غزل شماره ۴۳۳ حافظ: ای که بر ماه از خط مشکین نقاب انداختی + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۳۳ حافظ

ای که بر ماه از خط مشکین نقاب انداختی

❖

لطف کردی سایه‌ای بر آفتاب انداختی

تا چه خواهد کرد با ما آب و رنگ عارضت

❖

حالیا نیرنگ نقشی خوش بر آب انداختی

گویِ خوبی بردی از خوبانِ خَلَّخ شاد باش

❖

جام کیخسرو طلب، کافراسیاب انداختی

هرکسی با شمع رخسارت به وجهی عشق باخت

❖

زان میان پروانه را در اضطراب انداختی

گنج عشق خود نهادی در دل ویران ما

❖

سایهٔ دولت بر این کنج خراب انداختی

زینهار از آب آن عارض که شیران را از آن

❖

تشنه‌لب کردی و گردان را در آب انداختی

خواب بیداران ببستی وآن گه از نقش خیال

❖

تهمتی بر شب‌روان خیل خواب انداختی

پرده از رخ برفکندی یک نظر در جلوه‌گاه

❖

وز حیا حور و پری را در حجاب انداختی

باده نوش از جام عالم بین که بر اورنگ جم

❖

شاهد مقصود را از رخ نقاب انداختی

از فریب نرگس مخمور و لعل مِی‌پرست

❖

حافظ خلوت‌نشین را در شراب انداختی

وز برای صید دل در گردنم زنجیر زلف

❖

چون کمند خسرو مالک رقاب انداختی

داور داراشکوه‌ ای آن که تاج آفتاب

❖

از سر تعظیم بر خاک جناب انداختی

نصرة الدّین شاه یحیی آن که خصم ملک را

❖

از دم شمشیر چون آتش در آب انداختی

✨ نتیجه فال غزل ۴۳۳ حافظ

بخت و اقبال با شما همراه است و به زودی بر رقیبان و مشکلات غلبه خواهید کرد. شایستگی و هنر شما نظر بزرگان و اطرافیان را جلب می‌کند. از توانمندی‌های خود بهره ببرید و از شکست رقبا دچار غرور نشوید، بلکه با شکرگزاری و تدبیر به سوی مقصود نهایی گام بردارید که پیروزی و آرامش نزدیک است.

خلاصه و مفهوم غزل

غزل شماره ۴۳۳ حافظ تلفیقی هنرمندانه از تغزل پرشور و مدح شکوهمند است. شاعر با به تصویر کشیدن زیبایی‌های خیره‌کننده معشوق، او را فاتح اقلیم دل‌ها معرفی می‌کند که زیبایی‌اش حتی حوران بهشتی را به حیا وامی‌دارد و دل‌های بزرگ را به تسلیم می‌کشاند. در ادامه، حافظ با بهره‌گیری از نمادها و تلمیحات اساطیری مانند جام کیخسرو و تخت جمشید، توفیق و پیروزی معشوق و ممدوح را تبریک می‌گوید و تسلیم شدن روح خود در برابر این شکوه را به زیبایی وصف می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

ای که بر ماه از خط مشکین نقاب انداختی | لطف کردی سایه‌ای بر آفتاب انداختی

بیت ۱ ای که با رویش موهای سیاه و لطیف بر چهره همچون ماهت پرده کشیدی، با این کار لطف نمودی و بر خورشید رویت سایه‌ای دلپذیر افکندی تا عاشقان تاب تماشایت را داشته باشند.

تا چه خواهد کرد با ما آب و رنگ عارضت | حالیا نیرنگ نقشی خوش بر آب انداختی

بیت ۲ هنوز معلوم نیست که طراوت و زیبایی چهره‌ات چه سرنوشتی برای ما رقم خواهد زد، اما فعلاً طرحی فریبنده و بسیار شگفت‌انگیز پدید آورده‌ای.

گویِ خوبی بردی از خوبانِ خَلَّخ شاد باش | جام کیخسرو طلب، کافراسیاب انداختی

بیت ۳ در زیبایی بر تمام خوبرویان شهر خلخ پیروز شدی، شادمان باش و جام پیروزی کیخسرو را بطلب، زیرا دشمن بزرگی چون افراسیاب را به زانو درآورده‌ای.

هرکسی با شمع رخسارت به وجهی عشق باخت | زان میان پروانه را در اضطراب انداختی

بیت ۴ هر کسی به شیوه‌ای شیفته چهره تابان تو شد، اما در این میان پروانه دلداده را دچار بی‌قراری، رنج و سوختن نمودی.

گنج عشق خود نهادی در دل ویران ما | سایهٔ دولت بر این کنج خراب انداختی

بیت ۵ گنج ارزشمند عشق خودت را در دل شکسته و ویران ما به ودیعه نهادی و با این عنایت، همای سعادت را بر این ویرانه سایه‌افکن کردی.

زینهار از آب آن عارض که شیران را از آن | تشنه‌لب کردی و گردان را در آب انداختی

بیت ۶ امان از درخشش و رونق آن چهره زیبا که شجاعان عالم را تشنه وصال گذاشتی و پهلوانان را در گرداب هلاک و شیدایی افکندی.

خواب بیداران ببستی وآن گه از نقش خیال | تهمتی بر شب‌روان خیل خواب انداختی

بیت ۷ خواب را بر چشمان شب‌زنده‌داران بستی و با تصویر خیالی چهره‌ات، کاروان خواب را به دزدی آرامش عاشقان متهم کردی.

پرده از رخ برفکندی یک نظر در جلوه‌گاه | وز حیا حور و پری را در حجاب انداختی

بیت ۸ لحظه‌ای در جایگاه ظهور نقاب از چهره برگرفتی و از شرم این زیبایی بی‌مانند، حوریان و پریان را وادار به پوشیدگی و خجالت کردی.

باده نوش از جام عالم بین که بر اورنگ جم | شاهد مقصود را از رخ نقاب انداختی

بیت ۹ از جام جهان‌نما شادمانه باده بنوش، چرا که همچون جمشید بر تخت پادشاهی تکیه زدی و به آرزو و معشوق حقیقی دست یافتی.

از فریب نرگس مخمور و لعل مِی‌پرست | حافظ خلوت‌نشین را در شراب انداختی

بیت ۱۰ با افسون چشم خمار و لب لعل نوشینت، حافظ گوشه‌گیر و پارسا را نیز به مستی و عاشقی کشاندی.

وز برای صید دل در گردنم زنجیر زلف | چون کمند خسرو مالک رقاب انداختی

بیت ۱۱ برای به دام انداختن دلم، رشته‌های موی تابدارت را مانند کمند پادشاهی مقتدر و فرمانروا بر گردنم افکندی.

داور داراشکوه‌ ای آن که تاج آفتاب | از سر تعظیم بر خاک جناب انداختی

بیت ۱۲ ای فرمانروای با هیبت که عظمتت چنان است که خورشید فلک از روی احترام و فروتنی تاج خود را بر آستانت می‌افکند.

نصرة الدّین شاه یحیی آن که خصم ملک را | از دم شمشیر چون آتش در آب انداختی

بیت ۱۳ ای نصرةالدین شاه یحیی، تو همان دلاوری هستی که دشمنان کشور را با تیغ آتشین شمشیرت به آسانی خاموش و نابود ساختی.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

خط مشکین موهای نرم و سیاه گرداگرد چهره

خلخ شهری تاریخی در ترکستان باستان که مردم آن به زیبایی مشهور بودند

گُردان پهلوانان، دلاوران و شجاعان

اورنگ تخت پادشاهی و سلطنت

مالک رقاب فرمانروایی که بر جان و سرنوشت افراد تسلط کامل دارد

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

استعاره «ای که بر ماه از خط مشکین نقاب انداختی»

ماه استعاره مصرحه از چهره زیبا و تابان یار است.

تلمیح «جام کیخسرو طلب، کافراسیاب انداختی»

اشاره به داستان‌های شاهنامه و غلبه کیخسرو بر افراسیاب تورانی دارد.

تشبیه «شمع رخسارت»

تشبیه چهره درخشان معشوق به شمع فروزان.

کنایه «گوی خوبی بردن»

کنایه از برتری یافتن، پیشی گرفتن و پیروز شدن در عرصه زیبایی و کمال.

تضاد «از دم شمشیر چون آتش در آب انداختی»

تقابل و تضاد میان مفاهیم آتش و آب.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۶۸,۵۹۹

ابجد وسیط ۳,۱۵۷

ابجد صغیر ۲,۲۶۹

تعداد حروف ۷۱۳

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۳۲

غزل بعدی غزل شماره ۴۳۴

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ