غزل شماره ۴۵۰ حافظ: روزگاری‌ست که ما را نگران می‌داری + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۵۰ حافظ
روزگاری‌ست که ما را نگران می‌داری
❖
مخلصان را نه به وضع دگران می‌داری
گوشهٔ چشمِ رضایی به مَنَتْ باز نشد
❖
این چنین عزت صاحب‌نظران می‌داری
ساعد آن به که بپوشی تو چو از بهرِ نگار
❖
دست در خونِ دلِ پُرهنران می‌داری
نه گل از دستِ غمت رست و نه بلبل در باغ
❖
همه را نعره‌زنان جامه‌دران می‌داری
ای که در دلقِ مُلَمَّع طلبی نقد حضور
❖
چشم سری عجب از بی‌خبران می‌داری
چون تویی نرگسِ باغ نظر ای چشم و چراغ
❖
سر چرا بر من دل‌خسته گران می‌داری؟
گوهر جام‌جم از کانِ جهانی دگر است
❖
تو تمنّا ز گِلِ کوزه‌گران می‌داری
پدر تجربه ای دل تویی آخر ز چه روی
❖
طمع مهر و وفا زین پسران می‌داری؟
کیسهٔ سیم و زرت پاک بباید پرداخت
❖
این طمع‌ها که تو از سیم‌بران می‌داری
گر چه رندیّ و خرابیّ گنهِ ماست، ولی
❖
عاشقی گفت که تو بنده بر آن می‌داری
مگذران روزِ سلامت به ملامت حافظ
❖
چه توقع ز جهانِ گذران می‌داری؟
✨ نتیجه فال غزل ۴۵۰ حافظ
این فال نشان‌دهنده چشم‌به‌راهی و انتظاری است که در دل دارید. از بی‌وفایی روزگار و دیگران گلایه نکنید، زیرا دنیا گذران است و وفایی ندارد. به جای ملامت و توقع بیجا از دیگران، به درون خود رجوع کنید و با تجربه‌های گذشته راه درست را انتخاب نمایید. صبر پیشه کنید که گشایش در کارها نزدیک است.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از غزلیات حکیمانه و عارفانه حافظ است که در آن شاعر از بی‌وفایی معشوق و روزگار گلایه می‌کند. حافظ با زبانی انتقادی به تقابل ظاهر و باطن، به ویژه نقد صوفیان ریاکار در دلق ملمع، می‌پردازد. او در ابیات پایانی به دلداری خود و مخاطب پرداخته و یادآوری می‌کند که از دنیای زودگذر نباید توقع مهر و وفای پایدار داشت و بهتر است روزگار سلامت را با ملامت تلخ نکرد.
معنی بیت به بیت غزل
روزگاری‌ست که ما را نگران می‌داری | مخلصان را نه به وضع دگران می‌داری
بیت ۱
مدت‌هاست که ما را چشم‌به‌راه و نگران خود ساخته‌ای و با مخلصانِ درگاهت همانند دیگران رفتار نمی‌کنی.
گوشهٔ چشمِ رضایی به مَنَتْ باز نشد | این چنین عزت صاحب‌نظران می‌داری
بیت ۲
هرگز از روی رضایت و مهربانی به من نگاه نکردی؛ آیا این‌گونه حرمت و عزت صاحب‌نظران را پاس می‌داری؟
ساعد آن به که بپوشی تو چو از بهرِ نگار | دست در خونِ دلِ پُرهنران می‌داری
بیت ۳
بهتر است ساعد خود را بپوشانی، چرا که برای آرایش و نگارگری، دست در خون دل هنرمندان و عاشقان داری.
نه گل از دستِ غمت رست و نه بلبل در باغ | همه را نعره‌زنان جامه‌دران می‌داری
بیت ۴
از شدت غم تو نه گل نجات می‌یابد و نه بلبل؛ همه را شیفته و شیدا، فریادکنان و گریبان‌چاک ساخته‌ای.
ای که در دلقِ مُلَمَّع طلبی نقد حضور | چشم سری عجب از بی‌خبران می‌داری
بیت ۵
ای که در زیر خرقه رنگارنگ به دنبال حضور قلب و حقیقت هستی، از آدم‌های بی‌خبر توقعات عجیبی داری.
چون تویی نرگسِ باغ نظر ای چشم و چراغ | سر چرا بر من دل‌خسته گران می‌داری؟
بیت ۶
ای که گل سرسبد و چشم و چراغ باغ نظری، چرا نسبت به منِ دل‌خسته این‌قدر بی‌اعتنا و سنگین‌دل هستی؟
گوهر جام‌جم از کانِ جهانی دگر است | تو تمنّا ز گِلِ کوزه‌گران می‌داری
بیت ۷
گوهر جام جم از معدن و جهانی دیگر به دست می‌آید، اما تو آن را از گل کوزه‌گران طلب می‌کنی که خیالی باطل است.
پدر تجربه ای دل تویی آخر ز چه روی | طمع مهر و وفا زین پسران می‌داری؟
بیت ۸
ای دل که خود پدر تجربه‌ای و روزگار دیده‌ای، پس چرا از این جوانان بی‌وفا توقع مهر و محبت داری؟
کیسهٔ سیم و زرت پاک بباید پرداخت | این طمع‌ها که تو از سیم‌بران می‌داری
بیت ۹
برای داشتن این طمع‌ها نسبت به سیمین‌تنان، باید تمام سیم و زر خود را ببخشی و هزینه کنی.
گر چه رندیّ و خرابیّ گنهِ ماست، ولی | عاشقی گفت که تو بنده بر آن می‌داری
بیت ۱۰
اگرچه رندی و خرابی گناه خود ماست، اما عاشقی می‌گفت که تقدیر و اراده الهی تو را به این راه کشانده است.
مگذران روزِ سلامت به ملامت حافظ | چه توقع ز جهانِ گذران می‌داری؟
بیت ۱۱
ای حافظ، روزهای تندرستی و آرامش را با سرزنش و دل‌تنگی سپری نکن؛ از این دنیای ناپایدار چه انتظاری داری؟
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
نگران
چشم‌به‌راه، منتظر و نگران‌کننده
صاحب‌نظران
اهل معرفت، خردمندان و بینایان
دلق ملمع
خرقه رنگارنگ و وصله‌دار که صوفیان ریاکار می‌پوشیدند
نقد حضور
حضور قلب و توجه به خداوند در لحظه
کان
معدن
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«نه گل از دست غمت رست و نه بلبل در باغ»
نسبت دادن رهایی از غم به گل و بلبل که صفات انسانی هستند.
تضاد
«گل و بلبل»
تضاد ظاهری میان مظاهر طبیعت که برای زیبایی کلام آمده است.
ایهام
«نرگس»
اشاره هم‌زمان به گل نرگس و چشم معشوق.
تناسب
«جام، کان، گل، کوزه‌گر»
آوردن کلماتی که با یکدیگر تناسب و مراعات نظیر دارند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۴۶,۸۶۷
ابجد وسیط
۲,۶۶۵
ابجد صغیر
۱,۸۰۴
تعداد حروف
۵۵۱
نظرات
ارسال یک نظر