غزل شماره ۱۹۱ حافظ: آن، کیست کز رویِ کَرَم، با ما وَفاداری کُنَد؟ + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۱۹۱ حافظ
آن، کیست کز رویِ کَرَم، با ما وَفاداری کُنَد؟
❖
بَر جایِ بَدکاری چو مَن، یِک دَم نِکوکاری کُنَد؟
اَوَّل، بِه بانْگِ نای و نِی، آرَد بِه دِل، پِیْغامِ وِی
❖
وآن‌گَه بِه یِک پِیْمانِه مِی، با مَن وَفاداری کُنَد
دِلْبَر کِه جان فَرْسود اَز او، کامِ دِلَم نَگْشود اَز او
❖
نومید نَتْوان بود اَز او، باشَد کِه دِلداری کُنَد
گُفْتَم: «گِرِه نَگْشودِه‌اَم، زآن طُرِّه تا مَن بودِه‌اَم»
❖
گُفْتا: «مَنَش فَرمودِه‌اَم، تا با تو طَرّاری کُنَد»
پَشْمینِه‌پوشِ تُنْدخو، اَز عِشْق نَشْنیده‌ست بو
❖
با مَستی‌اش، رَمْزی بِگو! تا تَرْکِ هُشْیاری کُنَد
چون مَن گِدایِ بی‌نِشان، مُشْکِل بُوَد یاری چُنان
❖
سُلْطان کُجا عِیْشِ نَهان، با رِنْدِ بازاری کُنَد؟
زآن طُرِّهٔ پُرپیچ و خَم، سَهْل است اگر بینَم سِتَم
❖
اَز بَنْد و زَنْجیرَش چه غَم، هَر کَس کِه عَیّاری کُنَد؟
شُد لَشْکَرِ غَم بی‌عَدَد، اَز بَخْت می‌خواهَم مَدَد
❖
تا فَخْرِ دین عَبْدُالصَّمَد، باشَد که غَم‌خواری کُنَد
با چَشْمِ پُر نِیْرَنْگِ او، «حافِظ»! مَکُن آهَنْگِ او!
❖
کآن طُرِّهٔ شَبْرَنْگِ او، بِسْیار طَرّاری کُنَد
✨ نتیجه فال غزل ۱۹۱ حافظ
این فال نشان‌دهنده دل‌تنگی و امیدواری شما به رفع مشکلات است. با وجود سختی‌ها و نامهربانی‌ها، ناامید نباشید؛ زیرا گشایش کارها نزدیک است. به زودی از جانب فردی بزرگوار یاری خواهید دید، اما در برابر فریب روزگار و افراد ظاهربین هوشیار بمانید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل شرح دل‌تنگی‌ها و گلایه‌های عاشق از نامهربانی روزگار و معشوق است. شاعر با زبانی سرشار از لطافت و رندی، از جستجوی وفاداری در روزگاری بی‌وفا سخن می‌گوید. او از موانع راه عشق، فریبندگی زلف یار، و بیگانگی زاهدان خشک‌اندیش از باده عشق یاد می‌کند و در نهایت با توسل به بخت و مدد اهل دل، هشدار می‌دهد که دام فریب چشم و زلف یار همواره پهن است.
معنی بیت به بیت غزل
آن، کیست کز رویِ کَرَم، با ما وَفاداری کُنَد؟ | بَر جایِ بَدکاری چو مَن، یِک دَم نِکوکاری کُنَد؟
بیت ۱
چه کسی پیدا می‌شود که از روی لطف و بزرگواری با ما وفادار بماند و در برابر فرد بدکاری مثل من، لحظه‌ای نیکی کند؟
اَوَّل، بِه بانْگِ نای و نِی، آرَد بِه دِل، پِیْغامِ وِی | وآن‌گَه بِه یِک پِیْمانِه مِی، با مَن وَفاداری کُنَد
بیت ۲
نخست با نوای دلنشین موسیقی، پیام معشوق را به دل من برساند و سپس با نوشیدن یک جام شراب، با من عهد وفاداری ببندد.
دِلْبَر کِه جان فَرْسود اَز او، کامِ دِلَم نَگْشود اَز او | نومید نَتْوان بود اَز او، باشَد کِه دِلداری کُنَد
بیت ۳
معشوقی که جانم از فراقش فرسوده شده و گرهی از کار و آرزوی دل من نگشود، با این حال نمی‌توان از او ناامید بود، شاید بالاخره دلسوزی کند.
گُفْتَم: «گِرِه نَگْشودِه‌اَم، زآن طُرِّه تا مَن بودِه‌اَم» | گُفْتا: «مَنَش فَرمودِه‌اَم، تا با تو طَرّاری کُنَد»
بیت ۴
به یار گفتم از روزی که بوده‌ام، گرهی از زلف تو نگشوده‌ام؛ پاسخ داد: من خودم به زلفم فرمان داده‌ام تا با تو راهزنی و دلبری کند.
پَشْمینِه‌پوشِ تُنْدخو، اَز عِشْق نَشْنیده‌ست بو | با مَستی‌اش، رَمْزی بِگو! تا تَرْکِ هُشْیاری کُنَد
بیت ۵
صوفی زاهد و پشمینه‌پوشی که تندخو است، هیچ بویی از عشق نبرده است؛ تو رازی از عالم مستی به او بگو تا عقل ظاهری و هشیاری را رها کند.
چون مَن گِدایِ بی‌نِشان، مُشْکِل بُوَد یاری چُنان | سُلْطان کُجا عِیْشِ نَهان، با رِنْدِ بازاری کُنَد؟
بیت ۶
برای گدایی بی‌نام و نشان چون من، داشتن چنان یاری بسیار دشوار است؛ پادشاه کجا می‌آید در پنهانی با یک رند کوچه و بازار همنشین شود و عیش کند؟
زآن طُرِّهٔ پُرپیچ و خَم، سَهْل است اگر بینَم سِتَم | اَز بَنْد و زَنْجیرَش چه غَم، هَر کَس کِه عَیّاری کُنَد؟
بیت ۷
اگر از آن گیسوی پرپیچ و خم ستمی ببینم برایم آسان است؛ کسی که شیوه رندی و عیاری پیشه کرده از بند و زنجیر یار چه باکی دارد؟
شُد لَشْکَرِ غَم بی‌عَدَد، اَز بَخْت می‌خواهَم مَدَد | تا فَخْرِ دین عَبْدُالصَّمَد، باشَد که غَم‌خواری کُنَد
بیت ۸
لشکریان غم بی‌شمار شده‌اند و از بخت خود یاری می‌طلبم تا شاید فخر دین عبدالصمد به فریادم برسد و غمخوار من باشد.
با چَشْمِ پُر نِیْرَنْگِ او، «حافِظ»! مَکُن آهَنْگِ او! | کآن طُرِّهٔ شَبْرَنْگِ او، بِسْیار طَرّاری کُنَد
بیت ۹
ای حافظ! با آن چشم‌های پرفریب و مکار معشوق، قصد دیدار او را نکن؛ زیرا زلف شبرنگ او بسیار راهزنی و فریبکاری می‌کند.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
طرّه
دسته موی بلندی که بر پیشانی یا بناگوش ریزند.
طرّاری
راهزنی، دزدی، غارتگری و فریبکاری.
پشمینه‌پوش
کنایه از زاهدان ریاکار و صوفیانی که لباس پشمی خشن می‌پوشند.
عیّاری
جوانمردی، رندی، زیرکی و شجاعت.
شبرنگ
به رنگ شب، سیاه و تاریک.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«بدکاری و نکوکاری»
آوردن دو واژه با معنای متضاد در بیت اول برای برجسته‌سازی تفاوت میان رفتار شاعر و کرم معشوق.
استعاره
«لشکر غم»
تشبیه غم‌ها به لشکری انبوه و بی‌شمار که به شاعر هجوم آورده‌اند.
تناسب
«بانگِ نای و نی و پیمانهٔ می»
رعایت مراعات نظیر یا تناسب میان ابزار موسیقی و ابزار باده‌نوشی در بیت دوم.
تشخیص
«تا با تو طرّاری کند»
نسبت دادن صفت انسانی طراری و فریبکاری به طرّه (گیسوی معشوق).
کنایه
«ترک هشیاری کند»
کنایه از رها کردن عقل ظاهر بین و رسیدن به سرمستی و بی‌خودی عشق.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۶,۴۳۲
ابجد وسیط
۲,۵۱۴
ابجد صغیر
۱,۷۲۸
تعداد حروف
۵۳۲
نظرات
ارسال یک نظر