غزل شماره ۴۵۱ حافظ: خوش کرد یاوری فلکت روز داوری + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۵۱ حافظ
خوش کرد یاوری فلکت روز داوری
❖
تا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری
آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دست
❖
گو بر تو باد تا غم افتادگان خوری
در کوی عشق شوکت شاهی نمی‌خرند
❖
اقرار بندگی کن و اظهار چاکری
ساقی به مژدگانی عیش از درم درآی
❖
تا یک دم از دلم غم دنیا به در بری
در شاه‌راه جاه و بزرگی خطر بسی‌ست
❖
آن به کز این گریوه سبک‌بار بگذری
سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنج
❖
درویش و امن خاطر و کنج قلندری
یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟
❖
ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری
نیل مراد بر حسب فکر و همت است
❖
از شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری
حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشوی
❖
کاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری
✨ نتیجه فال غزل ۴۵۱ حافظ
این غزل نشان‌دهنده اهمیت قناعت، فروتنی و صلح‌طلبی است. نیت شما در گروی همت، دوراندیشی و پرهیز از جاه‌طلبی‌های خطرناک است. به جای درگیری و نزاع، به صلح روی آورید و بدانید که آرامش درون در سایه فقر طبع و بی‌نیازی از تعلقات دنیوی به دست می‌آید. به زودی با توکل و تلاش، گشایشی در کارهایتان ایجاد خواهد شد.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از غزلیات حکیمانه و پندآموز حافظ است که در آن شاعر به ستایش صلح، فروتنی در کوی عشق، و ارزش والای فقر و قناعت می‌پردازد. حافظ با مقایسهٔ دنیای پردغدغهٔ شاهان و آسایش خاطر درویشان، به مخاطب یادآور می‌شود که در مسیر جاه و بزرگی خطرات زیادی وجود دارد و انسان باید با سبک‌باری، دل کندن از مادیات و گزینش صلح به جای جنگ، راه سعادت و آرامش را در پیش گیرد.
معنی بیت به بیت غزل
خوش کرد یاوری فلکت روز داوری | تا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری
بیت ۱
روزگار در روزگارِ سختی و حسابرسی، به نیکویی یاری‌ات کرد؛ باید دید که چگونه شکرگزار این نعمت خواهی بود و چه پیشکشی برای سپاسگزاری می‌آوری.
آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دست | گو بر تو باد تا غم افتادگان خوری
بیت ۲
کسی که به زمین خورد و خداوند دستش را گرفت، پس بر تو نیز واجب است که غمخوار و دستگیر افتادگان باشی.
در کوی عشق شوکت شاهی نمی‌خرند | اقرار بندگی کن و اظهار چاکری
بیت ۳
در قلمرو عشق، جاه و جلال پادشاهی هیچ ارزشی ندارد؛ پس باید اعتراف به بندگی کنی و فروتنانه اظهار خدمتکاری نمایی.
ساقی به مژدگانی عیش از درم درآی | تا یک دم از دلم غم دنیا به در بری
بیت ۴
ای ساقی، به عنوان مژدهٔ شادی و خوشی به درون خانه بیا تا برای لحظه‌ای غم و اندوه دنیا را از دل من بیرون کنی.
در شاه‌راه جاه و بزرگی خطر بسی‌ست | آن به کز این گریوه سبک‌بار بگذری
بیت ۵
در جادهٔ اصلی مقام و بزرگی، خطرات فراوانی وجود دارد؛ بهتر است که از این گردنهٔ سخت و ناهموار با بار سبک و بی‌تعلّق عبور کنی.
سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنج | درویش و امن خاطر و کنج قلندری
بیت ۶
پادشاه همواره در اندیشهٔ سپاه و فکر تاج و گنج است، در حالی که درویش در گوشهٔ قلندری از آرامش و آسایش خاطر بهره‌مند است.
یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟ | ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری
بیت ۷
آیا اجازه می‌دهی سخنی عارفانه و بی‌پرده بگویم؟ ای عزیزترین، آشتی و صلح بسیار بهتر از جنگ و جدال و دادخواهی است.
نیل مراد بر حسب فکر و همت است | از شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری
بیت ۸
رسیدن به مقصود و آرزو بر اساس اندیشه و همت انسان است؛ از پادشاه انتظار کار خیر می‌رود و از جانب خداوند توفیق یاری.
حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشوی | کاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری
بیت ۹
ای حافظ، گرد و غبار فقر و قناعت را از چهره‌ات پاک نکن، زیرا این خاکساری و بی‌نیازی از هر عمل کیمیاگری باارزش‌تر است.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
داوری
در اینجا به معنای روز حساب، کشمکش، جنگ و جدال است.
گریوه
راه تنگ و ناهموار میان کوه، گردنه.
سودای
شور و اشتیاق، خیال و فکر خرید و فروش.
نیل
رسیدن، نائل شدن به مقصد.
کیمیاگری
عمل فرضی تبدیل فلزات مس و نقره به طلا.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«سلطان و فکر لشکر ... / درویش و امن خاطر»
مقایسه میان دغدغه‌های پادشاه و آرامش درویش برای برجسته کردن مفهوم قناعت.
تشبیه
«غبار فقر و قناعت»
undefined
تکلم مع‌الغیر و مراعات نظیر
«تاج و گنج و لشکر»
undefined
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۸,۸۱۷
ابجد وسیط
۲,۲۲۳
ابجد صغیر
۱,۴۱۳
تعداد حروف
۴۳۳
نظرات
ارسال یک نظر