غزل شماره ۴۷۲ حافظ: اَحمَدُ اللهَ عَلی مَعْدِلَةِ السُلطانِ + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۷۲ حافظ

اَحمَدُ اللهَ عَلی مَعْدِلَةِ السُلطانِ

❖

احمدِ شیخ اُوِیسِ حسنِ ایلخانی

خانِ بِنْ خان و شهنشاهِ شهنشاه‌نژاد

❖

آن که می‌زیبد اگر جان جهانش خوانی

دیده نادیده به اقبال تو ایمان آورد

❖

مرحبا ای به چنین لطف خدا ارزانی

ماه اگر بی تو برآید به دو نیمش بزنند

❖

دولت احمدی و معجزهٔ سبحانی

جلوهٔ بخت تو دل می‌برد از شاه و گدا

❖

چشم بد دور که هم جانی و هم جانانی

برشکن کاکل ترکانه که در طالع توست

❖

بخشش و کوشش خاقانی و چنگزخانی

گر چه دوریم به یاد تو قدح می‌گیریم

❖

بُعد منزل نبود در سفر روحانی

از گل پارسیم غنچهٔ عیشی نشکفت

❖

حبّذا دجله بغداد و می ریحانی

سر عاشق که نه خاک در معشوق بود

❖

کی خلاصش بود از محنت سرگردانی

ای نسیم سحری خاک در یار بیار

❖

که کند حافظ از او دیدهٔ دل نورانی

✨ نتیجه فال غزل ۴۷۲ حافظ

این فال نشان‌دهنده موفقیت، سعادت و رسیدن به روزگار نیک است. بخت و اقبال به شما روی آورده و تلاش‌هایتان به بار می‌نشیند. اگر دوری یا فراقی در زندگی دارید، به زودی به پایان می‌رسد. به خدا توکل کنید و با امیدواری به مسیر خود ادامه دهید که آینده‌ای روشن در انتظارتان است.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل از شعرای مدحی حافظ به شمار می‌رود که در ستایش سلطان احمد جلایر (ایلخانی) سروده شده است. شاعر در این اثر ضمن تجلیل از دادگری و شکوه حاکم وقت، به بیان ارادت قلبی خود، دوری از وطن و میل به دیدار یار پرداخته و در ابیات پایانی عشق حقیقی و شوق وصال را با زبانی عارفانه و لطیف به تصویر کشیده است.

معنی بیت به بیت غزل

اَحمَدُ اللهَ عَلی مَعْدِلَةِ السُلطانِ | احمدِ شیخ اُوِیسِ حسنِ ایلخانی

بیت ۱ خدا را به پاس دادگری و عدالت پادشاه، یعنی احمد، پسر شیخ اویس حسن ایلخانی سپاس می‌گویم.

خانِ بِنْ خان و شهنشاهِ شهنشاه‌نژاد | آن که می‌زیبد اگر جان جهانش خوانی

بیت ۲ او پادشاه زاده پادشاه و شاهنشاه زاده شاهنشاه است؛ کسی که سزاوار است اگر او را جان جهان بنامی.

دیده نادیده به اقبال تو ایمان آورد | مرحبا ای به چنین لطف خدا ارزانی

بیت ۳ چشم ندیده به بخت و سعادت تو ایمان می‌آورد؛ آفرین بر تو که سزاوار چنین لطف و رحمت الهی شده‌ای.

ماه اگر بی تو برآید به دو نیمش بزنند | دولت احمدی و معجزهٔ سبحانی

بیت ۴ اگر ماه بدون اجازه یا حضور تو طلوع کند، به مدد دولت احمدی و معجزه الهی به دو نیم می‌شود.

جلوهٔ بخت تو دل می‌برد از شاه و گدا | چشم بد دور که هم جانی و هم جانانی

بیت ۵ پرتو بخت و اقبال تو دل همگان از شاه و گدا را می‌رباید؛ چشم بد از تو دور باد که هم جان مایی و هم معشوق و جانان.

برشکن کاکل ترکانه که در طالع توست | بخشش و کوشش خاقانی و چنگزخانی

بیت ۶ کاکل و طرّه خود را بیارای و چین بده، چرا که در طالع و سرشت تو همت و بخشندگی پادشاهان بزرگ وجود دارد.

گر چه دوریم به یاد تو قدح می‌گیریم | بُعد منزل نبود در سفر روحانی

بیت ۷ اگرچه از تو به دوریم، اما به یادت جام باده می‌نوشیم؛ زیرا در سفر معنوی و روحانی، دوری راه معنایی ندارد.

از گل پارسیم غنچهٔ عیشی نشکفت | حبّذا دجله بغداد و می ریحانی

بیت ۸ از گلستان شیراز و وطن خود شادی و کامروایی ندیدم؛ خوشا به حال بغداد و دجله و شراب ناب و خوشبوی آن.

سر عاشق که نه خاک در معشوق بود | کی خلاصش بود از محنت سرگردانی

بیت ۹ سر عاشقی که خاک آستان معشوق نگردد، هرگز از رنج و محنت سرگردانی رهایی نخواهد یافت.

ای نسیم سحری خاک در یار بیار | که کند حافظ از او دیدهٔ دل نورانی

بیت ۱۰ ای نسیم سحرگاه، کمی از خاک درگاه یار بیاور تا حافظ به وسیله آن دیده دل خود را نورانی و روشن کند.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

معدلت عدالت، دادگری

ارزانی شایسته، سزاوار، بخشیده شده

قدح جام شراب، پیاله

بُعد دوری، فاصله

حبّذا چه خوش و نیکو است، آفرین

محنت رنج، اندوه، سختی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام «دولت احمدی»

اشاره همزمان به دولت پیامبر اسلام (ص) و دولت سلطان احمد جلایر.

تضاد «شاه و گدا»

آوردن دو واژه با معانی متضاد برای زیبایی و وسعت معنا.

تناسب «گل، غنچه، شکفت»

گرد آوردن واژگانی که به نوعی با یکدیگر ارتباط معنایی دارند.

حسن تعلیل «ماه اگر بی تو برآید به دو نیمش بزنند»

آوردن دلیلی ادبی و شاعرانه برای معجزه شق القمر و عظمت معشوق.

تشخیص «دیده نادیده به اقبال تو ایمان آورد»

نسبت دادن عمل انسانی (ایمان آوردن) به دیده (چشم).

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۴,۶۱۸

ابجد وسیط ۲,۲۹۶

ابجد صغیر ۱,۶۶۹

تعداد حروف ۴۸۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۷۱

غزل بعدی غزل شماره ۴۷۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ