غزل شماره ۴۳۱ حافظ: لبش می‌بوسم و در می‌کشم می + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۳۱ حافظ

لبش می‌بوسم و در می‌کشم می

❖

به آب زندگانی برده‌ام پی

نه رازش می‌توانم گفت با کس

❖

نه کس را می‌توانم دید با وی

لبش می‌بوسد و خون می‌خورد جام

❖

رخش می‌بیند و گل می‌کند خوی

بده جام می و از جم مکن یاد

❖

که می‌داند که جم کی بود و کی کی؟

بزن در پرده چنگ ای ماه مطرب!

❖

رگش بخراش تا بخروشم از وی

گل از خلوت به باغ آورد مسند

❖

بساط زهد همچون غنچه کن طی

چو چشمش مست را مخمور مگذار

❖

به یاد لعلش ای ساقی بده می

نجوید جان از آن قالب جدایی

❖

که باشد خونِ جامش در رگ و پی

زبانت درکِش ای حافظ زمانی

❖

حدیث بی‌زبانان بشنو از نی

✨ نتیجه فال غزل ۴۳۱ حافظ

این غزل نشان‌دهنده غنیمت شمردن دم، رهایی از قید و بند زهد ریاکارانه و دل سپردن به شادی و محبت است. نگران آینده و گذشته نباشید، از غم روزگار فاصله بگیرید و با دوستان به صفا بپردازید. آرزوی شما با صبر و دلدادگی برآورده خواهد شد.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از سروده‌های شاداب، ریتمیک و شورانگیز حافظ است که در آن شاعر بر لذت حضور در لحظه، نوشیدن شراب عشق، و دل کندن از زهد خشک و دنیاپرستی تأکید می‌کند. حافظ با اشاره به ناپایداری قدرت‌های بزرگ تاریخ مانند جمشید و کیانیان، مخاطب را به رهایی از غصه‌های دنیوی دعوت می‌کند و در پایان با اشعاری دلنشین، مخاطب را به شنیدن رازهای درون از زبان نی و عاشقان خاموش فرا می‌خواند.

معنی بیت به بیت غزل

لبش می‌بوسم و در می‌کشم می | به آب زندگانی برده‌ام پی

بیت ۱ لب معشوق را می‌بوسم و شراب می‌نوشم؛ زیرا به راز آب حیات و زندگی جاودانه دست یافته‌ام.

نه رازش می‌توانم گفت با کس | نه کس را می‌توانم دید با وی

بیت ۲ نه توان آن را دارم که راز عشق او را با کسی بگویم و نه طاقت دارم که ببینم دیگری با او همنشین شده است.

لبش می‌بوسد و خون می‌خورد جام | رخش می‌بیند و گل می‌کند خوی

بیت ۳ جام شراب از بوسیدن لب او از رشک خون می‌خورد و گل از دیدن رخسار او شرمنده شده و عرق می‌آورد.

بده جام می و از جم مکن یاد | که می‌داند که جم کی بود و کی کی؟

بیت ۴ ساقی جام می را بده و از جمشید سخن مگو، چه کسی می‌داند که جمشید که بود و کیقباد چه زمانی حکومت می‌کرد؟ (دنیا ناپایدار است).

بزن در پرده چنگ ای ماه مطرب! | رگش بخراش تا بخروشم از وی

بیت ۵ ای نوازنده ماهروی، ساز چنگ را در پرده‌ای دیگر بنواز و سیم‌های آن را به صدا درآور تا من نیز از نوای آن به خروش آیم.

گل از خلوت به باغ آورد مسند | بساط زهد همچون غنچه کن طی

بیت ۶ همان‌گونه که گل از خلوت غنچه به باغ آمده و مسند گسترده است، تو نیز بساط زهد ریایی را مثل غنچه درهم بپیچ.

چو چشمش مست را مخمور مگذار | به یاد لعلش ای ساقی بده می

بیت ۷ مانند چشمان مست او، ما را خمار و تشنه رها مکن؛ ای ساقی، به یاد لب سرخ و زیبای او به ما شراب بده.

نجوید جان از آن قالب جدایی | که باشد خونِ جامش در رگ و پی

بیت ۸ جانی که شراب محبت و عشق در رگ و پی‌اش جریان دارد، هرگز میل جدایی از تن و قالب خود نمی‌کند.

زبانت درکِش ای حافظ زمانی | حدیث بی‌زبانان بشنو از نی

بیت ۹ ای حافظ، موقتاً زبان خود را نگه دار و خاموش باش و سخن عاشقان بی‌زبان را از نوای نی بشنو.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

در می‌کشم می‌نوشم، سر می‌کشم

جم جمشید، پادشاه اسطوره‌ای ایران

کی پسوند لقب پادشاهان کیانی مانند کیقباد و کیکاووس؛ همچنین به معنای چه وقت و چه زمانی

خوی عرق و شبنم نشستن بر چهره از شرم یا گرمی

طی کن درهم بپیچ، جمع کن و به پایان برسان

مخمور خمار، کسی که پس از مستی دچار سردرد و خستگی است

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشخیص «لبش می‌بوسد و خون می‌خورد جام / رخش می‌بیند و گل می‌کند خوی»

دادن ویژگی‌های انسانی (خون خوردن از رشک و عرق کردن از شرم) به جام شراب و گل.

استعاره «به آب زندگانی برده‌ام پی»

استعاره از لب معشوق یا شراب به آب زندگانی (آب حیات).

تضاد «خون می‌خورد جام / گل می‌کند خوی»

تقابل میان غم و رشک جام با شکوفایی و طراوت گل.

تناسب «چنگ، مطرب، پرده، رگ»

جمع شدن واژه‌های مرتبط با موسیقی و ساز در یک بیت.

ایهام «که می‌داند که جم کی بود و کی کی؟»

واژه «کی» هم به عنوان نام پادشاه کیانی و هم به معنای «چه وقت» قابل برداشت است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۵,۸۵۶

ابجد وسیط ۱,۷۰۶

ابجد صغیر ۱,۲۰۵

تعداد حروف ۳۶۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۳۰

غزل بعدی غزل شماره ۴۳۲

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ