غزل شماره ۳۲ حافظ: خدا چو صورتِ ابرویِ دلگشای تو بست + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۲ حافظ
خدا چو صورتِ ابرویِ دلگشای تو بست
❖
گشادِ کارِ من اندر کرشمه‌هایِ تو بست
مرا و سروِ چمن را به خاکِ راه نشاند
❖
زمانه تا قَصَبِ نرگسِ قبای تو بست
ز کارِ ما و دلِ غنچه صد گره بگشود
❖
نسیمِ گل چو دل اندر پیِ هوایِ تو بست
مرا به بندِ تو دورانِ چرخ راضی کرد
❖
ولی چه سود که سررشته در رضای تو بست
چو نافه بر دلِ مسکینِ من گره مَفِکن
❖
که عهد با سرِ زلفِ گره‌گشایِ تو بست
تو خود وصالِ دگر بودی ای نسیمِ وصال
❖
خطا نِگر که دل امید در وفایِ تو بست
ز دستِ جورِ تو گفتم زِ شهر خواهم رفت
❖
به خنده گفت که حافظ برو، که پایِ تو بست؟
✨ نتیجه فال غزل ۳۲ حافظ
گشایش کارها و حل مشکلات شما در گرو صبر، تدبیر و نظر لطف بزرگان یا محبوب است. از طعنه‌ها و بی‌مهری‌های مقطعی دلسرد نشوید و با قهر یا رها کردن میدان، موقعیت خود را از دست ندهید. شما خود قلباً به این مسیر پایبند هستید، پس استوار و باامید پیش بروید تا موانع برطرف شوند.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل بیانگر پیوند ناگسستنی عاشق با معشوق از روز ازل و وابستگی سرنوشت او به عنایت و رضایت دلدار است. حافظ جلوه زیبایی یار را فراتر از مظاهر طبیعت دانسته و تسلیم بودن عاشق را به تصویر می‌کشد؛ عاشقی که با وجود دلتنگی از بی‌مهری و استغنای معشوق، حتی در فکر ترک دیار نیز با طنز و ناتوانی خویش از گسستن این پیوند روبه‌رو می‌شود.
معنی بیت به بیت غزل
خدا چو صورتِ ابرویِ دلگشای تو بست | گشادِ کارِ من اندر کرشمه‌هایِ تو بست
بیت ۱
از همان روز ازل که خداوند ابروی زیبای تو را آفرید، گشایش و سامان کار مرا به ناز و اشاره‌های چشمان تو وابسته کرد.
مرا و سروِ چمن را به خاکِ راه نشاند | زمانه تا قَصَبِ نرگسِ قبای تو بست
بیت ۲
از هنگامی که روزگار قبای لطیف و نرگس‌گون بر قامت تو آراست، من و سرو باغ را از خجالت زیبایی‌ات سرشکسته و خاک‌نشین ساخت.
ز کارِ ما و دلِ غنچه صد گره بگشود | نسیمِ گل چو دل اندر پیِ هوایِ تو بست
بیت ۳
آنگاه که نسیم سحری دل در گرو اشتیاق و بوی خوش تو نهاد، صدها گره از کار فروبسته ما و دل تنگ غنچه گشوده شد.
مرا به بندِ تو دورانِ چرخ راضی کرد | ولی چه سود که سررشته در رضای تو بست
بیت ۴
گردش روزگار مرا به اسارت در بند عشق تو خشنود ساخت، اما چه فایده که سرنوشت و رهایی مرا نیز به خواست و رضایت تو واگذار کرد.
چو نافه بر دلِ مسکینِ من گره مَفِکن | که عهد با سرِ زلفِ گره‌گشایِ تو بست
بیت ۵
مانند نافه آهو بر دل بیچاره‌ام گره نزن و کارم را سخت مکن، چرا که دلم با زلف باز و مشکل‌گشای تو پیمان وفاداری بسته است.
تو خود وصالِ دگر بودی ای نسیمِ وصال | خطا نِگر که دل امید در وفایِ تو بست
بیت ۶
ای امید وصال، تو خود مژده و لذتی دیگر بودی؛ ببین دل چه خطایی کرد که به پایبندی و وفاداری تو امید بست.
ز دستِ جورِ تو گفتم زِ شهر خواهم رفت | به خنده گفت که حافظ برو، که پایِ تو بست؟
بیت ۷
از دست ستم و بی‌مهری‌ات گفتم که این شهر را ترک خواهم کرد؛ با خنده و طعنه پاسخ داد: ای حافظ برو، چه کسی مانع رفتنت شده است؟!
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
دلگشا
شاداب‌کننده، بازکننده دل و بسیار زیبا و گیرا
کرشمه
ناز و غمزه، اشاره دلبرانه با چشم و ابرو
قَصَب
پارچه ظریف و لطیف کتانی یا ابریشمی
سررشته
سر نخ، مهار و اختیار امور
نافه
کیسه مشک در شکم آهوی ختن که سر آن را گره می‌زدند
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«گشادِ کارِ من اندر کرشمه‌هایِ تو بست»
تقابل معنایی و هنری میان واژه‌های «گشاد» (گشایش و باز شدن) و «بست» (بسته شدن).
تشبیه
«چو نافه بر دلِ مسکینِ من گره مَفِکن»
تشبیه دل گرفتار و پردرد عاشق به نافه گره‌خورده آهوی ختن.
تشخیص
«نسیمِ گل چو دل اندر پیِ هوایِ تو بست»
نسبت دادن عمل دل‌بستن و اشتیاق داشتن به نسیم گل.
ایهام تناسب
«ز کارِ ما و دلِ غنچه صد گره بگشود»
واژه «گره» با «غنچه» (بسته‌بودن گلبرگ‌ها) و با «کار» (مشکلات و موانع) تناسب معنایی و ایهام ایجاد کرده است.
استفهام انکاری
«به خنده گفت که حافظ برو، که پایِ تو بست؟»
پرسش به معنای این است که هیچ‌کس مانع رفتنت نیست جز دلبستگی خودت.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۲,۵۷۷
ابجد وسیط
۱,۶۵۳
ابجد صغیر
۱,۲۳۹
تعداد حروف
۳۵۱
نظرات
ارسال یک نظر