متن غزل شماره ۱۴۷ حافظ
بریدِ بادِ صبا دوشم آگهی آورد
❖
که روزِ محنت و غم رو به کوتهی آورد
به مُطربانِ صَبوحی دهیم جامهٔ چاک
❖
بدین نوید که بادِ سحرگهی آورد
بیا بیا که تو حورِ بهشت را رضوان
❖
در این جهان ز برایِ دلِ رهی آورد
همی‌رویم به شیراز با عنایتِ دوست
❖
زهی رفیق که بختم به همرهی آورد
به جبرِ خاطرِ ما کوش کـ‌این کلاهِ نمد
❖
بسا شکست که با افسرِ شهی آورد
چه ناله‌ها که رسید از دلم به خرمنِ ماه
❖
چو یادِ عارضِ آن ماهِ خرگهی آورد
رساند رایتِ منصور بر فلک حافظ
❖
که اِلتِجا به جنابِ شهنشهی آورد
✨ نتیجه فال غزل ۱۴۷ حافظ
ای صاحب فال، خبرهای خوشی در راه است که به پایان رنج و غم‌هایت نوید می‌دهد. با دل شاد و امید بسیار به سوی آرزوهایت قدم بردار. اقبال با توست و یاری‌کننده‌ای از غیب به تو مدد خواهد رساند. توانمندی‌های درونی‌ات را دست کم نگیر، زیرا قدرت اراده تو بر هر مانعی فائق خواهد آمد. به پاداش تلاش‌هایت، موفقیت و سربلندی خواهی یافت.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل با مژده‌ای از باد صبا آغاز می‌شود که خبر از پایان دوران محنت و آغاز روزهای خوش می‌دهد. شاعر از این نوید چنان شادمان است که خواستار جشن و سرور می‌شود و معشوق خود را حوری بهشتی می‌خواند که رضوان برای دل او به این جهان آورده است. حافظ در ادامه، آرزوی بازگشت به شیراز را با همراهی بخت نیکو بیان می‌کند و به قدرت معنوی و درویشی خود اشاره دارد که می‌تواند بر جاه و جلال دنیوی غلبه کند. او از ناله‌های عاشقانه خود در فراق معشوق سخن می‌گوید و در بیت آخر، سربلندی و موفقیت خود را نتیجه پناه آوردن به درگاه شاهی (که می‌تواند شاه منصور باشد) می‌داند، با این پیام که یاری گرفتن از بزرگان و توکل، راهگشای پیروزی است.
معنی بیت به بیت غزل
بریدِ بادِ صبا دوشم آگهی آورد | که روزِ محنت و غم رو به کوتهی آورد
بیت ۱
قاصد باد صبا دیشب به من خبر داد که روزگار رنج و اندوه رو به کوتاهی و پایان است.
به مُطربانِ صَبوحی دهیم جامهٔ چاک | بدین نوید که بادِ سحرگهی آورد
بیت ۲
به دلیل این مژده‌ای که باد صبحگاهی آورده (و نوید پایان غم را داده)، لباس خود را از شدت خوشحالی پاره می‌کنیم و به نوازندگان بزم صبحگاهی می‌بخشیم.
بیا بیا که تو حورِ بهشت را رضوان | در این جهان ز برایِ دلِ رهی آورد
بیت ۳
ای معشوق زیبا، بیا که فرشته رضوان (نگهبان بهشت) تو را که همانند حور بهشتی هستی، برای دل عاشق و سرگشته‌ای چون من به این دنیا آورده است.
همی‌رویم به شیراز با عنایتِ دوست | زهی رفیق که بختم به همرهی آورد
بیت ۴
با یاری و لطف دوست (یا عنایت الهی/شاه)، به شیراز می‌رویم. چه رفیق خوبی است که بخت (اقبال) مرا با او همراه کرده است.
به جبرِ خاطرِ ما کوش کـ‌این کلاهِ نمد | بسا شکست که با افسرِ شهی آورد
بیت ۵
در بهبود و دلجویی از ما بکوش، زیرا این کلاه نمدین (نماد درویشی و سادگی) چه بسا (چه بسیار) تاج و تخت‌های شاهی را که درهم شکسته است (کنایه از قدرت معنوی بر قدرت مادی).
چه ناله‌ها که رسید از دلم به خرمنِ ماه | چو یادِ عارضِ آن ماهِ خرگهی آورد
بیت ۶
چه ناله‌ها و آه و فغان‌هایی که از دلم به آسمان و به خرمن ماه رسید، هنگامی که یاد چهره زیبای آن معشوق (یا شاه) که چون ماه در پرده (خرگاه) پنهان است، در خاطرم زنده شد.
رساند رایتِ منصور بر فلک حافظ | که اِلتِجا به جنابِ شهنشهی آورد
بیت ۷
حافظ پرچم پیروزی (منصور به معنای پیروز، و ایهام به شاه منصور) را به آسمان رساند، چرا که به درگاه پادشاهی بزرگ پناه آورد و به او توسل جست.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
برید
قاصد، پیام‌بر، پیک.
مُطربانِ صَبوحی
نوازندگان و خوانندگانی که برای مجالس بزم صبحگاهی می‌نواختند و می‌خواندند.
جامهٔ چاک
لباس پاره شده (از شدت وجد و شادی یا اندوه). در اینجا به نشانه شادی و بخشش.
رَهی
راه نشین، مسکین، فقیر، یا کسی که دل به راه عشق داده. در اینجا حافظ خود را رهی می‌خواند.
جبرِ خاطر
دلجویی کردن، شکسته‌بندی دل، دل به دست آوردن.
کلاهِ نمد
کلاهی از جنس نمد که معمولاً درویشان بر سر می‌گذاشتند؛ نماد سادگی و درویشی.
رایتِ منصور
پرچم پیروزی. (منصور در اینجا ایهام دارد: ۱. پیروز و ظفرمند ۲. اشاره به شخص «شاه منصور»، حاکم آل مظفر).
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«بریدِ بادِ صبا دوشم آگهی آورد»
باد صبا که پدیده‌ای طبیعی است، به قاصدی تشبیه شده که خبر می‌آورد و ویژگی انسانی به آن داده شده است.
استعاره
«ماهِ خرگهی»
معشوق یا شاه به «ماه» استعاره شده است، زیرا ماه نماد زیبایی و بلندی است. «خرگهی» اشاره به پنهان بودن و در پرده بودن معشوق یا مقام پادشاهی دارد.
کنایه
«جامهٔ چاک (در بیت ۲)»
کنایه از نهایت شادی و وجد است، زیرا از شدت خوشحالی لباس را می‌درند.
ایهام
«منصور (در بیت ۷)»
این کلمه دو معنی دارد: ۱. پیروز و ظفرمند. ۲. اشاره به شخص «شاه منصور»، حاکم آل مظفر که حافظ با او ارتباط داشته است.
تضاد
«کلاهِ نمد و افسرِ شهی (در بیت ۵)»
تقابل میان سادگی و درویشی (کلاه نمد) با جاه و جلال پادشاهی (افسر شهی) که نشان‌دهنده برتری ارزش‌های معنوی است.
تناسب
«حورِ بهشت و رضوان (در بیت ۳)»
رضوان فرشته‌ای است که نگهبان بهشت است و حور از زیبایی‌های بهشتی است. این دو کلمه با هم تناسب معنایی دارند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۳,۲۹۳
ابجد وسیط
۱,۶۲۱
ابجد صغیر
۱,۰۹۹
تعداد حروف
۳۳۴
نظرات
ارسال یک نظر