غزل شماره ۳۱۲ حافظ: بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۱۲ حافظ
بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم
❖
لِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم
آن خوش خبر کجاست؟ که این فتح، مژده داد
❖
تا جان فِشانَمَش چو زر و سیم در قَدَم
از بازگشتِ شاه در این طُرفِه منزل است
❖
آهنگِ خصم او به سراپردهٔ عَدَم
پیمان شکن هرآینه گَردَد شکسته حال
❖
انَّ العُهودَ عِندَ مَلیکِ النُّهی ذِمَم
می‌جست از سحابِ اَمل رحمتی ولی
❖
جز دیده‌اش مُعاینه بیرون نداد نَم
در نیلِ غم فُتاد؛ سپهرش به طنز گفت
❖
الآنَ قَد نَدِمتَ و ما یَنفَعُ النَّدَم؟
ساقی چو یارِ مَه رخ و از اهلِ راز بود
❖
حافظ بخورد باده و شیخ و فقیه هم
✨ نتیجه فال غزل ۳۱۲ حافظ
مژده باد که روزهای سختی و رنج رو به پایان است و پیروزی، آرامش و گشایش به زندگی شما روی آورده است. به زودی خبری خوش دریافت می‌کنید که جبران دلتنگی‌های گذشته خواهد بود. بدخواهان و عهدشکنان به سزای اعمال خود می‌رسند. بر عهد خود وفادار باشید، شکرگزار نعمت‌های پروردگار بمانید و با دلی شاد ایام فتح و کامیابی را جشن بگیرید.
خلاصه و مفهوم غزل
غزل ۳۱۲ حافظ در قالب ملمّع و به مناسبت بازگشت پیروزمندانه ممدوح، استقرار آرامش و شکست بدخواهان سروده شده است. حافظ با لحنی سرشار از شادمانی و سپاسگزاری از درگاه الهی، مژده پیروزی و امنیت را گرامی می‌دارد. او بر اهمیت وفای به عهد تأکید کرده و سرانجام پیمان‌شکنی را رسوایی و ندامت بی‌حاصل می‌داند. در نهایت، با ترسیم محفل انس و باده‌نوشیِ همگانی از عارف و عامی، فضای شادمانی و صلح پایدار را به تصویر می‌کشد.
معنی بیت به بیت غزل
بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم | لِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم
بیت ۱
مژده باد که سلامتی و آسایش در دیار سلم (شیراز/جایگاه معشوق) فرود آمد؛ ستایش خدای را سزاست، ستایش انسانی که به کمال و نهایت نعمت‌های الهی معترف است.
آن خوش خبر کجاست؟ که این فتح، مژده داد | تا جان فِشانَمَش چو زر و سیم در قَدَم
بیت ۲
آن پیک خوش‌خبر کجاست که نوید این پیروزی بزرگ را آورد، تا جان خود را مانند طلا و نقره در پیش پای او فدا کنم.
از بازگشتِ شاه در این طُرفِه منزل است | آهنگِ خصم او به سراپردهٔ عَدَم
بیت ۳
به یمن بازگشت پادشاه به این سرای دل‌انگیز و شگفت‌آور است که دشمن او روی به سوی بارگاه نیستی و مرگ نهاده است.
پیمان شکن هرآینه گَردَد شکسته حال | انَّ العُهودَ عِندَ مَلیکِ النُّهی ذِمَم
بیت ۴
هر که عهد بشکند بی‌تردید پریشان‌حال و خوار می‌گردد، زیرا پیمان‌ها در پیشگاه خردمندان، تکلیفی لازم و تعهدی استوار است.
می‌جست از سحابِ اَمل رحمتی ولی | جز دیده‌اش مُعاینه بیرون نداد نَم
بیت ۵
دشمن از ابر آرزوی خود امید باران رحمت داشت، اما آشکارا به جز اشک دیدگان خودش، هیچ رطوبت و رحمتی حاصل نشد.
در نیلِ غم فُتاد؛ سپهرش به طنز گفت | الآنَ قَد نَدِمتَ و ما یَنفَعُ النَّدَم؟
بیت ۶
دشمن در دریای اندوه غرق شد و روزگار با طعنه به او گفت: اکنون که هلاک شدی پشیمان گشته‌ای، در حالی که دیگر پشیمانی سودی ندارد؟
ساقی چو یارِ مَه رخ و از اهلِ راز بود | حافظ بخورد باده و شیخ و فقیه هم
بیت ۷
چون ساقی مجلس، زیبارویی رازدار و همدل بود، نه‌تنها حافظ بلکه زاهد و فقیه شریعت نیز از دست او باده نوشیدند و تسلیم مهرش شدند.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
بُشری
مژده و بشارت، خبر خوش
ذی سَلَم
نام منزلی در حجاز؛ کنایه از شیراز یا اقامتگاه معشوق
طُرفه
شگفت‌انگیز، نو، بدیع و دلپسند
مَلیکِ النُّهی
صاحب عقل و خرد، پادشاه دانایی
ذِمَم
جمع ذِمّت؛ به معنی عهد، پیمان و ضمانت واجب
مُعاینه
به چشم دیدن، آشکارا و عیان
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ملمع
«بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم / لِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم»
آمیختن سخن به دو زبان فارسی و عربی در غزل.
تشبیه
«تا جان فِشانَمَش چو زر و سیم در قَدَم»
تشبیه نثار کردن جان به پاشیدن طلا و نقره در پای مژده‌رسان.
تلمیح
«در نیلِ غم فُتاد؛ سپهرش به طنز گفت / الآنَ قَد نَدِمتَ و ما یَنفَعُ النَّدَم؟»
اشاره به غرق شدن فرعون در رود نیل و آیه ۹۱ سوره یونس.
تشخیص
«سپهرش به طنز گفت»
نسبت دادن سخن گفتن و طعنه زدن به فلک و روزگار.
اضافه تشبیهی
«سحاب امل / سراپرده عدم / نیل غم»
تشبیه امید به ابر، عدم به سراپرده و غم به رود نیل.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۷,۰۱۸
ابجد وسیط
۱,۵۴۸
ابجد صغیر
۱,۲۱۵
تعداد حروف
۳۳۳
نظرات
ارسال یک نظر