غزل شماره ۲۳۳ حافظ: دست از طلب ندارم تا کام من برآید + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۳۳ حافظ

دست از طلب ندارم تا کامِ من برآید

❖

یا تن رسد به جانان یا جان ز تن برآید

بگشای تربتم را بعد از وفات و بنگر

❖

کز آتش درونم دود از کفن برآید

بنمای رخ که خَلقی والِه شَوَند و حیران

❖

بگشای لب که فریاد از مرد و زن برآید

جان بر لب است و حسرت در دل که از لبانش

❖

نگرفته هیچ کامی جان از بدن برآید

از حسرتِ دهانش آمد به تنگ جانم

❖

خود کامِ تنگدستان کی زان دهن برآید

گویند ذکرِ خیرش در خیلِ عشقبازان

❖

هر جا که نامِ حافظ در انجمن برآید

✨ نتیجه فال غزل ۲۳۳ حافظ

در نیت خود ثابت‌قدم و مصمم باشید. رسیدن به مقصود نیازمند صبر، ازخودگذشتگی و پشتکار فراوان است. هرگز ناامید نشوید و تا آخرین نفس برای دستیابی به هدف تلاش کنید. نیکی و اخلاص شما سبب سربلندی و خوش‌نامی‌تان در آینده خواهد شد.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از شاهکارهای پرشور حافظ است که به مقوله طلب بی‌پایان، ایستادگی در راه وصال معشوق و جاودانگی آتش عشق حتی پس از مرگ می‌پردازد. شاعر با صراحت اعلام می‌کند که تا رسیدن به معشوق از پای نخواهد نشست و اگر به وصل نرسد، مرگ در این راه را پذیراست؛ عشقی سوزان که حتی خاک مزار و کفن نیز تاب حرارت آن را ندارند.

معنی بیت به بیت غزل

دست از طلب ندارم تا کامِ من برآید | یا تن رسد به جانان یا جان ز تن برآید

بیت ۱ هرگز از طلب و جست‌وجوی معشوق دست نمی‌کشم تا به آرزوی خود برسم؛ در این راه یا جسمم به وصال معشوق می‌رسد یا جانم از بدن بیرون می‌رود و می‌میرم.

بگشای تربتم را بعد از وفات و بنگر | کز آتش درونم دود از کفن برآید

بیت ۲ پس از مرگم قبر مرا بشکاف و تماشا کن که چگونه به خاطر سوز و آتشِ عشق درونم، هنوز از کفنم دود برمی‌خیزد.

بنمای رخ که خَلقی والِه شَوَند و حیران | بگشای لب که فریاد از مرد و زن برآید

بیت ۳ چهره‌ات را آشکار کن تا جهانیان شیدا و سرگشتهٔ زیبایی‌ات گردند، و لب به سخن باز کن تا فریاد شوق از زن و مرد بلند شود.

جان بر لب است و حسرت در دل که از لبانش | نگرفته هیچ کامی جان از بدن برآید

بیت ۴ جانم به لب رسیده در حالی که این حسرت در دلم باقی مانده است که مبادا پیش از آنکه کام و بهره‌ای از لبان معشوق بگیرم، جان از تنم خارج شود.

از حسرتِ دهانش آمد به تنگ جانم | خود کامِ تنگدستان کی زان دهن برآید

بیت ۵ از اندوه و حسرت نرسیدن به لعل لبش جانم به لب رسیده است؛ هرچند عاشقانِ تهیدستی چون من چگونه می‌توانند به وصال آن دهانِ پسته دست یابند.

گویند ذکرِ خیرش در خیلِ عشقبازان | هر جا که نامِ حافظ در انجمن برآید

بیت ۶ هر جا که نام حافظ در جمع و محفلی به میان می‌آید، در میان عاشقانِ راستین همواره از او به نیکی یاد می‌شود.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

کام مراد، آرزو، مقصود

جانان معشوق، محبوب، جانِ جان

تربت خاک، قبر، مزار

واله شیفته، شیدا، سرگشته

خیل گروه، لشکر، خیل عاشقان

تنگدستان فقرا، بی‌چیزان؛ کنایه از عاشقانِ بی‌بهره از وصال

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «تن / جان در بیت اول»

تقابل و تناسب معنایی میان دو مفهوم جسم و روح.

اغراق «کز آتش درونم دود از کفن برآید»

بزرگ‌نمایی و مبالغه در شدت سوز و حرارت عشق حتی پس از مرگ و در گور.

کنایه «دست داشتن یا دست از طلب نداشتن»

کنایه از استمرار، پافشاری و دست نکشیدن از هدف.

ایهام و تناسب «آمد به تنگ جانم / کام تنگدستان»

تنگ به معنای دلتنگی، کم‌حوصلگی و همچنین کوچکی دهان یار؛ و ارتباط لفظی با تنگدستان.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۲,۸۵۹

ابجد وسیط ۱,۳۹۱

ابجد صغیر ۱,۰۲۵

تعداد حروف ۳۰۹

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۳۲

غزل بعدی غزل شماره ۲۳۴

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ