غزل شماره ۳۶۰ حافظ: گر از این منزلِ ویران به سویِ خانه رَوَم + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۶۰ حافظ

گر از این منزلِ ویران به سویِ خانه رَوَم

❖

دگر آنجا که رَوَم عاقل و فرزانه رَوَم

زین سفر گر به سلامت به وطن باز رَسَم

❖

نَذر کردم که هم از راه به میخانه روم

تا بگویم که چه کشفم شد از این سیر و سلوک

❖

به درِ صَومَعَه با بَربَط و پیمانه روم

آشنایانِ رَهِ عشق گَرَم خون بخورند

❖

ناکَسَم گر به شکایت سویِ بیگانه روم

بعد از این دستِ من و زلفِ چو زنجیرِ نگار

❖

چند و چند از پِیِ کامِ دلِ دیوانه روم

گر ببینم خمِ ابروی چو محرابش باز

❖

سجدهٔ شُکر کنم و از پِیِ شُکرانه روم

خُرَّم آن دَم که چو حافظ به تَوَلّای وزیر

❖

سرخوش از میکده با دوست به کاشانه روم

✨ نتیجه فال غزل ۳۶۰ حافظ

دوران سختی، غربت و بلاتکلیفی شما به زودی به پایان می‌رسد و به آرامش، ثبات و مقصود خود دست می‌یابید. تجربیات تلخ گذشته موجب پختگی و درایت شما شده است؛ پس از این به عقل و تدبیر تکیه کنید، راز دلتان را به نامحرم نگویید و به شکرانهٔ موفقیت‌ها و گشایش‌های پیشِ رو، شاکر و قدردان باشید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل بازتاب آرزوی رهایی شاعر از رنج غربت یا شرایط ناگوار و بازگشت به امنیت و وصال یار است. حافظ با رویکردی رندانه، دستاوردهای باطنی حاصل از سختی‌ها را مایهٔ تمایز خود از زاهدان ریایی می‌داند و اعلام می‌کند که وفاداری به راه عشق حتی در سخت‌ترین شرایط باید حفظ شود. او در نهایت پایان این رنج را وصال معشوق، جشن آزادی و حرکت به سوی شادکامی در سایهٔ لطف و همراهی می‌داند.

معنی بیت به بیت غزل

گر از این منزلِ ویران به سویِ خانه رَوَم | دگر آنجا که رَوَم عاقل و فرزانه رَوَم

بیت ۱ اگر از این اقامتگاه ناپایدار و ویران (غربت یا دنیای مادی) به سوی سرای اصلی و آرامش خود بازگردم، پس از این هر کجا بروم با عقل، درایت و پختگی رفتار خواهم کرد.

زین سفر گر به سلامت به وطن باز رَسَم | نَذر کردم که هم از راه به میخانه روم

بیت ۲ اگر از این سفر پر از رنج به سلامت به دیار و موطن خود برسم، نذر کرده‌ام که بلافاصله از همان راهِ ورود یک‌راست به سوی میخانه و سرمستی عشق بروم.

تا بگویم که چه کشفم شد از این سیر و سلوک | به درِ صَومَعَه با بَربَط و پیمانه روم

بیت ۳ برای اینکه به صوفیان و زاهدان نشان دهم از این سفر معنوی و تجربه به چه حقایقی رسیده‌ام، با ساز و قدح باده بر در خانقاه خواهم رفت تا ریا را رسوا کنم.

آشنایانِ رَهِ عشق گَرَم خون بخورند | ناکَسَم گر به شکایت سویِ بیگانه روم

بیت ۴ اگر همسفران و یاران راه عشق جان مرا هم بستانند و ستم کنند، نامرد و فرومایه‌ام اگر نزد نامحرمان و بیگانگانِ با عشق زبان به گله و شکایت باز کنم.

بعد از این دستِ من و زلفِ چو زنجیرِ نگار | چند و چند از پِیِ کامِ دلِ دیوانه روم

بیت ۵ از این پس دستم را به گیسوی چون زنجیر معشوق می‌آویزم؛ تا کی باید به دنبال هوس‌ها و خواسته‌های این دل شیدا و بی‌قرار بدوم؟

گر ببینم خمِ ابروی چو محرابش باز | سجدهٔ شُکر کنم و از پِیِ شُکرانه روم

بیت ۶ اگر بار دیگر توفیق یابم و انحنای ابروی معشوقم را که همچون محراب است زیارت کنم، سجده شکر به‌جا آورده و نذر شکرگزاری را ادا خواهم کرد.

خُرَّم آن دَم که چو حافظ به تَوَلّای وزیر | سرخوش از میکده با دوست به کاشانه روم

بیت ۷ چه فرخنده و خرم است آن لحظه‌ای که مانند حافظ با تکیه بر عنایت و دوستیِ بزرگان، مست و شادمان همراه با یار به سوی خانه روانه شوم.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

منزل ویران کنایه از شهر غربت، جهان مادی یا شرایط سخت و ناپایدار کنونی

بربط نوعی ساز زهی قدیمی شبیه عود

صومعه عبادتگاه، خانقاه، دیر و محل عبادت زاهدان

سیر و سلوک طی مراحل معرفت و مسیر رشد معنوی و درونی

تَوَلّا دوستی، محبت، پشتیبانی و عنایت داشتن

شُکرانه پاداش و هدیه‌ای که به رسم سپاسگزاری از نعمتی ادا می‌شود

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

استعاره «منزل ویران»

استعاره از غم غربت، تنگی روزگار یا دنیای فانی.

تشبیه «زلف چو زنجیر نگار»

زلف نگار به زنجیر پیوسته تشبیه شده است.

تناسب (مراعات نظیر) «صومعه، بربط، پیمانه»

آوردن واژگان مرتبط با فضاهای معنوی، اهل طرب و میگساری در کنار هم.

تضاد «آشنایان و بیگانه»

تقابل میان محرمان راه عشق و افراد بی‌خبر و غریبه.

ایهام «باز»

در بیت ششم می‌تواند به معنی «دوباره» یا «گشاده بودن ابرو (نشانه خشنودی)» باشد.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۴,۳۶۱

ابجد وسیط ۱,۷۶۵

ابجد صغیر ۱,۳۱۲

تعداد حروف ۳۶۹

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۵۹

غزل بعدی غزل شماره ۳۶۱

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ