غزل شماره ۱۰۸ حافظ: خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو باد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۰۸ حافظ

خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو باد

❖

ساحتِ کون و مکان عرصهٔ میدانِ تو باد

زلفِ خاتونِ ظفر شیفتهٔ پرچم توست

❖

دیدهٔ فتحِ ابد عاشقِ جولانِ تو باد

ای که انشاءِ عطارد صفتِ شوکتِ توست

❖

عقل کل چاکرِ طُغراکشِ دیوانِ تو باد

طِیرهٔ جلوهٔ طوبی قدِ چون سروِ تو شد

❖

غیرتِ خُلدِ بَرین ساحتِ بُستانِ تو باد

نه به تنها حَیَوانات و نَباتات و جَماد

❖

هر چه در عالمِ امر است به فرمانِ تو باد

✨ نتیجه فال غزل ۱۰۸ حافظ

بخت و اقبال به شما رو کرده و پیروزی‌های بزرگ در انتظار شماست. توانایی‌ها و تدبیرتان شما را به جایگاهی رفیع می‌رساند و موانع یکی پس از دیگری کنار خواهند رفت. نیت شما خیر است و کارهایتان به بهترین شکل سامان می‌یابد؛ با اعتمادبه‌نفس و تکیه بر خرد پیش بروید و از فرصت‌های پیش‌رو کمال استفاده را ببرید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل مدحیه‌ای فاخر و سرشار از مضامین حماسی، دعایی و تعابیر مبالغه‌آمیز عرفانی است. حافظ در این شعر با بهره‌گیری از نمادهایی چون چوگان، عطارد، طوبی و عالم امر، برای ممدوح خود چیرگی بر چرخ فلک، اقتدار بر تمام هستی، پیروزی همیشگی و برتری بر هر دو عالم مادی و معنوی را آرزو می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو باد | ساحتِ کون و مکان عرصهٔ میدانِ تو باد

بیت ۱ ای پادشاه، گردش آسمان و روزگار همچون گوی در انحنای چوب چوگان تو باشد و تمام گستره عالم هستی میدان تاخت‌وتاز و اقتدار تو گردد.

زلفِ خاتونِ ظفر شیفتهٔ پرچم توست | دیدهٔ فتحِ ابد عاشقِ جولانِ تو باد

بیت ۲ گیسوی بانوی پیروزی دلباخته پرچم برافراشته توست و چشمان پیروزی جاودان، عاشق میدان‌داری و دلاوری تو باد.

ای که انشاءِ عطارد صفتِ شوکتِ توست | عقل کل چاکرِ طُغراکشِ دیوانِ تو باد

بیت ۳ ای کسی که نگارش تیر (عطارد که کاتب فلک است) در توصیف عظمت و جلال توست؛ امیدوارم عقل کل در دربار پادشاهی تو چون چاکری فرمان‌نویس و طغرانگار خدمت کند.

طِیرهٔ جلوهٔ طوبی قدِ چون سروِ تو شد | غیرتِ خُلدِ بَرین ساحتِ بُستانِ تو باد

بیت ۴ قامت سروگونه تو مایه شرمساری و خجلت درخت بهشتی طوبی شده است؛ امیدوارم سرسبزی بوستان تو مایه رشک و حسادت والاترین طبقه بهشت باشد.

نه به تنها حَیَوانات و نَباتات و جَماد | هر چه در عالمِ امر است به فرمانِ تو باد

بیت ۵ نه فقط موجودات مادی (جانوران، گیاهان و اشیای بی‌جان)، بلکه تمام موجودات جهان ملکوت و عالم مجردات نیز مطیع و فرمانبردار تو باشند.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

کون و مکان کل جهان هستی و آفرینش

طُغراکش نویسنده یا رسام نشان و خطوط زیبای احکام و فرامین شاهی

طِیره شرم، خجلت و سرافکندگی

طوبی نام درختی بلند و بسیار باطراوت در بهشت

عالمِ امر عالم ملکوت و جهان فراماده و مجردات که با امر مستقیم الهی بدون اسباب مادی پدید می‌آید

ساحت پهنه، عرصه و فضا

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشخیص «زلف خاتون ظفر شیفته پرچم توست / دیده فتح ابد عاشق جولان تو باد»

پیروزی و فتح ابدی به صورت انسانی با زلف، دیده و احساس شیفتگی و عاشقی مجسم شده‌اند.

تشبیه «گوی فلک / قد چون سرو»

فلک به گوی بازی و قد ممدوح به درخت سرو از جهت راستی و زیبایی مانند شده است.

تناسب «حیوانات و نباتات و جماد»

این سه واژه نشان‌دهنده موالید سه‌گانه در جهان طبیعت بوده و تناسب زیبایی پدید آورده‌اند.

اغراق «هر چه در عالم امر است به فرمان تو باد»

تسلیم و فرمانبرداری تمام عالم ملکوت و ارواح در برابر اراده ممدوح، نشان‌دهنده اغراق شاعرانه و مبالغه در مدح است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۴,۲۸۳

ابجد وسیط ۱,۱۴۷

ابجد صغیر ۸۹۲

تعداد حروف ۲۵۲

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۰۷

غزل بعدی غزل شماره ۱۰۹

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ