غزل شماره ۳۹۳ حافظ: منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۹۳ حافظ

منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن

❖

منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن

وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم

❖

که در طریقتِ ما کافریست رنجیدن

به پیرِ میکده گفتم که چیست راه نجات

❖

بخواست جامِ می و گفت عیب پوشیدن

مرادِ دل ز تماشای باغِ عالم چیست؟

❖

به دستِ مردمِ چشم از رخِ تو گل چیدن

به مِیْ پرستی از آن نقشِ خود زدم بر آب

❖

که تا خراب کنم نقشِ خود پرستیدن

به رحمتِ سرِ زلفِ تو واثقم ورنه

❖

کشش چو نَبوَد از آن سو چه سود کوشیدن؟

عنان به میکده خواهیم تافت زین مجلس

❖

که وعظ بی‌عملان واجب است نشنیدن

ز خطّ یار بیاموز مِهر با رخِ خوب

❖

که گرد عارضِ خوبان خوش است گردیدن

مبوس جز لبِ ساقی و جامِ می حافظ

❖

که دستِ زهد فروشان خطاست بوسیدن

✨ نتیجه فال غزل ۳۹۳ حافظ

این غزل نشان‌دهنده اصالت درون، پاکی نیت و وفاداری در راه عشق است. نیت شما در کاری خیر و عاشقانه است؛ پس از ملامت دیگران نهراسید و با قلبی شاد و امیدوار به مسیر خود ادامه دهید. اسرار خود را حفظ کنید و از افراد ریاکار دوری گزینید تا به مقصود عالی خود برسید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از شاخص‌ترین سروده‌های حافظ در تبیین جهان‌بینی رندانه، آزادمنشانه و عاشقانه اوست. شاعر با صراحت خود را عاشقی پاک‌باخته معرفی می‌کند که از ملامت دنیا نمی‌هراسد و رنجش را گناه می‌داند. او راه نجات را در عیب‌پوشی، رهایی از خودپرستی از طریق می و محبت، و دوری از واعظان ریاکار می‌داند و در نهایت بر اصالت عشق راستین تأکید می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن | منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن

بیت ۱ من در میان مردم شهر به عاشقی و دلدادگی مشهورم و چشمان خود را به دیدن ناپاکی‌ها و زشتی‌ها آلوده نکرده‌ام.

وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم | که در طریقتِ ما کافریست رنجیدن

بیت ۲ به عهد وفا پایبند می‌مانیم، سرزنش دیگران را به جان می‌خریم و شادمانیم؛ زیرا در مسلک و آیین ما، آزردگی و رنجش به دل گرفتن گناه و ناسپاسی است.

به پیرِ میکده گفتم که چیست راه نجات | بخواست جامِ می و گفت عیب پوشیدن

بیت ۳ از مرشد و راهنمای میخانه پرسیدم که راه رستگاری چیست؟ جام شرابی طلبید و پاسخ داد که رازپوشی و چشم‌پوشی از خطاهای دیگران مایه نجات است.

مرادِ دل ز تماشای باغِ عالم چیست؟ | به دستِ مردمِ چشم از رخِ تو گل چیدن

بیت ۴ هدف دل از تماشای این جهان و زیبایی‌هایش چه می‌تواند باشد؟ مقصود جز این نیست که با مردمک چشم، گلی از چهره زیبای تو بچینیم و بهره ببریم.

به مِیْ پرستی از آن نقشِ خود زدم بر آب | که تا خراب کنم نقشِ خود پرستیدن

بیت ۵ به باده‌نوشی روی آوردم و وجودم را به خطر انداختم تا بتوانم بت خودخواهی و خودپرستی را در درون خودم نابود کنم.

به رحمتِ سرِ زلفِ تو واثقم ورنه | کشش چو نَبوَد از آن سو چه سود کوشیدن؟

بیت ۶ به لطف و عنایت موی دل‌انگیز تو امیدوار و مطمئنم؛ وگرنه اگر جاذبه و کششی از سوی معشوق نباشد، تلاش عاشق هیچ ثمری نخواهد داشت.

عنان به میکده خواهیم تافت زین مجلس | که وعظ بی‌عملان واجب است نشنیدن

بیت ۷ افسرده از این مجلس برخاسته و روی به سوی میکده می‌آوریم، چرا که گوش ندادن به پندهای واعظان ریاکار و بی‌عمل، یک ضرورت است.

ز خطّ یار بیاموز مِهر با رخِ خوب | که گرد عارضِ خوبان خوش است گردیدن

بیت ۸ عشق‌ورزی به روی زیبا را از خط و خال چهره یار بیاموز، زیرا گردش کردن پیرامون چهره زیبایان کاری بسیار دل‌انگیز و خوشایند است.

مبوس جز لبِ ساقی و جامِ می حافظ | که دستِ زهد فروشان خطاست بوسیدن

بیت ۹ ای حافظ، جز لب ساقی و جام شراب، هیچ‌چیز دیگری را نبوس؛ چرا که بوسیدن دست زاهدان ریایی و زهدپیشه کار اشتباه و خطایی بزرگ است.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

شهره مشهور و انگشت‌نما در شهر

طریقت راه، روش، مسلک و آیین سلوک

مردم چشم مردمک چشم، انسان‌های دیده‌ور

واثق امیدوار، مطمئن و استوار در باور

عنان تافتن روی گرداندن، تغییر دادن مسیر حرکت

عارض رخسار، گونه و صورت

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «میان مفاهیم مثبت شادی و وفا با مفاهیم منفی ملامت و رنجش تناسب تضاد برقرار شده است.»

تضاد میان واژگان خوش‌باشی و رنجیدن برای برجسته‌سازی مفهوم است.

جناس «به مِیْ پرستی از آن نقشِ خود زدم بر آب / که تا خراب کنم نقشِ خود پرستیدن»

تشابه در تلفظ واژگان نقش (تصویر/قالب) و نقش (نقش‌بستن/طراحی) که بر زیبایی موسیقیایی بیت افزوده است.

تشبیه «مرادِ دل ز تماشای باغِ عالم چیست؟ / به دستِ مردمِ چشم از رخِ تو گل چیدن»

تشبیه جهان به باغ و چهره معشوق به گل، و مردمک چشم به دست گل‌چین.

کنایه «دیده نیالوده‌ام به بد دیدن»

کنایه از دوری کردن از نگاه حرام، چشم‌چرانی و بدبینی به خلق.

حسن تعلیل «ز خطّ یار بیاموز مِهر با رخِ خوب / که گرد عارضِ خوبان خوش است گردیدن»

شاعر روییدن موی ریز پیرامون چهره یار را دلیلی شاعرانه بر عشق‌ورزی و چرخیدن به دور زیبایی‌ها می‌داند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۸,۹۴۶

ابجد وسیط ۲,۰۶۴

ابجد صغیر ۱,۶۰۵

تعداد حروف ۴۴۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۹۲

غزل بعدی غزل شماره ۳۹۴

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ