غزل شماره ۲۱۲ حافظ: یک دو جامم دی سحرگه اتفاق افتاده بود + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۱۲ حافظ

یک دو جامم دی سحرگه اتفاق افتاده بود

❖

وز لبِ ساقی شرابم در مَذاق افتاده بود

از سرِ مستی دگر با شاهدِ عهدِ شباب

❖

رجعتی می‌خواستم لیکن طلاق افتاده بود

در مقاماتِ طریقت هر کجا کردیم سِیر

❖

عافیت را با نظربازی فِراق افتاده بود

ساقیا جامِ دَمادَم ده که در سِیرِ طریق

❖

هر که عاشق‌وَش نیامد در نفاق افتاده بود

ای مُعَبِّر مژده‌ای فرما که دوشم آفتاب

❖

در شکرخوابِ صبوحی هم وثاق افتاده بود

نقش می‌بستم که گیرم گوشه‌ای زان چشمِ مست

❖

طاقت و صبر از خَمِ ابروش طاق افتاده بود

گر نکردی نصرتِ دین، شاه یحیی، از کَرَم

❖

کار مُلک و دین ز نظم و اِتِّساق افتاده بود

حافظ آن ساعت که این نظمِ پریشان می‌نوشت

❖

طایرِ فکرش به دامِ اشتیاق افتاده بود

✨ نتیجه فال غزل ۲۱۲ حافظ

این فال نشان‌دهنده تلاطم درونی و اشتیاق شدید شماست. راهی که در پیش گرفته‌اید نیازمند صبر، عشق واقعی و دوری از دورویی است. ناامید نباشید؛ به زودی نشانه‌های روشنی از آرامش و موفقیت در کارها پدیدار خواهد شد، به شرط آنکه با دل و جان در مسیر درست گام بردارید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل بیانی از احوال مستی، عشق و سیر و سلوک عارفانه حافظ است. شاعر از سحرخیزشی و چشیدن جام عشق آغاز می‌کند و از حسرت دوران جوانی و جدایی از آن سخن می‌گوید. او تأکید می‌کند که در راه حقیقت، عافیت‌طلبی با عاشقی سازگار نیست و انسان باید صادقانه در این مسیر قدم بردارد. در نهایت، حافظ به خواب خود اشاره کرده و پریشانی شعر خود را ناشی از شدت اشتیاق و شور درونی می‌داند.

معنی بیت به بیت غزل

یک دو جامم دی سحرگه اتفاق افتاده بود | وز لبِ ساقی شرابم در مَذاق افتاده بود

بیت ۱ دیروز هنگام سحر، به اتفاق و تصادف، یکی دو جام باده نوشیدم و طعم شراب لبِ ساقی در کامم نشست.

از سرِ مستی دگر با شاهدِ عهدِ شباب | رجعتی می‌خواستم لیکن طلاق افتاده بود

بیت ۲ از روی مستی می‌خواستم بار دیگر با محبوب دوران جوانی‌ام پیوند و بازگشتی داشته باشم، اما میان ما جدایی قطعی افتاده بود.

در مقاماتِ طریقت هر کجا کردیم سِیر | عافیت را با نظربازی فِراق افتاده بود

بیت ۳ در مراحل سیر و سلوک عرفانی هر جا که گشتیم، دیدیم که میان سلامت و ایمنی با زیبارویی و عشق‌ورزی، دوری و جدایی وجود دارد.

ساقیا جامِ دَمادَم ده که در سِیرِ طریق | هر که عاشق‌وَش نیامد در نفاق افتاده بود

بیت ۴ ای ساقی پی‌درپی جام شراب بده که در راه سلوک، هرکس به آیین عاشقی قدم برنداشت، دچار دوستیِ دروغین و دورویی بود.

ای مُعَبِّر مژده‌ای فرما که دوشم آفتاب | در شکرخوابِ صبوحی هم وثاق افتاده بود

بیت ۵ ای تعبیرکننده خواب، مژده‌ای بده که دیشب در خواب شیرین بامگاهی، خورشید با من در یک اقامتگاه و هم‌اتاق بود.

نقش می‌بستم که گیرم گوشه‌ای زان چشمِ مست | طاقت و صبر از خَمِ ابروش طاق افتاده بود

بیت ۶ در این اندیشه و نقشه‌بودم که گوشه‌گیری کنم و از آن چشم مست دوری گزینم، اما تاب و توانم از کمان ابروی او به پایان رسیده و بریده بود.

گر نکردی نصرتِ دین، شاه یحیی، از کَرَم | کار مُلک و دین ز نظم و اِتِّساق افتاده بود

بیت ۷ اگر شاه یحیی از سر لطف به یاری دین برنخاستe بود، کار کشور و آیین از نظم و هماهنگی خارج می‌شد.

حافظ آن ساعت که این نظمِ پریشان می‌نوشت | طایرِ فکرش به دامِ اشتیاق افتاده بود

بیت ۸ حافظ در آن ساعتی که این شعر آشفته را به رشته تحریر درمی‌آورد، مرغ اندیشه‌اش در تلهٔ اشتیاق و میل شدید گرفتار شده بود.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

مذاق کام، ذائقه و چشایی

شاهد عهد شباب محبوب و معشوق زیبای دوران جوانی

مقامات طریقت مراحل و منازل سیر و سلوک عرفانی

معبر تعبیرکننده خواب، خواب‌گزار

وثاق اتاق، خانه و اقامتگاه

اتساق نظم، ترتیب و هماهنگی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام «رجعتی می‌خواستم لیکن طلاق افتاده بود»

undefined

تضاد «عافیت را با نظربازی فراق افتاده بود»

undefined

تشخیص «طایر فکرش به دام اشتیاق افتاده بود»

undefined

مراعات نظیر «جام و شراب و ساقی در بیت اول»

undefined

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۶,۲۵۸

ابجد وسیط ۲,۱۳۰

ابجد صغیر ۱,۴۴۶

تعداد حروف ۴۵۰

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۱۱

غزل بعدی غزل شماره ۲۱۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ