غزل شماره ۲۳۵ حافظ: زهی خجسته زمانی که یار بازآید + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۳۵ حافظ

زهی خجسته زمانی که یار بازآید

❖

به کامِ غمزدگان غمگُسار بازآید

به پیشِ خیلِ خیالش کشیدم اَبلقِ چشم

❖

بدان امید که آن شهسوار بازآید

اگر نه در خمِ چوگان او رَوَد سَرِ من

❖

ز سر نگویم و سر خود چه کار بازآید

مقیم بر سرِ راهش نشسته‌ام چون گرد

❖

بدان هوس که بدین رهگذار بازآید

دلی که با سرِ زلفین او قراری داد

❖

گمان مَبَر که بدان دل قرار بازآید

چه جورها که کشیدند بلبلان از دی

❖

به بویِ آن که دگر نوبهار بازآید

ز نقش بندِ قضا هست امید آن حافظ

❖

که همچو سرو به دستم نگار بازآید

✨ نتیجه فال غزل ۲۳۵ حافظ

این فال نویدبخش پایان سختی‌ها و بازگشت روزهای خوش است. به زودی نگرانی‌ها برطرف شده و وصال یار یا رسیدن به خواسته‌ی قلبی میسر می‌گردد. ناامید نباشید و با صبر و استقامت در راه هدف خود تلاش کنید که گشایش نزدیک است.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل سرشار از امید، اشتیاق و انتظار برای بازگشت معشوق از دست رفته است. حافظ با استفاده از تصاویر زنده‌ای چون چوگان و گوی، گرد راه و زمستان و بهار، درد فراق و سختی‌های روزگار هجران را به تصویر کشیده و در نهایت با تکیه بر لطف الهی، نوید رسیدن به روزگار خوش و دیدار دوباره‌ی یار را می‌دهد.

معنی بیت به بیت غزل

زهی خجسته زمانی که یار بازآید | به کامِ غمزدگان غمگُسار بازآید

بیت ۱ خوشا آن زمان مبارک و فرخنده‌ای که معشوق بازگردد و با غمخواری، دلِ غمگینان را به آرزوهایشان برساند.

به پیشِ خیلِ خیالش کشیدم اَبلقِ چشم | بدان امید که آن شهسوار بازآید

بیت ۲ چشمان سیاه‌وسفید خود را به پیشواز سپاه خیالِ او دوختم، به این امید که آن پادشاهِ دلربا و سوارِ چابک بازگردد.

اگر نه در خمِ چوگان او رَوَد سَرِ من | ز سر نگویم و سر خود چه کار بازآید

بیت ۳ اگر سر من در خم چوگان عشق او گرفتار نشود، دیگر از سر و جان حرفی نمی‌زنم و اصلاً سر من چه ارزشی دارد؟

مقیم بر سرِ راهش نشسته‌ام چون گرد | بدان هوس که بدین رهگذار بازآید

بیت ۴ همچون غبار و خاک، ساکت و ثابت بر سر راه او نشسته‌ام، با این آرزو که دوباره از این مسیر عبور کند.

دلی که با سرِ زلفین او قراری داد | گمان مَبَر که بدان دل قرار بازآید

بیت ۵ دلی که با گیسوان پیچ‌درپیچ معشوق عهد و پیمان بسته و اسیر شده است، هرگز گمان نکن که دیگر آرامش و قرار خود را بازمی‌یابد.

چه جورها که کشیدند بلبلان از دی | به بویِ آن که دگر نوبهار بازآید

بیت ۶ بلبلان (عاشقان) چه ستم‌ها و سختی‌هایی از سرمای زمستان (دوران هجران) تحمل کردند، به امید آنکه روزی دوباره بهارِ وصال فرا برسد.

ز نقش بندِ قضا هست امید آن حافظ | که همچو سرو به دستم نگار بازآید

بیت ۷ ای حافظ! از پروردگارِ تقدیرساز امید دارم که معشوقِ سروقامتِ من، بار دیگر سالم و زیبا به آغوش و دستم بازگردد.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

زهی شبه‌جمله به معنای آفرین، خوشا و بسیار خوب

ابلق چشم چشمی که دارای دو رنگ سیاه و سفید است (تشبیه چشم به اسب ابلق)

خم چوگان انحنا و سرِ خمیده‌ی چوب بازی چوگان، کنایه از خم زلف یا قهر و ناز معشوق

زلفین دو زلف، گیسوان بلند معشوق

دی ماه دی، کنایه از فصل زمستان و روزگار سختی و جدایی

نقش بند قضا نقاش تقدیر، آفریدگار و سرنوشت‌ساز عالم

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «مقیم بر سر راهش نشسته‌ام چون گرد»

شاعر خود را در کوچکی و بی‌نوایی به «گرد و غبار» تشبیه کرده است که بر سر راه معشوق نشسته است.

تناسب «خم چوگان و سر»

واژه‌های چوگان و سر و گوی با یکدیگر تناسب و مراعات نظیر دارند.

ایهام «به بوی آن که دگر نوبهار بازآید»

واژه «بوی» هم به معنای عطر و رایحه و هم به معنای امید و آرزو به کار رفته است.

کنایه «کشیدم ابلق چشم»

کنایه از انتظار کشیدن، دوختن چشم به راه و آماده‌باش بودن برای دیدار یار است.

تضاد «دی و نوبهار»

دو واژه دی (زمستان) و نوبهار (بهار) در تضاد معنایی با یکدیگر هستند تا سختی هجران و شیرینی وصال را برجسته کنند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۲,۰۳۱

ابجد وسیط ۱,۵۲۹

ابجد صغیر ۱,۱۰۶

تعداد حروف ۳۴۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۳۴

غزل بعدی غزل شماره ۲۳۶

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ