غزل شماره ۱۳۲ حافظ: به آبِ روشنِ می، عارفی طهارت کرد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۳۲ حافظ

به آبِ روشنِ می، عارفی طهارت کرد

❖

عَلَی الصَّباح، که میخانه را زیارت کرد

همین که ساغرِ زَرّینِ خور، نهان گردید

❖

هِلال عید به دورِ قدح اشارت کرد

خوشا نماز و نیازِ کسی که از سرِ درد

❖

به آبِ دیده و خونِ جگر طهارت کرد

امام خواجه، که بودش سرِ نمازِ دراز

❖

به خونِ دخترِ رَز، خرقه را قِصارت کرد

دلم ز حلقهٔ زلفش به جان خرید آشوب

❖

چه سود دید؟ ندانم، که این تجارت کرد

اگر امامِ جماعت طلب کند امروز

❖

خبر دهید که حافظ به می طهارت کرد

✨ نتیجه فال غزل ۱۳۲ حافظ

نیت شما بر پایه تحولی عمیق و خلوص قلبی استوار است. از ظاهرسازی و ریاکاری فاصله بگیرید و کارها را از سر سوز و صدق دل پیش ببرید. اگرچه مسیر عشق یا هدف انتخابی شما سرشار از آشوب و سختی است، اما صفای باطن و رهایی از بند تعصبات، گشایش و پیروزی را برایتان به ارمغان می‌آورد.

خلاصه و مفهوم غزل

حافظ در این غزل نغز با بهره‌گیری از طنز رندانه و مفاهیم عرفانی، زهد ریایی و عبادت‌های ظاهری را نکوهش می‌کند. او با بیان نمادین طهارت با باده و زیارت میخانه، خلوص باطن و رازونیاز از سر درد و سوز دل را برتر از نمازهای طولانی و بی‌روح می‌داند و اعلام می‌کند که راه رهایی، پاک شدن از رنگ سالوس و پیوستن به کوی عشق و اخلاص است.

معنی بیت به بیت غزل

به آبِ روشنِ می، عارفی طهارت کرد | عَلَی الصَّباح، که میخانه را زیارت کرد

بیت ۱ بامدادان، عارفی وارسته با شراب زلال و تابناک وضو ساخت و دل از آلایش‌ها شست، آن‌گاه که به زیارت میخانه عشق شتافت.

همین که ساغرِ زَرّینِ خور، نهان گردید | هِلال عید به دورِ قدح اشارت کرد

بیت ۲ به محض اینکه جام زرین خورشید در افق غروب کرد و پنهان شد، هلال ماه شوال پدیدار گشت و همگان را به گردش درآوردن جام شراب و جشن فراخواند.

خوشا نماز و نیازِ کسی که از سرِ درد | به آبِ دیده و خونِ جگر طهارت کرد

بیت ۳ آفرین و خجستگی بر نماز و رازونیاز عاشقی باد که از سر سوز و درد درونی، با اشک چشم و خونابه دل طهارت و وضو کرد.

امام خواجه، که بودش سرِ نمازِ دراز | به خونِ دخترِ رَز، خرقه را قِصارت کرد

بیت ۴ پیش‌نماز و بزرگ شهر که همواره میل به برپایی نمازهای طولانی و ریاکارانه داشت، سرانجام جامهٔ زهد خود را با شراب لعل شست‌وشو داد و از زهد ظاهری رست.

دلم ز حلقهٔ زلفش به جان خرید آشوب | چه سود دید؟ ندانم، که این تجارت کرد

بیت ۵ دل من به بهای جان، فتنه و شوریدگی زلف یار را خرید؛ نمی‌دانم در این سودا چه فایده‌ای دید که دست به چنین معامله عاشقانه‌ای زد.

اگر امامِ جماعت طلب کند امروز | خبر دهید که حافظ به می طهارت کرد

بیت ۶ اگر امروز امام جماعتِ مسجد سراغ مرا گرفت، به او بگویید حافظ با شراب عشق وضو ساخته و به محراب رندی و پاک‌دلی رو آورده است.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

عَلَی الصَّباح هنگام صبحگاه، در آغاز روز

ساغر زرین خور جام طلایی خورشید، کنایه از قرص درخشان آفتاب

دخترِ رَز کنایه از شراب انگوری (رز به معنای درخت مو یا تاک انگور است)

قِصارت شستن و سپید کردن جامه و لباس، گازری

قدح کاسه بزرگ شراب، جام باده‌نوشی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

استعاره «ساغر زرین خور»

خورشید درخشان و تابان به ساغری زرین و طلایی تشبیه و استعاره شده است.

کنایه «دختر رز»

ترکیب دختر رز کنایه از شراب انگوری است.

متناقض‌نما (پارادوکس) «به آب روشن می طهارت کرد»

طهارت گرفتن با باده که در ظاهر شرعی نجس است اما در باطن عرفانی مایه پاکی دل از ریا دانسته شده، مفهومی متناقض‌نما و شگفت آفریده است.

مراعات نظیر (تناسب) «نماز، نیاز، طهارت، امام جماعت»

کاربرد واژگان مرتبط با عبادات و مناسک دینی در کنار یکدیگر تناسب معنایی پدید آورده است.

ایهام و تضاد «نماز دراز و قصارت»

قصارت علاوه بر شستن جامه، با ریشه قصر به معنای کوتاه کردن نیز تناسب دارد که با «دراز» تضاد و ایهام لطیفی ایجاد می‌کند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۴,۷۷۲

ابجد وسیط ۱,۴۴۴

ابجد صغیر ۹۹۴

تعداد حروف ۲۹۶

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۳۱

غزل بعدی غزل شماره ۱۳۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ