گذراست.
سرودِ مجلسِ جمشید گفته‌اند این بود | که «جامِ باده بیاور که جم نخواهد ماند»
بیت ۵
گفته‌اند نغمه بزم پادشاهی جمشید این بود: باده بیاور و دم را غنیمت شمار، چراکه حتی جمشید با تمام شکوه و قدرتش ماندنی نیست.
غنیمتی شِمُر ای شمع وصلِ پروانه! | که این معامله تا صبح‌دم نخواهد ماند
بیت ۶
ای شمع، دیدار و پیوند با پروانه را فرصتی ارزشمند بدان، زیرا این همراهی و دلدادگی تا سپیده‌دم بیشتر دوام نخواهد داشت.
توانگرا! دلِ درویشِ خود به دست آور | که مخزنِ زَر و گنجِ دِرَم نخواهد ماند
بیت ۷
ای فرد ثروتمند و قدرتمند، به نیازمندان نیکی کن و دلشان را شاد ساز، زیرا خزانه‌های طلا و گنجینه‌های سیم و زر باقی نخواهند ماند.
بدین رَواقِ زَبَرجَد نوشته‌اند به زر | که «جز نکوییِ اهلِ کرم نخواهد ماند»
بیت ۸
بر طاق زمردین و نیلگون آسمان با خط زرین نگاشته‌اند که در پهنه این هستی، جز نام نیک و احسان بخشندگان هیچ چیز ماندگار نیست.
ز مهربانیِ جانان طمع مَبر حافظ | که نقشِ جور و نشانِ ستم نخواهد ماند
بیت ۹
ای حافظ، هرگز از لطف و مهر پروردگار و معشوق ناامید مشو؛ زیرا آثار ستم و رنج دوران از میان خواهد رفت و حقیقت آشکار خواهد شد.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
خاک‌سار
خوار، ذلیل، متواضع و بی‌مقدار شده
پرده‌دار
دربان، حاجب و نگهبان درگاه
صحیفهٔ هستی
دفتر آفرینش، صفحه جهان و روزگار
رواقِ زبرجد
سقف و طاق آسمان که به زمرّد یا سنگ زبرجد تشبیه شده است
درم
درهم، سکه نقره، پول و دارایی
جم
مخفف جمشید، پادشاه اساطیری پیشدادی و نماد قدرت و شوکت ناپایدار
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
استعاره
«بدین رواق زبرجد نوشته‌اند به زر»
«رواق زبرجد» استعاره مصرحه از آسمان و سقف گردون است.
تشخیص
«غنیمتی شمر ای شمع وصل پروانه»
خطاب قرار دادن «شمع» و نسبت دادن عواطف انسانی به آن.
تلمیح
«سرود مجلس جمشید گفته‌اند این بود / که جام باده بیاور که جم نخواهد ماند»
اشاره به داستان جمشید پادشاه و سرنوشت زوال‌پذیر تاج و تخت او در شاهنامه.
تضاد
«شکر و شکایت / نیک و بد / توانگر و درویش»
کاربرد واژگان متضاد در ابیات برای تأکید بر دگرگونی احوال دنیا.
جناس اشتقاق
«حریم و حَرَم»
بهره‌گیری از کلمات هم‌ریشه برای آفرینش موسیقی کلام.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۴,۳۵۷
ابجد وسیط
۲,۰۳۵
ابجد صغیر
۱,۶۴۲
تعداد حروف
۴۶۰
نظرات
ارسال یک نظر