غزل شماره ۱۹۰ حافظ: کِلْکِ مُشْکینِ تو، روزی که زِ ما یاد کُنَد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۹۰ حافظ

کِلْکِ مُشْکینِ تو، روزی که زِ ما یاد کُنَد

❖

بِبَرَد اَجْرِ دو صَد بَنْدِه کِه آزاد کُنَد

قاصِدِ مَنْزِلِ سَلْمیٰ که سَلامَت بادَش

❖

چِه شَوَد، گَر بِه سَلامی، دِلِ ما، شاد کُنَد؟

اِمْتِحان کُن! کِه بَسی گَنْجِ مُرادَت بِدَهَنْد

❖

گَر خَرابی چو مَرا، لُطْفِ تو، آباد کُنَد

یا رَب! اَنْدَر دِلِ آن خُسْروِ شیرین اَنْداز

❖

کِه بِه رَحْمَت، گُذَری بَر سَرِ فَرْهاد کُنَد!

شاه را بِهْ بُوَد اَز طاعَتِ صَدسالِه و زُهْد

❖

قَدْرِ یک ساعَتِه عُمْری کِه دَر او، داد کُنَد

حالیا، عِشْوِهٔ نازِ تو، زِ بُنْیادَم بُرْد

❖

تا دِگَربارِه، حَکیمانِه، چِه بُنْیاد کُنَد

گوهَرِ پاکِ تو از مِدْحَتِ ما مُسْتَغْنی‌ست

❖

فِکْرِ مَشّاطِه، چِه با حُسْنِ خُداداد کُنَد؟

رَه نَبُرْدیم بِه مَقْصودِ خود اَنْدَر شیراز

❖

خُرَّم آن روز که «حافِظ»، رَهِ بَغْداد کُنَد

✨ نتیجه فال غزل ۱۹۰ حافظ

چشم‌انتظار خبر، پیام یا توجهی از سوی فردی مهم و تأثیرگذار هستید. امید خود را از دست ندهید و برای رسیدن به اهداف، به دیگران محبت و دادگری کنید. اگر در محیط کنونی به خواسته‌هایتان نرسیده‌اید، تغییر مسیر، سفر یا هجرت برای شما گشایش و پیروزی در پی دارد. از تظاهر بپرهیزید، چرا که صداقت و ارزش واقعی شما هویداست.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل ترکیبی از اشتیاق عاشقانه، پند سیاسی-اخلاقی و گلایه از روزگار است. حافظ با تمنای پیامی از سوی معشوق آغاز می‌کند، سپس دستگیری از درماندگان و برپایی عدل و داد را برتر از صد سال عبادت می‌شمارد. او با اشاره به بی‌نیازی حقیقت و زیبایی از آرایش و تملق، از نرسیدن به مراد دل در موطن خود سخن گفته و آرزوی عزیمت به افق‌های روشن‌تر را به تصویر می‌کشد.

معنی بیت به بیت غزل

کِلْکِ مُشْکینِ تو، روزی که زِ ما یاد کُنَد | بِبَرَد اَجْرِ دو صَد بَنْدِه کِه آزاد کُنَد

بیت ۱ آن روز که قلم خوش‌بو و عطرآگین تو یادی از ما کند و نامه‌ای بنویسد، پاداشی برابر با آزاد کردن دویست بنده و غلام به دست خواهد آورد.

قاصِدِ مَنْزِلِ سَلْمیٰ که سَلامَت بادَش | چِه شَوَد، گَر بِه سَلامی، دِلِ ما، شاد کُنَد؟

بیت ۲ نامه‌رسان کوی معشوق که سلامت و تندرست باشد، چه می‌شود اگر با آوردن پیامی کوتاه و سلامی، دل اندوه‌زده ما را شادمان سازد؟

اِمْتِحان کُن! کِه بَسی گَنْجِ مُرادَت بِدَهَنْد | گَر خَرابی چو مَرا، لُطْفِ تو، آباد کُنَد

بیت ۳ یک بار آزمایش کن تا ببینی اگر لطف و مهربانی تو دل‌شکسته و ویرانی چون مرا سامان دهد، چه اندازه گنج مقصود و پاداش نصیب تو خواهد شد.

یا رَب! اَنْدَر دِلِ آن خُسْروِ شیرین اَنْداز | کِه بِه رَحْمَت، گُذَری بَر سَرِ فَرْهاد کُنَد!

بیت ۴ پروردگارا! در دل آن پادشاه و دلدار شیرین‌حرکات بینداز تا از روی مهر و بخشش، نیم‌نگاه و توجهی به عاشق دلسوخته‌ای چون فرهاد داشته باشد.

شاه را بِهْ بُوَد اَز طاعَتِ صَدسالِه و زُهْد | قَدْرِ یک ساعَتِه عُمْری کِه دَر او، داد کُنَد

بیت ۵ برای حاکم و پادشاه، ارزشی بالاتر از صد سال عبادت و پارسایی دارد اگر تنها یک ساعت از عمر خویش را به اجرای عدل و داد بگذراند.

حالیا، عِشْوِهٔ نازِ تو، زِ بُنْیادَم بُرْد | تا دِگَربارِه، حَکیمانِه، چِه بُنْیاد کُنَد

بیت ۶ اکنون کرشمه و ناز تو اساس و هستی مرا ویران کرده است، تا ببینیم بار دیگر از روی حکمت چه سرنوشت و بنیادی برایم بنا می‌نهد.

گوهَرِ پاکِ تو از مِدْحَتِ ما مُسْتَغْنی‌ست | فِکْرِ مَشّاطِه، چِه با حُسْنِ خُداداد کُنَد؟

بیت ۷ ذات پاک و باطن والای تو از ستایش و ثنای ما بی‌نیاز است؛ همان‌طور که تدبیر و هنر آرایشگر در برابر زیبایی خدادادی و طبیعی هیچ اثری ندارد.

رَه نَبُرْدیم بِه مَقْصودِ خود اَنْدَر شیراز | خُرَّم آن روز که «حافِظ»، رَهِ بَغْداد کُنَد

بیت ۸ در شیراز نتوانستیم به مقصود و آرزوی دل خود دست یابیم؛ فرخنده و خرم باد آن روزی که حافظ بار سفر بندد و راهی دیار بغداد شود.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

کِلک قلم، خامه نویسندگی

مُشکین معطر و آمیخته به مشک، خوش‌بو یا سیاه

سَلمیٰ نام معشوقه‌ای در ادب کهن عربی، نماد معشوق زیبا

داد عدل، انصاف و دادگری

مِدحَت ستایش، مدح، توصیف نیکی‌ها

مُستَغنی بی‌نیاز، بی‌علاقه به چیز دیگر

مَشّاطه آرایشگر، زنی که زنان را می‌آراید

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام تناسب «یا رَب! اَنْدَر دِلِ آن خُسْروِ شیرین اَنْداز / کِه بِه رَحْمَت، گُذَری بَر سَرِ فَرْهاد کُنَد»

واژه‌های «خسرو»، «شیرین» و «فرهاد» در معنای لغوی به کار رفته‌اند اما در کنار هم داستان عاشقانه خسرو و شیرین را تداعی می‌کنند.

تضاد «گَر خَرابی چو مَرا، لُطْفِ تو، آباد کُنَد»

تقابل و تضاد میان دو واژه «خراب» و «آباد» که سبب زیبایی و استحکام معنا شده است.

تمثیل و ارسال‌المثل «فِکْرِ مَشّاطِه، چِه با حُسْنِ خُداداد کُنَد؟»

بیان یک حقیقت کلی در قالب مثل، دال بر این‌که زیبایی اصیل و باطنی نیازی به زیور و آرایش ندارد.

کنایه «عِشْوِهٔ نازِ تو، زِ بُنْیادَم بُرْد»

«ز بنیاد بردن» کنایه از ویران کردن، نابود کردن و از بین بردن صبر و توان عاشق است.

تشبیه بلیغ «گنج مراد»

مراد و آرزو به گنجی گران‌بها تشبیه شده است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۷,۵۳۱

ابجد وسیط ۱,۸۵۷

ابجد صغیر ۱,۳۵۰

تعداد حروف ۳۹۸

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۸۹

غزل بعدی غزل شماره ۱۹۱

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ