غزل شماره ۳۹۶ حافظ: صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۹۶ حافظ

صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن

❖

دور فلک درنگ ندارد شتاب کن

زان پیش‌تر که عالم فانی شود خراب

❖

ما را ز جام بادهٔ گلگون خراب کن

خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کرد

❖

گر برگ عیش می‌طلبی ترک خواب کن

روزی که چرخ از گل ما کوزه‌ها کند

❖

زنهار کاسهٔ سر ما پرشراب کن

ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیم

❖

با ما به جام باده صافی خطاب کن

کار صواب، باده پرستی‌ست حافظا

❖

برخیز و عزم جزم به کار صواب کن

✨ نتیجه فال غزل ۳۹۶ حافظ

این فال نشان‌دهنده لزوم قدر دانستن زمان و غنیمت شمردن لحظات زندگی است. نیت شما در گروی همت و تلاش بی‌دریغ است و نباید عمر خود را با تردید و تنبلی تلف کنید. به جای پرداختن به ظاهرسازی و تظاهر، به دنبال اصالت و شادی‌های درونی باشید و با تصمیمی قاطع برای آینده قدم بردارید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از پرشورترین سروده‌های حافظ است که با الهام از اندیشه‌های خیامی، بر ناپایداری دنیا، ضرورت غنیمت شمردن دم و اهمیت شادی و مستی راستین تأکید می‌کند. شاعر ساقی را به باده‌نوشی در وقت صبح فرا می‌خواند و با زبانی رندانه، ریا و زهد فروشی را نکوهش کرده و باده‌پرستی و راستی را تنها کار درست و صواب برمی‌شمارد.

معنی بیت به بیت غزل

صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن | دور فلک درنگ ندارد شتاب کن

بیت ۱ ای ساقی صبح فرا رسیده است، جام شراب را پر کن؛ زیرا گردش روزگار توقف ندارد و زمان در گذر است، پس تعجیل کن.

زان پیش‌تر که عالم فانی شود خراب | ما را ز جام بادهٔ گلگون خراب کن

بیت ۲ پیش از آنکه این دنیای زودگذر و ناپایدار نابود و ویران شود، ما را با جام شراب سرخ‌رنگ مست و ازخودبی‌خود ساز.

خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کرد | گر برگ عیش می‌طلبی ترک خواب کن

بیت ۳ شراب مانند خورشید از مشرقِ پیاله سر برآورد؛ اگر توشه و اسباب خوشگذرانی و شادی می‌خواهی، خواب را رها کن و بیدار شو.

روزی که چرخ از گل ما کوزه‌ها کند | زنهار کاسهٔ سر ما پرشراب کن

بیت ۴ روزی که روزگار از خاک وجود ما کوزه‌ها بسازد، به هوش باش و کاسه سر ما را از شراب پر کن.

ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیم | با ما به جام باده صافی خطاب کن

بیت ۵ ما اهل پرهیزکاری، توبه و ادعاهای دروغین و گزافه نیستیم؛ با ما از جام شراب زلال و خالص سخن بگو.

کار صواب، باده پرستی‌ست حافظا | برخیز و عزم جزم به کار صواب کن

بیت ۶ ای حافظ، کار درست و راستین همان باده‌پرستی و عشق‌ورزی است؛ پس برخیز و تصمیمی استوار برای انجام این کار نیک بگیر.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

قدح جام بزرگ شراب، پیاله

باده گلگون شراب سرخ‌رنگ

برگ عیش توشه و اسباب خوشگذرانی و شادمانی

طامات سخنان گزافه، ادعاهای پوچ و پریشان‌گویی صوفیان نمایشی

صواب درست، کار نیک و شایسته

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کرد»

شراب درون ساغر به خورشید در حال طلوع در مشرق تشبیه شده است.

ایهام «کار صواب، باده پرستی‌ست حافظا / برخیز و عزم جزم به کار صواب کن»

واژه «صواب» در اینجا به معنی کار درست است، اما ایهام به معنی ثواب اخروی نیز دارد.

تضاد «ترک خواب کن»

تضاد مفهومی میان بیداری و هوشیاری با خواب و غفلت دیده می‌شود.

حسن تعلیل «روزی که چرخ از گل ما کوزه‌ها کند / زنهار کاسهٔ سر ما پرشراب کن»

دلیل درخواست پر کردن کاسه سر از شراب بعد از مرگ را به زیبایی به کوزه‌گری روزگار نسبت داده است.

تشخیص «دور فلک درنگ ندارد»

به گردش آسمان و فلک صفات انسانیِ شتاب و نداشتن درنگ نسبت داده شده است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۱,۸۶۲

ابجد وسیط ۱,۳۱۸

ابجد صغیر ۸۹۲

تعداد حروف ۲۷۸

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۹۵

غزل بعدی غزل شماره ۳۹۷

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ