غزل شماره ۳۳۸ حافظ: من دوستدارِ رویِ خوش و مویِ دلکَشَم + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۳۸ حافظ

من دوستدارِ رویِ خوش و مویِ دلکَشَم

❖

مَدهوشِ چَشمِ مست و مِیِ صافِ بی‌غَشَم

گفتی ز سِرِّ عهدِ ازل یک سخن بگو

❖

آنگَه بگویمت که دو پیمانه دَر کَشَم

من آدمِ بهشتیَم اما در این سفر

❖

حالی اسیرِ عشقِ جوانان مَهوَشَم

در عاشقی گزیر نباشد ز ساز و سوز

❖

اِسْتادِه‌ام چو شمع، مَتَرسان ز آتشم

شیراز معدنِ لبِ لَعل است و کانِ حُسن

❖

من جوهریِّ مُفلِسَم، ایرا مُشَوَّشَم

از بس که چَشمِ مست در این شهر دیده‌ام

❖

حقّا که مِی نمی‌خورم اکنون و سَرخوشم

شهریست پُر کِرشمهٔ حوران ز شِش جهت

❖

چیزیم نیست وَر نه خریدارِ هر شَشَم

بخت ار مدد دهد که کَشَم رَخت سویِ دوست

❖

گیسویِ حور گَرد فشاند ز مَفْرَشَم

حافظ عروسِ طَبعِ مرا جلوه آرزوست

❖

آیینه‌ای ندارم از آن آه می‌کشم

✨ نتیجه فال غزل ۳۳۸ حافظ

ای صاحب فال، در مسیر زندگی، زیبایی‌ها را قدر بدان و از عشق‌های پاک و دلنشین نترس. با وجود سختی‌ها، استوار باش و به مسیر خود ادامه بده. بخت یار تو خواهد بود و آرزوهایت به تحقق خواهند پیوست. برای ابراز وجود و نمایش توانایی‌هایت فرصت مغتنمی پیش روست.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل حافظ، ستایشی است از عشق و زیبایی‌های زمینی و معنوی. شاعر خود را عاشق روی خوش و موی دلکش معرفی می‌کند و از چشم‌های مست و باده‌ی صاف سرمست می‌شود. او با اشاره به عهد ازل، خود را بهشتی می‌داند که در این سفر دنیایی، اسیر عشق جوانان زیباست. حافظ بر پایداری در راه عشق تأکید می‌کند و شیراز را معدن زیبایی‌ها می‌خواند. شعر با بیان دلتنگی شاعر برای جلوه‌گری طبع هنری‌اش و آرزوی رسیدن به وصال دوست به پایان می‌رسد که نشان‌دهنده تلفیق عشق زمینی و آسمانی و اشتیاق به بیان هنری است.

معنی بیت به بیت غزل

من دوستدارِ رویِ خوش و مویِ دلکَشَم | مَدهوشِ چَشمِ مست و مِیِ صافِ بی‌غَشَم

بیت ۱ من شیفته چهره‌های زیبا و گیسوان دلربا هستم و از چشم‌های مست و شراب ناب و خالص سرمست و از خود بی‌خود می‌شوم.

گفتی ز سِرِّ عهدِ ازل یک سخن بگو | آنگَه بگویمت که دو پیمانه دَر کَشَم

بیت ۲ اگر از من خواستی که رازی از پیمان ازل (روز آفرینش) بگویم، آن را بعد از نوشیدن دو جام شراب خواهم گفت. (یعنی در حال سرمستی و بی‌پرده سخن خواهم گفت.)

من آدمِ بهشتیَم اما در این سفر | حالی اسیرِ عشقِ جوانان مَهوَشَم

بیت ۳ من اصالتاً اهل بهشتم، اما در این سفر دنیایی، اکنون گرفتار عشق جوانان ماهرو و زیبا هستم.

در عاشقی گزیر نباشد ز ساز و سوز | اِسْتادِه‌ام چو شمع، مَتَرسان ز آتشم

بیت ۴ در راه عشق، چاره‌ای جز سوختن و ساختن نیست (شادی و غم همراه همند). من مانند شمع استوار ایستاده‌ام و می‌سوزم، پس مرا از آتش (بلاها و سختی‌های عشق) نترسان.

شیراز معدنِ لبِ لَعل است و کانِ حُسن | من جوهریِّ مُفلِسَم، ایرا مُشَوَّشَم

بیت ۵ شیراز شهری است که معدن لب‌های سرخ و زیبا و سرچشمه هر گونه نیکویی و زیبایی است. اما من مانند گوهرشناسی تهیدست هستم و به همین دلیل پریشان خاطرم.

از بس که چَشمِ مست در این شهر دیده‌ام | حقّا که مِی نمی‌خورم اکنون و سَرخوشم

بیت ۶ آنقدر در این شهر (شیراز) چشم‌های مست و فریبنده دیده‌ام که به راستی اکنون دیگر نیازی به نوشیدن شراب ندارم و همین‌ها مرا سرمست و خوشحال کرده‌اند.

شهریست پُر کِرشمهٔ حوران ز شِش جهت | چیزیم نیست وَر نه خریدارِ هر شَشَم

بیت ۷ این شهر از هر سو پر از ناز و کرشمه‌های زیبارویان بهشتی است. من چیزی (مال و منالی) ندارم وگرنه همه این شش جهت (همه این زیبارویان) را خریدار بودم.

بخت ار مدد دهد که کَشَم رَخت سویِ دوست | گیسویِ حور گَرد فشاند ز مَفْرَشَم

بیت ۸ اگر بخت یاری کند تا رخت سفر به سوی دوست بربندم (به محبوبم برسم)، آنگاه حوریان بهشتی با گیسوان خود غبار از بستر من خواهند زد. (کنایه از نهایت عزت و رفاه در سایه وصال دوست).

حافظ عروسِ طَبعِ مرا جلوه آرزوست | آیینه‌ای ندارم از آن آه می‌کشم

بیت ۹ حافظ می‌گوید: طبع شعر و قریحه من مانند عروسی است که آرزوی جلوه‌گری و نمایان شدن دارد، اما من آینه‌ای (معشوق یا مخاطبی که قدردان هنر او باشد) ندارم تا زیبایی‌های طبعم را در آن ببیند، از این رو آه می‌کشم و افسوس می‌خورم.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

دلکَش دلربا، جذاب، خوشایند

بی‌غَش خالص، بی‌آلایش، بدون تقلب

مَهوَش ماهرو، همچون ماه زیبا

گزیر نباشد چاره‌ای نیست، گریزی نیست، ناگزیر است

جوهری مُفلِس گوهرشناس تهیدست و فقیر

کِرشمه ناز، غمزه، حرکات دلربایانه چشم و ابرو

مَفْرَش بستر، فرش، زیرانداز

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «اِسْتادِه‌ام چو شمع»

شاعر خود را در استواری و سوختن در راه عشق به شمع تشبیه کرده است.

کنایه «دو پیمانه دَر کَشَم»

کنایه از مست شدن و در نتیجه، بی‌پرده و بی‌محابا سخن گفتن است.

استعاره «لبِ لَعل»

لعل به صورت استعاره برای لب‌های سرخ و زیبا به کار رفته است.

تضاد/پارادوکس معنوی «من آدمِ بهشتیَم اما در این سفر / حالی اسیرِ عشقِ جوانان مَهوَشَم»

تضاد میان اصالت بهشتی شاعر و گرفتاری او در عشق‌های زمینی جوانان زیبا.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۵,۹۳۶

ابجد وسیط ۲,۰۷۸

ابجد صغیر ۱,۵۵۶

تعداد حروف ۴۲۴

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۳۷

غزل بعدی غزل شماره ۳۳۹

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ