غزل شماره ۳۹۲ حافظ: دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۹۲ حافظ

دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن

❖

در کوی او گدایی، بر خسروی گزیدن

از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن

❖

از دوستان جانی، مشکل توان بریدن

خواهم شدن به بستان، چون غنچه با دلِ تنگ

❖

وآنجا به نیک‌نامی، پیراهنی دریدن

گه چون نسیم با گل، راز نهفته گفتن

❖

گه سِرّ عشق‌بازی، از بلبلان شنیدن

بوسیدن لب یار اول ز دست مگذار

❖

کآخر ملول گردی، از دست و لب گزیدن

فرصت شمار صحبت، کز این دوراهه منزل

❖

چون بگذریم دیگر، نتوان به هم رسیدن

گویی برفت حافظ، از یاد شاه‌ یحیی

❖

یا رب به یادش آور، درویش پروریدن

✨ نتیجه فال غزل ۳۹۲ حافظ

این فال نشان‌دهنده ارزش بالای دیدار یار و هم‌نشینی با دوستان واقعی است. حافظ به شما یادآور می‌شود که فرصت‌های زندگی و با هم بودن بسیار کوتاه است، پس قدر لحظات را بدانید و از غفلت بپرهیزید تا دچار حسرت نشوید. عزم خود را جزم کنید و با دلی صاف به سوی مقصود حرکت کنید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از لطیف‌ترین و در عین حال عمیق‌ترین سروده‌های حافظ است که در آن از ارزش بی‌نظیر دیدار معشوق، دشواری فراق دوستان جانی، غنیمت شمردن لحظات عمر در دنیای گذرا و لزوم قدردانی از فرصت‌های ارتباط با یار سخن به میان آمده است. شاعر با تشبیهات لطیف بهاری مانند غنچه، نسیم و گل، خواننده را به اغتنام وقت و محبت دعوت می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن | در کوی او گدایی، بر خسروی گزیدن

بیت ۱ آیا می‌دانی خوشبختی راستین چیست؟ دیدن روی یار و ترجیح دادن گدایی در آستان او بر پادشاهی جهان.

از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن | از دوستان جانی، مشکل توان بریدن

بیت ۲ دل کندن از جان خود کار دشواری نیست، اما قطع ارتباط و دوری از دوستان همدل و جان‌پرور بسیار سخت است.

خواهم شدن به بستان، چون غنچه با دلِ تنگ | وآنجا به نیک‌نامی، پیراهنی دریدن

بیت ۳ مانند غنچه با دلی گرفته به باغ می‌روم تا از فرط شوق و با نام نیک، پیراهن خود را (از شادی) پاره کنم.

گه چون نسیم با گل، راز نهفته گفتن | گه سِرّ عشق‌بازی، از بلبلان شنیدن

بیت ۴ گاهی مانند نسیم رازهای پنهان را با گل در میان بگذارم و گاهی اسرار عاشقی را از نغمه بلبلان بشنوم.

بوسیدن لب یار اول ز دست مگذار | کآخر ملول گردی، از دست و لب گزیدن

بیت ۵ بوسیدن لب معشوق را از همان ابتدا غنیمت بشمار و از دست نده، مبادا در پایان از حسرت و پشیمانی دست و لب خود را بگزیت.

فرصت شمار صحبت، کز این دوراهه منزل | چون بگذریم دیگر، نتوان به هم رسیدن

بیت ۶ صحبت و هم‌نشینی را غنیمت بشمار، زیرا هنگامی که از این دنیا (دوراهی گذر عمر) بگذریم، دیگر امکان دیدار مجدد وجود ندارد.

گویی برفت حافظ، از یاد شاه‌ یحیی | یا رب به یادش آور، درویش پروریدن

بیت ۷ به نظر می‌رسد حافظ از یاد شاه یحیی فراموش شده است؛ خدایا او را به یاد آور که چگونه درویش‌نوازی می‌کرد.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

دولت در اینجا به معنای سعادت، خوشبختی و ثروت معنوی است.

خسروی پادشاهی و سلطنت.

دوراهه منزل کنایه از دنیای گذرا که میان تولد و مرگ قرار دارد.

ملول دل‌تنگ، خسته و پشیمان.

شاه یحیی یکی از شاهان آل مظفر و از ممدوحان حافظ.

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «گدایی / خسروی»

آوردن دو واژه با معنای متضاد برای برجسته‌سازی ارزش عشق بر قدرت دنیا.

تشخیص «چون غنچه با دل تنگ / پیراهنی دریدن»

نسبت دادن دل‌تنگی و پیراهن دریدن (که اعمال انسان است) به غنچه.

کنایه «دست و لب گزیدن»

کنایه از شدت پشیمانی و حسرت.

حسن تعلیل «خواهم شدن به بستان، چون غنچه با دلِ تنگ / وآنجا به نیک‌نامی، پیراهنی دریدن»

شاعر دلیل شکفتن غنچه (پاره شدن برگ‌ها) را دل‌تنگی و شوق عشق می‌داند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۴,۰۲۶

ابجد وسیط ۱,۷۳۰

ابجد صغیر ۱,۱۹۳

تعداد حروف ۳۵۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۹۱

غزل بعدی غزل شماره ۳۹۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ