متن غزل شماره ۳۱۱ حافظ
عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌ام
❖
وز خدا دولتِ این غم به دعا خواسته‌ام
عاشق و رِند و نظربازم و می‌گویم فاش
❖
تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام
شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود می‌آید
❖
که بر او وصله به صد شُعبده پیراسته‌ام
خوش بسوز از غَمَش ای شمع که اینک من نیز
❖
هم بدین کار کمربسته و برخاسته‌ام
با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کار
❖
در غم افزوده‌ام آنچ از دل و جان کاسته‌ام
همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبا
❖
بو که در بَر کَشَد آن دلبرِ نوخاسته‌ام
✨ نتیجه فال غزل ۳۱۱ حافظ
این غزل نشان از شور و اشتیاق به عشق و زیبایی دارد و به شما توصیه می‌کند که از ظاهرسازی دست بردارید. پذیرش صادقانه غم عشق، راهی به سوی سعادت و آزادی درونی است. با جرئت به دنبال آنچه دلتان می‌خواهد بروید و از قید و بندهای دروغین رها شوید تا به وصال مطلوب دست یابید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل حافظ بیانگر عشق پرشور شاعر به یک جوان زیبا و تازه‌بالغ است. حافظ با صراحت خود را عاشق، رند و زیبابین معرفی می‌کند و از ریاکاری و تظاهر (خرقه آلوده) شرمگین است. او خود را هم‌نفس شمعی می‌بیند که از غم عشق می‌سوزد و با وجود حیرت و از دست دادن تدبیر، در این راه ثابت‌قدم است. در نهایت، با رها کردن قیود ظاهری به سوی خرابات می‌رود تا شاید معشوقش او را در آغوش کشد. این غزل ستایشی از عشق حقیقی، رهایی از قید و بندهای ریاکارانه و سیر و سلوک درونی است.
معنی بیت به بیت غزل
عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌ام | وز خدا دولتِ این غم به دعا خواسته‌ام
بیت ۱
من عاشق چهره زیبای جوانی هستم که تازه به بار نشسته است و از خداوند خواسته ام که سعادت و خوشبختی ناشی از پذیرش این غم عشق را به من عطا کند.
عاشق و رِند و نظربازم و می‌گویم فاش | تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام
بیت ۲
من هم عاشق هستم، هم رند (آزاده و وارسته) و هم نظرباز (زیبابین) و این را آشکارا اعلام می‌کنم تا بدانی که به این فضایل آراسته شده‌ام.
شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود می‌آید | که بر او وصله به صد شُعبده پیراسته‌ام
بیت ۳
از خرقه آلوده به ریا و تظاهرم شرمگینم، چرا که با صد نیرنگ و فریب، بر آن وصله‌های ظاهرسازی افزوده‌ام.
خوش بسوز از غَمَش ای شمع که اینک من نیز | هم بدین کار کمربسته و برخاسته‌ام
بیت ۴
ای شمع، با خوشی در غم معشوق بسوز و بگداز، چرا که من نیز هم‌اکنون برای همین سوز و گداز در راه عشق کمر همت بسته‌ام و آماده‌ام.
با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کار | در غم افزوده‌ام آنچ از دل و جان کاسته‌ام
بیت ۵
با این همه حیرت و سرگشتگی در عشق، تدبیر و مصلحت از دستم خارج شد. هرچه از توان دل و جانم کاسته شده، به غم و اندوهم افزوده است.
همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبا | بو که در بَر کَشَد آن دلبرِ نوخاسته‌ام
بیت ۶
مانند حافظ، با ترک خرقه و پوشیدن لباس رندی (جامه قبا)، به خرابات می‌روم؛ به امید آنکه آن دلبر تازه‌بالغ و معشوق جدیدم مرا در آغوش بگیرد.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
نوخاسته
نورسیده، تازه‌بالغ، جوان.
دولت این غم
سعادت و خوشبختی که از پذیرش و تجربه غم عشق حاصل می‌شود.
رند
در اصطلاح حافظ، کسی که ظاهرش ملامت‌بار و بی‌قید است، اما باطنی پاک و آزاد از ریا و تظاهر دارد.
نظرباز
کسی که به روی زیبا نظر می‌کند و از آن لذت می‌برد؛ در عرفان حافظ، این نظر از شهوت مبرا و وسیله‌ای برای نیل به جمال مطلق است.
خرقه آلوده
لباس مخصوص صوفیان که حافظ آن را نماد ریاکاری و تظاهر به زهد می‌داند.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«خوش بسوز از غمش ای شمع»
شاعر به شمع، موجودی بی‌جان، صفات و احساسات انسانی (سوختن از غم) را نسبت داده و با آن سخن می‌گوید.
تضاد
«دولت این غم»
کلمه 'دولت' به معنای سعادت و خوشبختی در کنار 'غم' که معنای مقابل آن را دارد، تضاد ایجاد کرده و به دیدگاه عارفانه حافظ درباره لذت بردن از غم عشق اشاره دارد.
کنایه
«خرقهٔ آلوده»
خرقه لباسی است که صوفیان می‌پوشیدند، اما در اینجا کنایه از تظاهر به زهد، ریاکاری و پوشاندن عیب‌های درونی است.
تناسب
«شمع، سوختن، غم»
بین 'شمع' که نماد عاشقی و سوز و گداز است و فعل 'سوختن' و کلمه 'غم'، تناسب معنایی و طبیعی وجود دارد.
تلمیح
«همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبا»
شاعر به شخصیت و منش خود (حافظ) و مکتب رندی و خراباتی خود اشاره می‌کند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۸,۴۶۱
ابجد وسیط
۱,۳۷۱
ابجد صغیر
۱,۱۱۰
تعداد حروف
۳۱۷
نظرات
ارسال یک نظر