غزل شماره ۳۳۹ حافظ: خیالِ رویِ تو چون بُگذَرَد به گلشنِ چشم + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۳۹ حافظ

خیالِ رویِ تو چون بُگذَرَد به گلشنِ چَشم

❖

دل از پِیِ نظر آید به سویِ روزنِ چَشم

سزایِ تکیه گَهَت مَنظَری نمی‌بینم

❖

منم ز عالَم و این گوشهٔ مُعَیَّنِ چَشم

بیا که لَعل و گُهَر در نثارِ مَقْدَمِ تو

❖

ز گنج‌خانه‌‌ دل می‌کشم به روزنِ چَشم

سَحَر سِرِشکِ رَوانم سرِ خرابی داشت

❖

گَرَم نه خونِ جگر می‌گرفت دامنِ چَشم

نخست روز که دیدم رخِ تو دل می‌گفت

❖

اگر رسَد خلَلی، خونِ من به گردنِ چَشم

به بویِ مژدهٔ وصلِ تو تا سَحَر، شبِ دوش

❖

به راهِ باد نهادم چراغِ روشنِ چَشم

به مردمی که دلِ دردمندِ حافظ را

❖

مَزَن به ناوَکِ دلدوزِ مردم افکنِ چَشم

✨ نتیجه فال غزل ۳۳۹ حافظ

ای حافظ، نیت پاک و دل دردمندت به زودی به آرامش می‌رسد. انتظار به سر خواهد آمد و خبری خوش از سوی دوست دریافت خواهی کرد. ناامید مباش و با صبوری به راه خود ادامه ده که گشایش در راه است.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از لطیف‌ترین سروده‌های حافظ است که در آن شاعر تمام ابعاد عاشقی، دل‌تنگی و انتظار را از طریق پیوند میان «دل» و «چشم» به تصویر کشیده است. شاعر با تمثیل‌های زیبا از اشک، خون دل و تیر نگاه معشوق، از رنج‌ها و امیدهای خود سخن می‌گوید و در نهایت از معشوق تمنای رحم و مدارا دارد.

معنی بیت به بیت غزل

خیالِ رویِ تو چون بُگذَرَد به گلشنِ چَشم | دل از پِیِ نظر آید به سویِ روزنِ چَشم

بیت ۱ هنگامی که تصویر روی زیبای تو از گلزار چشم من می‌گذرد، دل بی‌قرار برای تماشا به سوی روزنه چشم می‌شتابد.

سزایِ تکیه گَهَت مَنظَری نمی‌بینم | منم ز عالَم و این گوشهٔ مُعَیَّنِ چَشم

بیت ۲ در تمام جهان جایگاهی شایسته و درخور برای تکیه زدن تو نمی‌یابم؛ من هستم و همین گوشه مشخص و ویژه از چشمم که برای توست.

بیا که لَعل و گُهَر در نثارِ مَقْدَمِ تو | ز گنج‌خانه‌‌ دل می‌کشم به روزنِ چَشم

بیت ۳ بیا که از گنجینه دل، یاقوت و مرواریدِ اشک را به سوی روزنه چشم می‌آورم تا نثار قدم‌هایت کنم.

سَحَر سِرِشکِ رَوانم سرِ خرابی داشت | گَرَم نه خونِ جگر می‌گرفت دامنِ چَشم

بیت ۴ سحرگاهان اشک جاری‌ام قصد نابودی و خرابی داشت، مگر آنکه خون جگر آمد و جلو و دامن چشم را گرفت.

نخست روز که دیدم رخِ تو دل می‌گفت | اگر رسَد خلَلی، خونِ من به گردنِ چَشم

بیت ۵ از همان روز اول که چهره‌ات را دیدم، دل می‌گفت اگر آسیبی به من برسد، مسئولیت و خون‌بهای آن بر عهده چشم است.

به بویِ مژدهٔ وصلِ تو تا سَحَر، شبِ دوش | به راهِ باد نهادم چراغِ روشنِ چَشم

بیت ۶ دیشب به امید و بوی مژده رسیدن به تو، تا صبح چراغ روشن چشمانم را بر سر راه باد (صبا) گذاشتم.

به مردمی که دلِ دردمندِ حافظ را | مَزَن به ناوَکِ دلدوزِ مردم افکنِ چَشم

بیت ۷ تو را به انسانیت و جوانمردی سوگند که دل دردمند حافظ را با تیر جانسوز و مردم‌افکنِ نگاهت هدف قرار نده.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

منظر جای تماشا، تماشاگاه

سرشک اشک

ناوک تیر کوچک

مردمی مروت، جوانمردی، انسانیت

لعل سنگ قیمتی سرخ‌رنگ، کنایه از اشک خونین

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «گلشن چشم»

چشمان شاعر به گلستان تشبیه شده است زیرا تصاویر زیبای معشوق در آن نقش می‌بندد.

استعاره «لعل و گوهر در نثار مقدم تو»

لعل و گوهر استعاره از اشک سرخ و شفاف عاشق است که نثار معشوق می‌شود.

کنایه «به راه باد نهادم چراغ روشن چشم»

کنایه از انتظار کشیدن و چشم‌به‌راه بودن است.

تناسب «لعل، گهر، گنج‌خانه»

وجود واژه‌های مرتبط با جواهرات و گنجینه‌ها در یک بیت که باعث زیبایی و انسجام کلام شده است.

ایهام «به بوی مژده وصل تو»

واژه «بو» هم به معنای عطر و رایحه است و هم به معنای امید و آرزو.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۰,۳۷۷

ابجد وسیط ۱,۶۲۵

ابجد صغیر ۱,۲۰۸

تعداد حروف ۳۳۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۳۸

غزل بعدی غزل شماره ۳۴۰

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ