غزل شماره ۱۴۸ حافظ: یارم چو قدحْ به دست گیرد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۴۸ حافظ

یارم چو قدحْ به دست گیرد

❖

بازارِ بُتانْ شکست گیرد

هر کس که بدیدْ چشم او گفت

❖

کو محتسبی که مست گیرد؟

در بحرْ فِتاده‌ام چو ماهی

❖

تا یار مرا به شَست گیرد

در پاشْ فِتاده‌ام به زاری

❖

آیا بُوَد آن که دست گیرد؟

خُرَّم دلِ آن که همچو حافظ

❖

جامی ز مِیِ اَلَست گیرد

✨ نتیجه فال غزل ۱۴۸ حافظ

این غزل نویدبخش غلبه زیبایی و عشق حقیقی بر ظواهر است. در انتظار دستی یاری‌گر باشید و با امید و فروتنی به سمت مقصود حرکت کنید. مستی ازلی و عشق الهی، دل شما را شاد و زندگیتان را پربار خواهد کرد. از تعلقات رها شوید و به سوی وصال معشوق ازلی گام بردارید.

خلاصه و مفهوم غزل

در این شعر شاعر به زیبایی بی‌همتای معشوق و چشمان خمار و مست او پرداخته که هنگامی که زیبایی او چهره می‌نماید، تمام زیبایان شهر را و بت‌های بت‌کده‌ها را بی‌رونق می‌کند. و نیز وقتی که در کوی و برزن ظاهر می‌شود، تمام مردم کشته روی زیبای او می‌گردند و فریاد بر می‌آورند که این مست بی‌پروا را بگیرید. شاعر همچون یک ماهی در دریایی عظیم افتاده که شانس کمی برای رسیدن به صیاد خود دارد و آرزو می‌کند که شکار یار خود گردد.

معنی بیت به بیت غزل

یارم چو قدحْ به دست گیرد | بازارِ بُتانْ شکست گیرد

بیت ۱ وقتی که چشمان یار من مست می‌شود، تمام زیبارویان و بت‌ها در برابر زیبایی او بی‌رونق می‌شوند.

هر کس که بدیدْ چشم او گفت | کو محتسبی که مست گیرد؟

بیت ۲ هرکس که چشم بی‌رحم و مست او را دید فریاد برآورد که: کجاست شحنه و محتسب تا این مست را بگیرد؟

در بحرْ فِتاده‌ام چو ماهی | تا یار مرا به شَست گیرد

بیت ۳ همچون ماهی در دریایی افتاده‌ام تا یار، مرا صید کند.

در پاشْ فِتاده‌ام به زاری | آیا بُوَد آن که دست گیرد؟

بیت ۴ در پای او به زاری افتاده‌ام تا شاید مرا نجات دهد.

خُرَّم دلِ آن که همچو حافظ | جامی ز مِیِ اَلَست گیرد

بیت ۵ خوشا به حال کسی که همچون حافظ جامی از باده الست نوشید.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

قدح جام، پیاله شراب.

بتان در اینجا استعاره از زیبارویان و معشوقه‌های زمینی، یا بت‌هایی که پرستیده می‌شوند.

محتسب مامور دولتی که کارش نظارت بر اجرای احکام شرع، خصوصا جلوگیری از منکرات و شرب خمر در جامعه بود.

شَست قلاب ماهیگیری.

مِیِ اَلَست شراب ازلی، اشاره به پیمان الست در قرآن کریم (سوره اعراف، آیه ۱۷۲) که نماد عشق و معرفت الهی است.

زاری گریه و التماس، حالتی از ضعف و نیاز شدید.

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

استعاره «بازارِ بُتانْ شکست گیرد»

«بتان» استعاره از زیبارویان و معشوقه‌های زمینی است که در برابر زیبایی یار، بی‌ارزش می‌شوند و «بازار شکستن» استعاره از از رونق افتادن و بی‌ارزش شدن است.

تشبیه «در بحرْ فِتاده‌ام چو ماهی»

شاعر خود را به ماهی تشبیه کرده که در دریای عشق افتاده و آرزوی صید شدن توسط یار را دارد.

ایهام «کو محتسبی که مست گیرد؟»

کلمه «مست» در اینجا دو معنی دارد: ۱. چشم مست و خمار معشوق. ۲. کسی که مست شراب است و باید دستگیر شود. این ایهام زیبایی کلام را افزایش داده است.

کنایه «بازارِ بُتانْ شکست گیرد»

کنایه از اینکه زیبایی معشوق آنقدر خیره‌کننده است که تمام زیبایی‌های دیگر در برابر آن رنگ می‌بازند و از رونق می‌افتند.

تناسب «بحر، ماهی، شَست»

این سه کلمه با یکدیگر تناسب معنایی دارند و تصویری از صید و صیادی را ایجاد می‌کنند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۱۲,۹۹۴

ابجد وسیط ۸۳۸

ابجد صغیر ۵۶۵

تعداد حروف ۱۷۲

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۴۷

غزل بعدی غزل شماره ۱۴۹

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ