غزل شماره ۳۵۹ حافظ: خُرَّم آن روز کز این منزلِ ویران بروم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۵۹ حافظ
خُرَّم آن روز کز این منزلِ ویران بروم
❖
راحتِ جان طلبم و از پِیِ جانان بروم
گر چه دانم که به جایی نَبَرد راه غریب
❖
من به بویِ سرِ آن زلفِ پریشان بروم
دلم از وحشتِ زندانِ سِکَندَر بگِرفت
❖
رخت بربندم و تا مُلکِ سلیمان بروم
چون صبا با تنِ بیمار و دلِ بی‌طاقت
❖
به هواداریِ آن سروِ خُرامان بروم
در رهِ او چو قلم گر به سرم باید رفت
❖
با دلِ زخم‌کَش و دیدهٔ گریان بروم
نذر کردم گر از این غم به درآیم روزی
❖
تا درِ میکده شادان و غزل‌خوان بروم
به هواداری او ذَرِّه‌صفت، رقص‌کنان
❖
تا لبِ چشمهٔ خورشیدِ درخشان بروم
تازیان را غمِ احوالِ گران‌باران نیست
❖
پارسایان مددی تا خوش و آسان بروم
ور چو حافظ ز بیابان نبرم رَه بیرون
❖
همرهِ کوکبهٔ آصفِ دوران بروم
✨ نتیجه فال غزل ۳۵۹ حافظ
این فال نویدبخش رهایی از سختی‌ها، اندوه‌ها و روزهای تاریک است. اگر در بند مشکلات یا دلتنگی هستید، بدانید که به زودی راه گشایش پدیدار خواهد شد و به مقصد و مقصود خود خواهید رسید. با توکل بر خدا، امید خود را از دست ندهید و برای رسیدن به آرامش تلاش کنید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از زیباترین سروده‌های حافظ است که غالباً آن را در ایام غربت یا دوری از وطن سروده است. شاعر در این شعر از رنج و محنت روزگار و دلتنگی خود برای دیار خویش (شیراز) سخن می‌گوید و آرزو دارد که از این زندان محنت رها شود. او با زبانی پر از شور و اشتیاق، سختی‌های مسیر عشق را به جان می‌خرد و با امید به وصل جانان و یاری بزرگان، نوید رهایی و رسیدن به سعادت را می‌دهد.
معنی بیت به بیت غزل
خُرَّم آن روز کز این منزلِ ویران بروم | راحتِ جان طلبم و از پِیِ جانان بروم
بیت ۱
خوشا آن روزی که از این دنیای ناآرام و ویران کوچ کنم، آسایش جان را بجویم و در پی معبود و جانان روان شوم.
گر چه دانم که به جایی نَبَرد راه غریب | من به بویِ سرِ آن زلفِ پریشان بروم
بیت ۲
هرچند می‌دانم مسافر غریب و ناشناس به مقصد روشنی نمی‌رسد، امابا امید و هوای گیسوی پریشان معشوق به راه می‌افتم.
دلم از وحشتِ زندانِ سِکَندَر بگِرفت | رخت بربندم و تا مُلکِ سلیمان بروم
بیت ۳
دلم از اندوه و تنگی زندان دنیا (یا شهر یزد) به تنگ آمده است؛ بار سفر می‌بندم تا به قلمرو باشکوه سلیمان (شیراز) برسم.
چون صبا با تنِ بیمار و دلِ بی‌طاقت | به هواداریِ آن سروِ خُرامان بروم
بیت ۴
همانند باد صبا، با جسمی ناتوان و دلی بی‌قرار، به شوق یاری و هواخواهی آن سرو نازنین و خرامان حرکت می‌کنم.
در رهِ او چو قلم گر به سرم باید رفت | با دلِ زخم‌کَش و دیدهٔ گریان بروم
بیت ۵
اگر در راه عشق او لازم باشد همچون قلم واژگون و با سر راه بپیمایم، با دلی زخم‌خورده و چشمانی اشکبار خواهم رفت.
نذر کردم گر از این غم به درآیم روزی | تا درِ میکده شادان و غزل‌خوان بروم
بیت ۶
نذر کرده‌ام که اگر روزی از این غم و گرفتاری نجات پیدا کنم، با شادمانی و در حال غزل‌خوانی به در میکده بروم.
به هواداری او ذَرِّه‌صفت، رقص‌کنان | تا لبِ چشمهٔ خورشیدِ درخشان بروم
بیت ۷
به عشق و هواداری او، مانند ذره‌ای در پرتو نور، رقص‌کنان تا آستانه خورشید درخشان و منبع نور سفر می‌کنم.
تازیان را غمِ احوالِ گران‌باران نیست | پارسایان مددی تا خوش و آسان بروم
بیت ۸
کسانی که با سرعت و تند می‌روند، غم حال مسافران سنگین‌بار را درک نمی‌کنند؛ ای پارسایان یاری کنید تا به آسانی سفر کنم.
ور چو حافظ ز بیابان نبرم رَه بیرون | همرهِ کوکبهٔ آصفِ دوران بروم
بیت ۹
و اگر من نیز مانند حافظ نتوانم راه نجات را از این بیابان بیابم، به همراه کاروان و شکوه وزیر بزرگ روزگار (آصف دوران) خواهم رفت.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
منزل ویران
کنایه از دنیای ناپایدار و مادی یا شهر یزد در دوران تبعید حافظ
زندان سکندر
کنایه از مکانی تاریک و محنت‌بار، اشاره به شهریزد
ملک سلیمان
کنایه از شیراز و سرزمین آباد و خوش آب‌وهوا
ذره‌صفت
مانند ذره‌های غبار معلق در نور خورشید که به سوی روشنایی حرکت می‌کنند
گران‌باران
کسانی که باری سنگین از غم و اندوه بر دوش دارند
کوکبه
شکوه، جلال، کاروان و همراهان بزرگ و باابهت
آصف دوران
لقب وزیر مدبر و کاردان، اشاره به وزیر وقت شیراز (تورام‌شاه)
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشبیه
«چون صبا با تن بیمار و دل بی‌طاقت»
شاعر خود و حالتش را در حرکت به سوی معشوق به باد صبا تشبیه کرده است.
تناسب
«قلم، سر، دل زخم‌کش، دیده گریان»
میان اجزای مختلف قلم (سر قلم، شکاف و جوهر) با زخم دل و چشم گریان مراعات نظیر یا تناسب برقرار است.
کنایه
«چو قلم گر به سرم باید رفت»
کنایه از نهایت اشتیاق، فروتنی و فداکاری در راه معشوق با تمام وجود.
ایهام تناسب
«به بوی سر آن زلف پریشان بروم»
واژه «بوی» هم به معنای رایحه و خوشبویی و هم به معنای امید و آرزو به کار رفته است.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۶,۶۶۳
ابجد وسیط
۲,۰۵۵
ابجد صغیر
۱,۴۸۲
تعداد حروف
۴۴۹
نظرات
ارسال یک نظر