غزل شماره ۳۹۱ حافظ: خوش‌تر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟ + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۹۱ حافظ

خوش‌تر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟

❖

تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن

غم دل چند توان خورد؟ که ایام نماند

❖

گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن؟

مرغ کم‌حوصله را گو غم خود خور که بر او

❖

رحمِ آن کس که نهد دام چه خواهد بودن؟

باده خور غم مخور و پند مقلد منیوش

❖

اعتبار سخن عام چه خواهد بودن؟

دست‌رنج تو همان به که شود صرف به کام

❖

دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن؟

پیر میخانه همی‌خواند معمایی دوش

❖

از خط جام که فرجام چه خواهد بودن

بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزل

❖

تا جزای من بدنام چه خواهد بودن

✨ نتیجه فال غزل ۳۹۱ حافظ

این فال نشان‌دهنده رهایی از اندیشه و نگرانی‌های بیهوده درباره آینده است. حافظ به شما توصیه می‌کند که به جای غصه خوردن برای روزگار گذران، از لحظه حال لذت ببرید و به حرف‌های آدم‌های ساده‌اندیش و متعصب توجه نکنید. به کار خود دل ببندید و بدانید که عاقبت تلاش‌هایتان به شرط هوشیاری و شادمانی، نیکو خواهد بود.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از سروده‌های حکیمانه حافظ است که در آن به فلسفه زندگی، بی‌رسمی و ناپایداری روزگار پرداخته می‌شود. شاعر مخاطب را دعوت می‌کند که به جای غصه خوردن برای آینده‌ای که مبهم است، از زمان حال لذت ببرد و جام شراب عشق و معرفت را بنوشد. او همچنین انسان‌ها را از پیروی کردن از افکار عامه و تقلید کورکورانه برحذر می‌دارد و بر استقلال فکری و کام‌روا شدن از دست‌رنج خود تأکید می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

خوش‌تر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟ | تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن

بیت ۱ چه چیزی از اندیشیدن به شراب و جام خوشی لذت‌بخش‌تر است؟ باید منتظر ماند و دید عاقبت کار به کجا می‌رسد.

غم دل چند توان خورد؟ که ایام نماند | گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن؟

بیت ۲ تا کی می‌توان غصه و اندوه دل را تحمل کرد در حالی که روزگار پایدار نیست؟ بگذار نه دلی بماند و نه روزگاری، اصلاً مهم نیست که چه پیش خواهد آمد.

مرغ کم‌حوصله را گو غم خود خور که بر او | رحمِ آن کس که نهد دام چه خواهد بودن؟

بیت ۳ به پرنده بی‌صبر و بی‌تاب بگو که به فکر خود باشد؛ زیرا کسی که برای او دام گذاشته، هرگز به او رحم نخواهد کرد.

باده خور غم مخور و پند مقلد منیوش | اعتبار سخن عام چه خواهد بودن؟

بیت ۴ شراب بنوش، غصه نخور و به نصیحت آدم‌های تقلیدکار و ساده‌اندیش گوش نده؛ زیرا سخنان توده مردم اعتباری ندارد.

دست‌رنج تو همان به که شود صرف به کام | دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن؟

بیت ۵ بهتر است حاصل زحمت و دست‌رنج خود را در راه کام‌روایی و شادی خود خرج کنی، زیرا می‌دانی که در نهایتِ ناکامی چیزی باقی نمی‌ماند.

پیر میخانه همی‌خواند معمایی دوش | از خط جام که فرجام چه خواهد بودن

بیت ۶ دیشب پیر و مرشد میخانه معمایی را از روی خطوط جام شراب زمزمه می‌کرد که عاقبت کار انسان چه خواهد شد.

بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزل | تا جزای من بدنام چه خواهد بودن

بیت ۷ با استفاده از موسیقی دف و چنگ و سرودن غزل، دل حافظ را ربودم و از راه به در کردم؛ حالا باید دید پاداش یا کیفر این کار من چیست.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

ایام روزگار، روزها

مقلد کسی که بدون تفکر و از روی تقلید کورکورانه از دیگران پیروی می‌کند

منیوش گوش نکن، نشنو

خط جام خطوطی که بر روی جام‌های شراب قدیمی برای نشان دادن میزان گنجایش یا نوع شراب رسم می‌شده است

فرجام سرانجام، عاقبت، پایان

چنگ نوعی ساز زهی قدیمی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «دل و ایام»

آوردن واژه‌های متضاد یا مرتبط برای زیبایی و تقویت معنای شعر.

تشبیه «مرغ کم‌حوصله»

تشبیه کردن انسان بی‌صبر و کم‌ظرفیت به پرنده‌ای که در بند است.

ایهام «جزای من بدنام»

واژه جزا هم به معنای پاداش و هم به معنای کیفر و مجازات به کار رفته است.

پرسش انکاری «خوش‌تر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟»

سؤال پرسیدن برای تأکید بر اینکه هیچ چیزی بهتر از می و جام وجود ندارد.

تناسب «می، جام و باده»

آوردن واژه‌هایی که از نظر معنایی با یکدیگر تناسب و هم‌خوانی دارند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۰,۵۸۱

ابجد وسیط ۱,۵۲۳

ابجد صغیر ۱,۳۵۸

تعداد حروف ۳۶۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۹۰

غزل بعدی غزل شماره ۳۹۲

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ