غزل شماره ۱۳ حافظ: می‌دمد صبح و کِلِّه بست سحاب + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۱۳ حافظ
می‌دمد صبح و کِلِّه بست سحاب
❖
الصَبوح الصَبوح یا اصحاب
می‌چکد ژاله بر رخِ لاله
❖
المُدام المُدام یا احباب
می‌وزد از چمن نسیمِ بهشت
❖
هان، بنوشید دَم به دَم مِیِ ناب
تخت زُمْرُد زده است گل به چمن
❖
راحِ چون لعلِ آتشین دریاب
درِ میخانه بسته‌اند دگر
❖
اِفتَتِح یا مُفَتِّح الاَبواب
لب و دَندانْت را حقوق نمک
❖
هست بر جان و سینه‌هایِ کباب
این چنین موسِمی عجب باشد
❖
که ببندند میکده به شتاب
بر رخِ ساقیِ پری پیکر
❖
همچو حافظ بنوش بادهٔ ناب
✨ نتیجه فال غزل ۱۳ حافظ
فرصت‌های طلایی و ایام خوش زندگی را غنیمت بدانید و از غم و ناامیدی دوری کنید. موانع و درهای بسته‌ای که پیش روی شماست به لطف خداوند باز خواهد شد. به وفاداری و عهد خود پایبند بمانید و با توکل و نشاط، مسیر اهدافتان را ادامه دهید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از زیباترین سروده‌های بهاری و نشاط‌انگیز حافظ است که در آن با تصویرسازی بدیع از طلوع صبح، ابرها، شبنم و گل‌های چمن، یاران را به غنیمت شمردن دم و بهره‌مندی از عشق و شادی فرا می‌خواند. همچنین شاعر با لحنی گلایه‌آمیز به بسته شدن میخانه‌ها در موسم بهار اشاره کرده و با توکل بر گشایش الهی، دل به تماشای جمال یار و پایداری در عشق می‌سپارد.
معنی بیت به بیت غزل
می‌دمد صبح و کِلِّه بست سحاب | الصَبوح الصَبوح یا اصحاب
بیت ۱
سپیده صبح آشکار شد و ابرها مانند سایبان و خیمه بر آسمان کشیده شدند؛ ای یاران برخیزید و باده صبحگاهی بنوشید.
می‌چکد ژاله بر رخِ لاله | المُدام المُدام یا احباب
بیت ۲
قطرات شبنم بر چهره گل لاله فرو می‌چکد؛ ای دوستان پی‌درپی و همواره شراب بنوشید و شاد باشید.
می‌وزد از چمن نسیمِ بهشت | هان، بنوشید دَم به دَم مِیِ ناب
بیت ۳
از سوی سبزه و گلزار نسیمی دل‌انگیز و بهشتی می‌وزد؛ آگاه باشید و در هر نفس پیاپی از شراب ناب بنوشید.
تخت زُمْرُد زده است گل به چمن | راحِ چون لعلِ آتشین دریاب
بیت ۴
گل سرخ مانند پادشاهی بر سبزهٔ زمردین چمن تکیه زده است؛ پس باده سرخ‌رنگ مانند یاقوت آتشین را غنیمت بدان.
درِ میخانه بسته‌اند دگر | اِفتَتِح یا مُفَتِّح الاَبواب
بیت ۵
بار دیگر درِ میخانه و جایگاه شادمانی را بسته‌اند؛ ای خدایی که گشاینده همه درهای بسته‌ای، آن را باز کن.
لب و دَندانْت را حقوق نمک | هست بر جان و سینه‌هایِ کباب
بیت ۶
لب و دندان دل‌فریب تو بر دل و جان‌های سوخته و بریان عاشقان، حق نان و نمک و آشنایی دارد.
این چنین موسِمی عجب باشد | که ببندند میکده به شتاب
بیت ۷
در چنین فصل دل‌انگیز و بهاری، بسیار شگفت‌آور و مایه تعجب است که درِ میخانه را با شتاب ببندند.
بر رخِ ساقیِ پری پیکر | همچو حافظ بنوش بادهٔ ناب
بیت ۸
با نگاه به چهره زیبا و فرشته‌گون ساقی، مانند حافظ شادمانه باده صاف و گوارا بنوش.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
کِلّه بستن
خیمه زدن، چادر یا سایبان برپا کردن
سَحاب
ابر
الصَبوح
شراب بامدادی و صبحگاهی
المُدام
شراب، باده؛ همواره و پیوسته
راح
شراب سرخ‌رنگ و گوارا
مُفَتِّح الاَبواب
گشاینده درها (از نام‌ها و صفات خداوند)
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
استعاره
«تخت زمرد زده است گل به چمن»
تخت زمرد استعاره از سبزه و چمنزار سبز و باطراوت است.
تشبیه
«راحِ چون لعلِ آتشین»
تشبیه شراب سرخ به لعل درخشان و آتش‌گون.
تناسب (مراعات نظیر)
«صبح، سحاب، ژاله، لاله، چمن، گل»
تناسب میان عناصر دل‌انگیز طبیعت بهاری و صبحگاهی.
ایهام و تناسب
«نمک، کباب، لب، دندان»
رابطه تناسب میان اجزای خوردن، در کنار کاربرد اصطلاح حق نمک به معنای عهد و وفاداری.
ملمع
«اِفتَتِح یا مُفَتِّح الاَبواب / الصَبوح الصَبوح یا اصحاب»
آوردن مصراع‌های عربی در میان غزل فارسی.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۱۷,۷۵۲
ابجد وسیط
۱,۲۷۶
ابجد صغیر
۱,۰۰۳
تعداد حروف
۲۹۷
نظرات
ارسال یک نظر