غزل شماره ۳۶۲ حافظ: دیدار شد مُیَسَّر و بوس و کنار هم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۶۲ حافظ
دیدار شد مُیَسَّر و بوس و کنار هم
❖
از بَخت شُکر دارم و از روزگار هم
زاهد برو که طالع اگر طالعِ من است
❖
جامم به دست باشد و زلفِ نگار هم
ما عیب کس به مستی و رندی نمی‌کنیم
❖
لعلِ بُتان خوش است و مِیِ خوشگوار هم
ای دل بشارتی دَهَمَت محتسب نماند
❖
و از مِی جهان پُر است و بُتِ میگسار هم
خاطر به دستِ تفرقه دادن نه زیرکیست
❖
مجموعه‌ای بخواه و صُراحی بیار هم
بر خاکیانِ عشق فشان جرعهٔ لبش
❖
تا خاک لعل‌گون شود و مُشکبار هم
آن شد که چشمِ بد نگران بودی از کمین
❖
خصم از میان بِرَفت و سرشک از کنار هم
چون کائنات جمله به بویِ تو زنده‌اند
❖
ای آفتاب سایه ز ما برمدار هم
چون آب روی لاله و گل، فیضِ حُسنِ توست
❖
ای ابرِ لطف بر منِ خاکی بِبار هم
حافظ اسیرِ زلفِ تو شد از خدا بترس
❖
و از اِنتِصافِ آصفِ جم اقتدار هم
بُرهان مُلک و دین که ز دستِ وزارتش
❖
ایام کانْ یمین شد و دریا یسار هم
بر یادِ رایِ انورِ او آسمان به صبح
❖
جان می‌کُنَد فدا و کواکب نثار هم
گویِ زمین ربودهٔ چوگانِ عدلِ اوست
❖
وین برکشیده گنبدِ نیلی حصار هم
عزمِ سَبُک عِنان تو در جنبش آورد
❖
این پایدار مرکز عالی مدار هم
تا از نتیجه فلک و طور دور اوست
❖
تبدیل ماه و سال و خزان و بهار هم
خالی مباد کاخِ جلالش ز سروران
❖
و از ساقیانِ سَروقَدِ گُلعِذار هم
✨ نتیجه فال غزل ۳۶۲ حافظ
فال شما خبر از گشایش و روزهای خوش می‌دهد. موانع و دشمنی‌ها از سر راه برداشته شده و فرصت‌های جدیدی برای شادی، وصل و کامیابی فراهم خواهد آمد. دلتان را از پریشانی رها کنید و به جمع‌آوری محبت و نیکویی بپردازید. الطاف الهی شامل حال شماست و در راهی که قدم نهاده‌اید، موفق و کامروا خواهید شد. از عدالت و انصاف غافل نشوید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل با بیانی شادمانه و پرنشاط، از وصال معشوق و شادی حاصل از آن سخن می‌گوید. شاعر از بخت و روزگار خود سپاسگزار است و در مقابل زاهدان ریاکار، بر رندی و میگساری خود تأکید می‌کند. او از رخت بربستن محتسب و وفور باده و معشوقان خبر می‌دهد و دل را به رهایی از تفرقه و جمع‌آوری دلها به همراه شراب فرا می‌خواند. در ابیات پایانی، حافظ به مدح وزیر وقت، برهان‌الدین، می‌پردازد و او را به عدل، سخاوت و تدبیر ستایش می‌کند و برای او آرزوی دوام و عظمت می‌کند.
معنی بیت به بیت غزل
دیدار شد مُیَسَّر و بوس و کنار هم | از بَخت شُکر دارم و از روزگار هم
بیت ۱
دیدار با معشوق آسان شد و حتی به بوس و کنار رسیدیم؛ از این اقبال و بخت نیکو و از این روزگار سپاسگزارم.
زاهد برو که طالع اگر طالعِ من است | جامم به دست باشد و زلفِ نگار هم
بیت ۲
ای زاهد ریاکار، برو! چرا که اگر بخت من اینگونه باشد که می‌بینم، هم جام شراب در دست خواهم داشت و هم به زلف معشوق دسترسی خواهم یافت.
ما عیب کس به مستی و رندی نمی‌کنیم | لعلِ بُتان خوش است و مِیِ خوشگوار هم
بیت ۳
ما هرگز به خاطر مستی و رندی به کسی خرده نمی‌گیریم، زیرا لب‌های دلبران و باده دلپذیر هر دو خوشایند هستند.
ای دل بشارتی دَهَمَت محتسب نماند | و از مِی جهان پُر است و بُتِ میگسار هم
بیت ۴
ای دل، مژده‌ای به تو می‌دهم که دیگر اثری از محتسب (مامور بازدارنده از میگساری) نیست و جهان پر از شراب و معشوقان باده‌نوش شده است.
خاطر به دستِ تفرقه دادن نه زیرکیست | مجموعه‌ای بخواه و صُراحی بیار هم
بیت ۵
پریشان کردن خاطر با تفرقه و پراکندگی فکر، کار خردمندانه‌ای نیست؛ پس یکپارچگی و آرامش خاطر را بطلب و ظرف شراب را هم بیاور.
بر خاکیانِ عشق فشان جرعهٔ لبش | تا خاک لعل‌گون شود و مُشکبار هم
بیت ۶
از شراب لب معشوق، قطره‌ای بر عاشقان فروتن یا بر خاک مزار عاشقان بریز تا آن خاک سرخ‌فام و خوشبوی شود.
آن شد که چشمِ بد نگران بودی از کمین | خصم از میان بِرَفت و سرشک از کنار هم
بیت ۷
آن زمان که چشم بدبین و حسود در کمین بود، گذشت؛ دشمن از میان برداشته شد و اشک حسرت و اندوه نیز از کنار چشم رفت.
چون کائنات جمله به بویِ تو زنده‌اند | ای آفتاب سایه ز ما برمدار هم
بیت ۸
از آنجا که تمام هستی به امید و عطر وجود تو زنده‌اند، ای معشوق (یا ممدوح) که همچون آفتابی، سایه‌ی لطف و عنایتت را از ما نیز دریغ مکن.
چون آب روی لاله و گل، فیضِ حُسنِ توست | ای ابرِ لطف بر منِ خاکی بِبار هم
بیت ۹
همانند که طراوت و زیبایی لاله و گل از بخشش جمال توست، ای ابرِ لطف، بر منِ افتاده و خاکی نیز ببار.
حافظ اسیرِ زلفِ تو شد از خدا بترس | و از اِنتِصافِ آصفِ جم اقتدار هم
بیت ۱۰
حافظ گرفتار زلف تو شده است، از خدا بترس (و بر او ستم مکن)، و همچنین از عدالت آصفی که قدرتی چون جمشید دارد. (اشاره به وزیر)
بُرهان مُلک و دین که ز دستِ وزارتش | ایام کانْ یمین شد و دریا یسار هم
بیت ۱۱
(آن وزیر) دلیل و حجّت مُلک و دین است که از تدبیر وزارت او، روزگار همچون معدن بخشش (به نفع راستگویان) و دریا نیز همچون دست سخاوت‌مند و بی‌حد و حصر شده است.
بر یادِ رایِ انورِ او آسمان به صبح | جان می‌کُنَد فدا و کواکب نثار هم
بیت ۱۲
به یاد اندیشه نورانی او، آسمان در هر صبح جان خود را فدا می‌کند و ستارگان را نثار (یاد او) می‌سازد.
گویِ زمین ربودهٔ چوگانِ عدلِ اوست | وین برکشیده گنبدِ نیلی حصار هم
بیت ۱۳
گوی زمین در میدان عدل او، با چوگان تدبیرش ربوده شده (تحت فرمان اوست)، و این آسمان بلند و آبی‌رنگ نیز حصار (میدان فرمانروایی) اوست.
عزمِ سَبُک عِنان تو در جنبش آورد | این پایدار مرکز عالی مدار هم
بیت ۱۴
اراده سریع و قدرتمند تو، حتی این مرکز ثابت و جهانِ با گردش منظم را به حرکت درآورد.
تا از نتیجه فلک و طور دور اوست | تبدیل ماه و سال و خزان و بهار هم
بیت ۱۵
تا زمانی که تغییر ماه و سال و دگرگونی خزان و بهار، نتیجه گردش فلک و شیوه و دَور زمانه است (یعنی همیشه)،
خالی مباد کاخِ جلالش ز سروران | و از ساقیانِ سَروقَدِ گُلعِذار هم
بیت ۱۶
...کاخ با شکوه او از بزرگان و از ساقیانی با قامت بلند و چهره گلگون خالی نباشد.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
مُیَسَّر
آسان، ممکن، مهیا.
رندی
آزادگی و وارستگی از قیود ظاهری، که گاهی با ظاهر لاابالی‌گری همراه است؛ ملامتی‌گری.
محتسب
مامور حکومتی که وظیفه اجرای اوامر شرعی و اخلاقی را بر عهده داشت و اغلب با سخت‌گیری و ممانعت از عیش و نوش همراه بود.
صُراحی
ظرف شیشه‌ای یا سفالی دسته‌دار برای نگه داشتن و ریختن شراب یا آب.
اِنتِصاف
دادخواهی، انصاف ورزیدن، حق کسی را از ظالم گرفتن.
آصفِ جم اقتدار
وزیری با تدبیر و با نفوذ، همچون آصف بن برخیا (وزیر حضرت سلیمان) که قدرتی در حد جمشید (پادشاه اسطوره‌ای) دارد.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
استعاره
«لعلِ بُتان»
لعل به معنی سنگ قیمتی سرخ‌رنگ است و در اینجا استعاره از لب‌های معشوق است که سرخ و زیبا و گران‌بها هستند.
تشخیص
«آسمان جان می‌کُنَد فدا»
آسمان به موجودی جاندار تشبیه شده که قادر به فداکاری و ایثار است و جان خود را نثار می‌کند.
کنایه
«جامم به دست باشد و زلفِ نگار هم»
«جام به دست داشتن» کنایه از عیش و نوش و «زلف نگار» کنایه از وصال و کامیابی از معشوق است.
تضاد
«خاطر به دستِ تفرقه دادن نه زیرکیست / مجموعه‌ای بخواه»
«تفرقه» (پراکندگی و پریشانی) در مقابل «مجموعه» (آرامش و یکپارچگی خاطر) قرار گرفته و تضاد معنایی ایجاد کرده است.
مبالغه
«گویِ زمین ربودهٔ چوگانِ عدلِ اوست / وین برکشیده گنبدِ نیلی حصار هم»
شدت عدالت و قدرت وزیر به حدی اغراق‌آمیز بیان شده که گویی تمام کره زمین و حتی آسمان وسیع نیز در حیطه فرمانروایی و تحت تاثیر عدل اوست.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۵۴,۴۰۲
ابجد وسیط
۳,۵۵۸
ابجد صغیر
۲,۶۳۴
تعداد حروف
۷۶۳
نظرات
ارسال یک نظر