غزل شماره ۳۵۶ حافظ: گَرَم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۵۶ حافظ

گَرَم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم

❖

ز جامِ وصل مِی‌ نوشم، ز باغِ عیش گل چینم

شرابِ تلخِ صوفی سوز، بنیادم بخواهد برد

❖

لبم بر لب نِه ای ساقی و بِستان جانِ شیرینم

مگر دیوانه خواهم شد در این سودا که شب تا روز

❖

سخن با ماه می‌گویم، پَری در خواب می‌بینم

لبت شِکَّر به مستان داد و چَشمت مِی به مِیخواران

❖

منم کز غایتِ حِرمان نه با آنم نه با اینم

چو هر خاکی که باد آورد، فیضی بُرد از اِنعامت

❖

ز حالِ بنده یاد آور که خدمتگارِ دیرینم

نه هر کو نقشِ نظمی زد کلامش دلپذیر افتد

❖

تَذَروِ طُرفه من گیرم که چالاک است شاهینم

اگر باور نمی‌داری، رو از صورتگرِ چین پُرس

❖

که مانی نسخه می‌خواهد ز نوکِ کِلکِ مُشکینم

وفاداری و حق گویی نه کارِ هر کسی باشد

❖

غلامِ آصفِ ثانی جلالُ الحقِ و الدینم

رموزِ مستی و رندی ز من بشنو نه از واعظ

❖

که با جام و قَدَح هر دَم ندیمِ ماه و پروینم

✨ نتیجه فال غزل ۳۵۶ حافظ

این فال نویدبخش رسیدن به وصال یار، کامیابی پس از رنج و ناامیدی، و بهره‌مندی از توفیق و هنرمندی است. برای رسیدن به مقصود باید با صداقت و اراده قدم برداشت و به رموز کار آشنا بود. به زودی درهای رحمت به روی شما گشوده خواهد شد و تلاش‌های گذشته‌تان به ثمر می‌نشیند.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از زیباترین سروده‌های حافظ است که در آن از آرزوی دیرینه برای رسیدن به وصال یار، سرمستی ناشی از باده عشق، و گلایه از محرومیت‌ها سخن می‌گوید. شاعر در ادامه با اعتمادبه‌نفس کامل به ستایش طبع شاعری و هنر بی‌نظیر خود می‌پردازد، خود را مظهر وفاداری و حق‌گویی می‌داند و در نهایت برتری رندی و عاشقی واقعی را بر زهد ریایی واعظان به رخ می‌کشد.

معنی بیت به بیت غزل

گَرَم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم | ز جامِ وصل مِی‌ نوشم، ز باغِ عیش گل چینم

بیت ۱ اگر برایم میسر شود و توانایی داشته باشم که با دلدار بنشینم، از جام وصل او شراب می‌نوشم و از باغ شادمانی گل مراد می‌چینم.

شرابِ تلخِ صوفی سوز، بنیادم بخواهد برد | لبم بر لب نِه ای ساقی و بِستان جانِ شیرینم

بیت ۲ شراب تلخی که صوفی‌برانداز است، هستی‌ام را به باد خواهد داد؛ ای ساقی لبت را بر لبم بگذار و در ازای آن جان شیرینم را ستان.

مگر دیوانه خواهم شد در این سودا که شب تا روز | سخن با ماه می‌گویم، پَری در خواب می‌بینم

بیت ۳ به خاطر این عشق و شیدایی است که شاید دیوانه شوم؛ چرا که شبانه‌روز با ماه سخن می‌گویم و در خواب فرشته و پری می‌بینم.

لبت شِکَّر به مستان داد و چَشمت مِی به مِیخواران | منم کز غایتِ حِرمان نه با آنم نه با اینم

بیت ۴ لب تو به مستان شکر بخشید و چشمت به می‌خواران باده داد؛ اما من از شدت محرومیت و ناامیدی، نه از لب بهره‌ای دارم و نه از چشم.

چو هر خاکی که باد آورد، فیضی بُرد از اِنعامت | ز حالِ بنده یاد آور که خدمتگارِ دیرینم

بیت ۵ چنانچه هر خاکی که باد آن را آورد از بخشش تو بهره‌مند شد، حال این بنده را نیز به یاد آور که خدمتکار و ارادتمند قدیمی تو هستم.

نه هر کو نقشِ نظمی زد کلامش دلپذیر افتد | تَذَروِ طُرفه من گیرم که چالاک است شاهینم

بیت ۶ این‌گونه نیست که هر کس شعری بسرود، کلامش دلنشین شود؛ منم که قرقاول شگفت‌انگیز شعر را شکار می‌کنم زیرا شاهین طبعم بسیار چالاک است.

اگر باور نمی‌داری، رو از صورتگرِ چین پُرس | که مانی نسخه می‌خواهد ز نوکِ کِلکِ مُشکینم

بیت ۷ اگر سخنم را باور نداری، برو از نقاش چین بپرس که حتی مانی در نقاشی و نگارش، از قلم معطر و مشکین من الگو و نسخه می‌طلبد.

وفاداری و حق گویی نه کارِ هر کسی باشد | غلامِ آصفِ ثانی جلالُ الحقِ و الدینم

بیت ۸ وفادار ماندن و حقیقت را گفتن کار هر کسی نیست؛ من غلام و چاکر آصف دوم، یعنی جلال‌الحق و الدین (تورانشاه) هستم.

رموزِ مستی و رندی ز من بشنو نه از واعظ | که با جام و قَدَح هر دَم ندیمِ ماه و پروینم

بیت ۹ اسرار مستی و رندی را از من جویا شو نه از واعظ ریاکار؛ زیرا من همیشه با جام و قدح، همنشین ماه و پروین هستم.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

حرمان ناامیدی، محرومیت و ناکامی

تذرو قرقاول یا مرغ صحرایی، که در اینجا استعاره از شعر زیبا و مضمون بکر است

کلک قلم

مُشکین مانند مشک، خوشبو و سیاه

آصف ثانی لقبی که حافظ به وزیر و حامی خود، تورانشاه داده است

رندی زیرکی، آزادگی و بی‌قید و بند بودن در راه عشق

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «برخیزد که با دلدار بنشینم»

آوردن دو فعل متضاد برخاستن و نشستن برای ایجاد زیبایی و عمق معنایی در بیت.

ایهام تناسب «سخن با ماه می‌گویم، پَری در خواب می‌بینم»

واژه ماه هم به معنای کره ماه و هم به معنای معصوق زیبارو آمده که با دیوانه و پری تناسب معنایی دارد.

استعاره «تَذَروِ طُرفه من گیرم که چالاک است شاهینم»

شاهین استعاره از طبع تیزپرواز و قریحه شاعری توانا است.

حسن تعلیل «که مانی نسخه می‌خواهد ز نوکِ کِلکِ مُشکینم»

شاعر دلیل مهارت نقاشان بزرگ مانند مانی را تقلید از قلم زیبای خود ذکر کرده است.

مراعات نظیر «که با جام و قَدَح هر دَم ندیمِ ماه و پروینم»

جمع‌آوری واژگان جام، قدح، ماه و پروین که همگی با هم تناسب و هم‌خوانی دارند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۴۱,۳۳۹

ابجد وسیط ۲,۵۱۳

ابجد صغیر ۱,۷۸۴

تعداد حروف ۵۳۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۵۵

غزل بعدی غزل شماره ۳۵۷

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ