غزل شماره ۳۶۶ حافظ: ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمده‌ایم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۶۶ حافظ
ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمده‌ایم
❖
از بد حادثه این جا به پناه آمده‌ایم
رهرو منزل عشقیم و ز سرحد عدم
❖
تا به اقلیم وجود این همه راه آمده‌ایم
سبزه خط تو دیدیم و ز بستان بهشت
❖
به طلبکاری این مهرگیاه آمده‌ایم
با چنین گنج که شد خازن او روح امین
❖
به گدایی به در خانه شاه آمده‌ایم
لنگر حلم تو ای کشتی توفیق کجاست؟
❖
که در این بحر کرم غرق گناه آمده‌ایم
آبرو می‌رود ای ابر خطاپوش ببار
❖
که به دیوان عمل نامه‌سیاه آمده‌ایم
حافظ این خرقه پشمینه بینداز که ما
❖
از پی قافله با آتش آه آمده‌ایم
✨ نتیجه فال غزل ۳۶۶ حافظ
نیت شما با فروتنی و دوری از غرور به نتیجه می‌رسد. اگر در شرایط دشواری قرار گرفته‌اید، از پیشامدها نهراسید و به درگاه حق توکل کنید. از ریا و فریب دوری گزینید و خالصانه گام بردارید؛ رحمت و گشایش الهی شامل حالتان خواهد شد و به مقصود دل می‌رسید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از شاهکارهای عرفانی حافظ است که هبوط انسان به جهان خاکی را با نگاهی عاشقانه و رندانه تبیین می‌کند. حافظ فلسفه وجودی انسان را نه کسب جاه و مقام مادی، بلکه پیمودن مسیر عشق و دستیابی به وصال حق می‌داند. او با اقرار به ضعف و گناهکاری انسان، بر کرامت و بخشش بیکران الهی تأکید ورزیده و در پایان، دوری از زهد ریایی و سوز دل واقعی را تنها شرط پیوستن به کاروان عاشقان راستین برمی‌شمارد.
معنی بیت به بیت غزل
ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمده‌ایم | از بد حادثه این جا به پناه آمده‌ایم
بیت ۱
ما به درگاه معشوق (یا درگاه حق) برای کسب مقام و شوکت دنیوی نیامده‌ایم، بلکه از گزند پیشامدها و سختی‌های روزگار به اینجا پناه آورده‌ایم.
رهرو منزل عشقیم و ز سرحد عدم | تا به اقلیم وجود این همه راه آمده‌ایم
بیت ۲
ما سالک و رهپوی سرمنزل عشق هستیم و از مرزهای نیستی تا اقلیم هستی، این همه راه طولانی را برای وصال پیموده‌ایم.
سبزه خط تو دیدیم و ز بستان بهشت | به طلبکاری این مهرگیاه آمده‌ایم
بیت ۳
زیبایی چهره و سبزی خط عارضت را مشاهده کردیم و به امید و طلب وصال تو (که چون مهرگیاه محبت‌آور است)، از بوستان بهشت به این جهان خاکی آمدیم.
با چنین گنج که شد خازن او روح امین | به گدایی به در خانه شاه آمده‌ایم
بیت ۴
با داشتن گنج ارزشمند عشق و گوهر جان که جبرئیل نگهبان و امانت‌دار آن است، باز هم از سر نیاز و فروتنی به درگاه پادشاه به گدایی آمده‌ایم.
لنگر حلم تو ای کشتی توفیق کجاست؟ | که در این بحر کرم غرق گناه آمده‌ایم
بیت ۵
ای کشتی رستگاری و توفیق، لنگر بردباری و بخشش تو کجاست تا ما را نجات دهد؟ چراکه در دریای بیکران بخشش و رحمت الهی، در گناهان خود غرق شده‌ایم.
آبرو می‌رود ای ابر خطاپوش ببار | که به دیوان عمل نامه‌سیاه آمده‌ایم
بیت ۶
ای ابر بخشایش و پوشاننده گناهان، ببار و خطاهای ما را بشوی که آبرویمان در خطر است، زیرا کارنامه اعمالمان آلوده به گناه و سیاهی است.
حافظ این خرقه پشمینه بینداز که ما | از پی قافله با آتش آه آمده‌ایم
بیت ۷
ای حافظ، این جامهٔ زهد ریایی و پشمینه را به دور بینداز، چراکه ما در پی کاروان عاشقان راستین با سینه و سوز آتشین آه آمده‌ایم.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
حشمت و جاه
بزرگی، شکوه، مقام و منزلت دنیوی
مهرگیاه
گیاهی افسانه‌ای که گذشتگان معتقد بودند همراه داشتنش مهر و محبت همگان را جلب می‌کند.
خازن
خزانه‌دار، نگهبان گنج و مال
روح امین
جبرئیل (ع)، امین وحی الهی
حِلم
بردباری، شکیبایی و مدارا
دیوان عمل
دفتر یا دادگاه ثبت و سنجش اعمال در روز قیامت
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«عدم و وجود / گنج و گدایی»
تقابل میان نیستی و هستی در بیت دوم، و گنج و گدایی در بیت چهارم زیبایی کلام را دوچندان کرده است.
استعاره
«کشتی توفیق / ابر خطاپوش»
توفیق الهی به کشتی، و رحمت و بخشش پروردگار به ابری پوشاننده و باران‌زا تشبیه شده است.
کنایه
«نامه‌سیاه / خرقه پشمینه انداختن»
نامه‌سیاه کنایه از گناهکار بودن و خرقه پشمینه انداختن کنایه از ترک ریاکاری و خودنمایی است.
مراعات نظیر
«لنگر، کشتی، بحر، غرق»
ارتباط معنایی و تناسب تصویری واژگان دریایی در بیت پنجم.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۱,۱۳۷
ابجد وسیط
۱,۶۵۵
ابجد صغیر
۱,۱۶۶
تعداد حروف
۳۵۹
نظرات
ارسال یک نظر